elberelt

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамнаас Өгөгдлийн тухай анхдагч хуулийн төслийг сэтгүүлчдэд танилцуулах уулзалтыг өнөөдөр /2026.06.18/ зохион байгуулж, ажил хэрэгч, нээлттэй хэлэлцлээ. Хэлэлцүүлгээр Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин, Төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Мягмарнаран нар төслийг танилцуулж, сэтгүүлчдийн сонирхсон асуултад хариулав. Өгөгдлийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах нь энэхүү хуулийн үндсэн үзэл баримтлал юм. Хуулиар өгөгдөл үүсэхээс эхлээд устгах хүртэлх амьдралын мөчлөгийн бүхий л үе шат болон дата төвийн үйлчилгээ эрхлэх эрх зүйн орчныг тодорхойлсон. Мөн өгөгдөлд суурилсан шинэ технологи, инновацыг дэмжиж, эдийн засгийн эргэлтийг идэвхжүүлэх зорилгоор Мэдээллийн технологийн үйлдвэрлэлийг дэмжих тухай хуульд заасан зохицуулалтын туршилтын орчин (сэндбокс)-ыг ашиглах боломжийг хуулиар нээж өгсөн. Манай улс сэргээгдэх эрчим хүчинд суурилсан Ногоон дата төвүүдийг байгуулах, гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулалтыг татах, сүлжээний найдвартай байдал, хууль эрх зүйн таатай орчныг Өгөгдлийн тухай анхдагч хуулиар бүрдүүлнэ. Мөн төрийн их өгөгдлийг -Нээлттэй -Хязгаарлалттай -Хаалттай -Нөхцөлт хандалттай гэж ангилах бөгөөд Нээлттэй мэдээллийн ил тод байдлын хууль, Харилцаа, холбооны тухай хууль, Чөлөөт бүсийн тухай хууль зэрэг хэд хэдэн дагалдах хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах юм. Хуулийн төслийн хэлэлцүүлгийг үргэлжлүүлэн зохион байгуулж, бүхий л салбар, оролцогчдоос санал авна.

(English below) Дэлхийн банкны санхүүжилтээр Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамны  хэрэгжүүлж буй “Ухаалаг Засаг II төсөл” – ийн хүрээнд “Төрийн “Их өгөгдлийн сан” үүсгэх, хэрэгжүүлэх, Үндэсний дата төвийн нөөц төвийн “Б” өрөөг тоноглох, Хиймэл оюун ухааны суурь дэд бүтцийг бий болгох, үүсгэх, хэрэгжүүлэх” тендер шалгаруулалтыг зарлаж байна. Хугацаа: 2026 оны 07 сарын 28 өдөр, 15:00 цаг 00 минут   Дэлгэрэнгүй: https://user.tender.gov.mn/mn/invitation/detail/1778815171121 https://www.smart.gov.mn/mn/news/5677 ************ The World Bank financed “Smart Government II” Project, implemented by the Ministry of Digital Development, Innovation and Communications invites eligible Bidders to submit proposals for Expansion of National Data Center and Establishment of the State’s Big Data Infrastructure Repository in three lots. Submission Deadline: July 28, 2026, 15:00 (UB time) More information: https://user.tender.gov.mn/mn/invitation/detail/1778815171121https://www.smart.gov.mn/mn/news/5677

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамнаас Өгөгдлийн тухай анхдагч хуулийн төслийг боловсруулж, олон нийтээр хэлэлцүүлж буй. Энэхүү хуулийн гол зорилго нь -Хиймэл оюун ухаан болон дижитал үйлчилгээний хөгжлийг дэмжих -Өгөгдлийн аюулгүй байдал, хариуцлагыг хуульчлах -Төр, хувийн хэвшлийн дунд өгөгдөл солилцоог нээж, технологийн салбарын хөрөнгө оруулалтыг татахад чиглэж байгаа юм. Өгөгдлийн экосистем бүрдсэнээр шинэ стартап бизнесүүд төрөх, өндөр цалинтай ажлын байр нэмэгдэх бодит үр өгөөжтэй. Монгол Улс Ази, Европыг холбосон дата төвийн стратегийн зангилаа болох бүрэн боломжтой бөгөөд уг хуулийг нээлттэй хэлэлцүүлж, дижитал ирээдүйн суурийг хамтдаа тавих болно. Манай улс “Алсын хараа–2050” урт хугацааны хөгжлийн бодлогын хүрээнд мэдлэгт суурилсан эдийн засаг руу шилжих зорилт тавьсан бөгөөд өгөгдлийг улсын стратегийн баялаг гэж үзэж байна. Монгол Улс газар зүйн байршил, сэргээгдэх эрчим хүчний нөөц нь байгальд ээлтэй, өртөг багатай дата төвүүдийг байгуулж, бүс нутагтаа өрсөлдөх гол давуу тал юм. Үүний тулд хөрөнгө оруулагчдад дараах гурван баталгааг олгож байна. Үүнд: -Эрчим хүчний бие даасан байдал; -Харилцаа холбооны сүлжээний бие даасан байдал; -Хууль, эрх зүйн хараат бус байдлыг нэг дор санал болгож байгаа юм.

Бизнес эрхлэгчид болон хуулийн этгээдэд төрийн үйлчилгээг илүү хүртээмжтэй, шуурхай хүргэх зорилготой “E-Business” платформын шинэчилсэн хувилбар болох “E-Business 2.0” системийг өнөөдөр албан ёсоор танилцууллаа.​Монгол Улсад 2025 оны байдлаар 263 мянга гаруй аж ахуйн нэгж, байгууллага бүртгэлтэй байгаагаас 116.8 мянга нь идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж байна. Эдгээрийн 70 орчим хувь нь Улаанбаатар хотод төвлөрдөг бөгөөд орон нутаг болон нийслэлийн бизнес эрхлэгчдэд төрийн үйлчилгээг цаг хугацаа, орон зайгаас үл хамааран хялбар, хүртээмжтэй хүргэх шаардлага жилээс жилд нэмэгдсээр байна.​ Анхны “E-Business” платформ нь төрийн үйлчилгээг нэг цэгт төвлөрүүлж байсан бол “E-Business 2.0” хувилбар нь бизнесийн үйл ажиллагааг бүрэн цахим орчинд удирдах бололцоог илүү өргөн хүрээнд бүрдүүллээ. Тухайлбал, энэхүү системээр дамжуулан хуулийн этгээдийг цахимаар шинээр байгуулах, орлогын түр данс нээх, байгууллагын мэдээлэл болон цахим гэрчилгээгээ харах, 321 төрлийн тусгай зөвшөөрлийг авах, хөдөлмөрийн гэрээг цахимаар байгуулах бүрэн боломжтой болсон юм. Түүнчлэн аж ахуйн нэгж хооронд болон иргэн, аж ахуйн нэгжийн хооронд тээврийн хэрэгслийг цахимаар шилжүүлэх, нотариатаар баталгаажсан итгэмжлэлээр үйлчилгээ авах, төртэй харилцах дансны гүйлгээний түүхээ хянах, төлбөрөө байгууллагын данснаас шууд төлөх зэрэг олон төрлийн санхүү, бүртгэлийн үйлчилгээг нэгтгэжээ.​Шинэчилсэн системийн бас нэгэн чухал онцлог нь E-Business апп-ын тусламжтайгаар гар утсаараа үйлчилгээ авахаас гадна хүртээмжийн болон технологийн дэвшлийг нэвтрүүлсэн юм. Хэрэглэгчид “AI Agent” хиймэл оюун ухаант туслахын дэмжлэгтэйгээр шаардлагатай мэдээллээ шуурхай олж, зөвлөгөө авах боломжтойгоос гадна олон улсын WCAG стандартыг нэвтрүүлснээр сул хараатай иргэд дэлгэцийн тохиргоог өөртөө тааруулах нөхцөл бүрдсэн. Мөн дохионы хэлмэрчтэй видео дуудлага хийх, 11-11 төвд шууд хандах зэрэг хэрэглэгч төвтэй шийдлүүдийг багтаасан бөгөөд зөвшөөрөл, татвар, гааль, газар, цахим гэрээ зэрэг шаардлагатай бусад системүүд рүү нэмэлт үйлдэлгүйгээр нэг цонхоор шууд хандах давуу талтай.​Энэхүү системийн шинэчлэлийг Эдийн засаг, хөгжлийн яам болон Олон улсын хөдөлмөрийн байгууллагатай хамтран боловсруулсан бөгөөд жижиг, дунд бизнес эрхлэгчид болон томоохон аж ахуйн нэгжүүдийн төлөөлөлтэй зөвлөлдөж, тэдний саналыг хөгжүүлэлтэд бодитоор тусгажээ. Ийнхүү “E-Business 2.0” нь төрөөс бизнес эрхлэгчдэд үзүүлэх үйлчилгээг ухаалаг, хэрэглэгч төвтэй хэлбэрээр хүргэх шинэ шатны шийдэл болж, бизнес байгуулахаас эхлээд үйл ажиллагаагаа удирдах, өргөжүүлэх хүртэлх бүх үе шатыг дэмжсэн цогц платформ болон өргөжиж байна. Цаашид энэхүү систем нь бизнес эрхлэгчдийн цаг хугацаа, зардлыг хэмнэн бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, хөрөнгө оруулалт болон эдийн засгийн идэвхжилийг дэмжихэд онцгой хувь нэмэр оруулах болно.

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамнаас Өгөгдлийн тухай анхдагч хуулийн төслийн хэлэлцүүлгийг өнөөдөр /2026.06.12/ зохион байгууллаа. Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин хэлэлцүүлгийг нээж хэлсэн үгэндээ, “Монгол Улсын Засгийн газрын 2026 оны 05 дугаар сарын 13-ны өдрийн 18 дугаар хуралдааны тэмдэглэлээр “Өгөгдлийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах, дахин ашиглах талаар эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх, Монгол Улсад эрчим хүчний хэмнэлттэй ногоон дата төв байгуулах бэлтгэл ажлыг хангах” чиглэлээр холбогдох арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэхийг үүрэг болгосон. Энэхүү үүргийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамнаас Өгөгдлийн тухай анхдагч хуулийн төслийг боловсруулсан” хэмээн тодотгов. Өгөгдлийн тухай анхдагч хуулийн төслийг Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Мягмарнаран танилцууллаа. Хэлэлцүүлэгт мэдээллийн технологийн үйлдвэрлэл эрхлэгчид, мэргэжлийн холбоод, хувийн хэвшлийн байгууллагуудын төлөөлөл оролцож, хуулийн төслийн зохицуулалт, хэрэгжих боломж, мэдээллийн технологийн үйлдвэрлэлд үзүүлэх нөлөө, өгөгдлийн дэд бүтэц, дата төв, өгөгдөл солилцоо, өгөгдлийг дахин ашиглах, инновац, хиймэл оюун зэрэг асуудлаа санал, зөвлөмжөө нээлттэй илэрхийлэв. Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамнаас хуулийн төслийг боловсруулах ажлын хүрээнд төрийн болон хувийн хэвшлийн 75 байгууллагаас судалгаа авч, холбогдох нөхцөл байдалд дүн шинжилгээ хийсэн. Уг судалгаагаар өгөгдөл солилцох, хуваалцах, ашиглах, дахин ашиглах эрх зүйн зохицуулалт хангалтгүй, мэдээллийн сангийн давхардал их, өгөгдлийг шинэчлэх давтамж болон чанарын шаардлага харилцан адилгүй, өгөгдлийн стандарт, чанарын баталгаажуулалтын тогтолцоо бүрэн төлөвшөөгүй, өгөгдөл солилцооны дэд бүтцийн уялдаа сул, өгөгдлийн аюулгүй байдал болон ашиглалтад итгэх итгэл хангалтгүй гэсэн дүгнэлт гарсан. Иймээс өгөгдлийн харилцааны эрх зүйн үндсийг тогтоох, өгөгдлийн засаглалын нэгдсэн тогтолцоог бүрдүүлэх, өгөгдлийн чанар, аюулгүй байдал, хүртээмжийг хангах, өгөгдөлд суурилсан инновац, хиймэл оюун, мэдээллийн технологийн үйлдвэрлэлийг дэмжих, өгөгдлийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах зорилгоор Өгөгдлийн тухай хуулийн төслийг боловсруулсан байна. Монгол Улсын Их Хурлаас 2021 онд Цахим хөгжлийг дэмжих багц хуулиудыг баталсан нь өгөгдөлтэй холбоотой харилцааг зохицуулах суурь эрх зүйн орчныг бүрдүүлсэн чухал алхам болсон юм. Гэхдээ өгөгдлийг байгууллага, салбар, мэдээллийн систем хооронд солилцох, нэгтгэх, чанаржуулах, дахин ашиглах, өгөгдлийн бүтээгдэхүүн болгох, эдийн засгийн эргэлтэд оруулах, өгөгдлийн дэд бүтцэд хөрөнгө оруулалт татах харилцааг бүрэн хамарч чадаагүй. Мөн өгөгдлийн ангилал, өмчлөл, эзэмшил болон ашиглах эрхийг нэгдсэн байдлаар хуульчлан тодорхойлоогүй, төр, хувийн хэвшил, иргэн хооронд өгөгдөл солилцох, хамтран ашиглах, дахин ашиглах, арилжаалах, зуучлах эрх зүйн зохицуулалт бүрдээгүй, инновац, хиймэл оюуныг хөгжүүлэхэд шаардлагатай их өгөгдөл хангалтгүй, өгөгдлийг анхны зорилгоос өөрөөр дахин ашиглах нөхцөлийг зохицуулаагүйгээс өгөгдлийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах боломжгүй байна. Гэтэл дэлхий дахинд их өгөгдлийн зах зээл 2023 онд 327.26 тэрбум ам.доллараар үнэлэгдсэн бол 2024-2030 оны хооронд жилд дунджаар 14.9 хувиар өсөх тооцоолол гарсан. Түүнчлэн Олон улсын байгууллагуудаас өгөгдлийг эдийн засаг, инновац, төрийн удирдлага, судалгаа хөгжүүлэлт, санхүү зэрэг олон салбарт үнэ цэн бий болгох “стратегийн нөөц” гэж үзэж байна.

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамнаас Японы Олон улсын хамтын ажиллагааны байгууллага (ЖАЙКА)-ын “Кибер аюулгүй байдлын хүний нөөцийг хөгжүүлэх төсөл”-ийн нэгжтэй хамтран “Онц чухал мэдээллийн дэд бүтцийн кибер аюулгүй байдал” сургалтыг зохион байгууллаа. Тус сургалтад төрийн болон хувийн хэвшлийн 92 байгууллагын 130, орон нутгийн 20 албан хаагч хамрагдсан нь энэхүү арга хэмжээний ач холбогдол, цар хүрээг илтгэж байлаа. Сургалтын гол зорилго нь онц чухал мэдээллийн дэд бүтцийн кибер аюулгүй байдлын чиглэлээрх Ази, Номхон далайн бүсийн зарим орны хууль эрх зүйн зохицуулалт, сайн туршлагыг танилцуулах, улмаар кибер халдлагад хариу үзүүлэх төлөвлөгөө боловсруулах дадлага ажлаар дамжуулан оролцогчдын мэдлэг, ур чадварыг нэмэгдүүлэхэд чиглэсэн юм. Арга хэмжээний үеэр Япон Улсын Мэйжи их сургуулийн профессор Юаса Харүмичи онц чухал мэдээллийн дэд бүтцийн кибер аюулгүй байдлыг хангах бодлого, зохицуулалт, туршлагын талаар илтгэл тавьсан бол ЖАЙКА төслийн ахлах зөвлөх Идэ Хироюки олон улсын сайн туршлага, сургамжаас хуваалцлаа. Мөн Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яам, Кибер аюулгүй байдлын зөвлөлийн Ажлын алба, Кибер халдлага, зөрчилтэй тэмцэх Нийтийн төв УТҮГ-ын төлөөллүүд Монгол Улсын онц чухал мэдээллийн дэд бүтцийн аюулгүй байдал, мэдээллийн аюулгүй байдлын аудит, кибер халдлага, зөрчлийн чиг хандлага, хүний нөөцийн чадавхыг бэхжүүлэх асуудлаар тус тус мэдээлэл өгөв. Түүнчлэн албан хаагчид кибер халдлагад хариу үзүүлэх дадлага ажилд хамрагдаж, болзошгүй эрсдэлийн үед авах хариу арга хэмжээний төлөвлөгөөг боловсруулан, хэрэгжүүлэх чиглэлээр харилцан мэдлэг, туршлагаа солилцлоо.

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яам (ЦХИХХЯ), Боловсролын яам болон NTV телевиз хамтран зохион байгуулж буй “Нэг мөр цэг тавья” хоёр дахь хэлэлцүүлэг боллоо. Энэ удаагийн хэлэлцүүлэг нь “Нийгмийн сүлжээнд хүүхдийн аюулгүй байдлыг хангах тухай” хуулийн төслийн үзэл баримтлал, зохицуулалтыг олон нийтэд танилцуулж, тулгамдсан асуудал болон шийдвэрлэх арга замын талаар оролцогчдын санал, байр суурийг сонсоход чиглэв. Хэлэлцүүлэгт төрийн болон төрийн бус байгууллага, багш, хуульч, сэтгүүлч, эцэг эхчүүдийн төлөөллөөс бүрдсэн нийт 102 хүн оролцлоо. Уг хуулийн үзэл баримтлалыг ЦХИХХЯ, Боловсролын яам, ГБХНХЯ, Эрүүл мэндийн яам, ХЗДХЯ хамтран баталсан бөгөөд дээрх байгууллагуудын төлөөллөөс бүрдсэн Ажлын хэсэг хуулийн төслийг боловсруулж байна. Хуулийн зохицуулалтад зөвхөн технологийн арга хэмжээ авахаас гадна хүүхэд хамгаалал, боловсрол, сэтгэцийн болон нийгмийн эрүүл мэнд зэрэг олон салбарын асуудлыг цогцоор нь тусгаж буйгаараа онцлог юм. Оролцогчдын зүгээс цахим дарамт, хувийн мэдээллийн зөрчил, зохисгүй агуулгын нөлөөлөл зэрэг хүүхдэд тулгарч буй эрсдэлийг бууруулахад зөвхөн төрийн байгууллага бус эцэг эх, сургууль, цахим платформуудын хамтын оролцоо, хариуцлага нэн чухал болохыг онцоллоо. Түүнчлэн эцэг эхийн хяналт, оролцоог нэмэгдүүлэх, хүүхдийн насны онцлогт тохирсон хамгаалалтын арга хэмжээг боловсронгуй болгох, боловсрол, урьдчилан сэргийлэх үйл ажиллагааг өргөжүүлэх болон технологийн платформуудын хариуцлагыг тодорхой болгох зэрэг үнэтэй санал, зөвлөмжүүдийг дэвшүүлсэн юм. Хэлэлцүүлгийн үр дүнд цугларсан эдгээр санал, зөвлөмжийг хуулийн төслийг боловсронгуй болгох ажилд тусгах бөгөөд энэ нь хүүхдэд ээлтэй, аюулгүй цахим орчныг бүрдүүлэхэд олон нийтийн оролцоог хангасан чухал алхам боллоо.