elberelt

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамнаас Дэлхийн банкны санхүүжилтээр хэрэгжүүлж буй “Ухаалаг засаг II төсөл” нь  “ОРОН НУТГИЙН ӨРГӨН ЗУРВАСЫН ХОЛБОЛТЫН ТУРШИЛТЫН ТӨСӨЛ”-ийн тендерийн бэлтгэл ажлын хүрээнд “ЗАХ ЗЭЭЛТЭЙ УРЬДЧИЛАН ХАРИЛЦАХ (EME)” цахим уулзалтыг 2026 оны 9 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 11:00 цагт зохион байгуулна. Уулзалтад оролцох хүсэлтэй этгээд 2026 оны 9 дүгээр сарын 17-ны 10:00 цаг хүртэл дараах холбоосоор бүртгүүлнэ үү: БҮРТГҮҮЛЭХ ХОЛБООС: Жич: Бүртгүүлсэн имэйл хаягаар цахим уулзалтын холбоосыг илгээх болно. УУЛЗАЛТЫН ЗОРИЛГО: ТЕНДЕРИЙН ТУХАЙ:  Тендер нь дараах 3 багц (Lot)-тай. Багц 1: Шилэн кабель (FTTH) (2 аймгийн 2 сум) Багц 2: 5G тогтмол утасгүй хандалт (5G FWA) (2 аймгийн 2 сум) Багц 3: LEO хиймэл дагуулын холболт (14 аймгийн 50 баг) Багц тус бүрийн агуулга, дэлгэрэнгүй мэдээлэлтэй дараах линкээр хандан танилцана уу. Линк: https://www.smart.gov.mn/mn/news/5688 Асуулт, тодруулга шаардлагатай бол дараах утас, имэйл хаягаар холбогдоно уу: Цахим хуудас: www.smart.gov.mn

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайдын 2026 оны 09 дүгээр сарын 08-ны өдрийн тушаалаар “Үндэсний антискам” тогтолцоог бүрдүүлэх, хууль, эрх зүйн орчныг бий болгох санал, зөвлөмж боловсруулах үүрэг бүхий Ажлын хэсэг байгуулагдлаа. Монгол Улсын хэмжээнд цахим орчинд үйлдэгдэж буй залилах гэмт хэрэг нь нийт хэргийн 30 гаруй хувийг дангаар эзэлж байна. Энэ оны 08 дугаар сарын байдлаар цахим орчинд үйлдэгдсэн нийт 10250 гэмт хэрэг бүртгэгдсэн бөгөөд ийм төрлийн гэмт хэргийн арга хэрэгсэл улам нарийсч, цаашид өсөн нэмэгдэх эрсдэлтэй байна. Ажлын хэсгийн эхний хуралдааныг зохион байгуулж, дараах асуудлыг хэлэлцэв. Үүнд: -Цахим залилантай тэмцэх хууль эрх зүйн орчинд дүн шинжилгээ хийж, сайжруулах дүгнэлт боловсруулах -Цахим залилантай тэмцэх тогтолцоонд дүн шинжилгээ хийж, бүтэц зохион байгуулалтыг сайжруулах   -Цахим залилангийн эсрэг банк санхүү, харилцаа холбоо, хууль сахиулах, төрийн байгууллага хоорондын мэдээлэл солилцоог эрчимжүүлэх технологийн шийдлийг тодорхойлох. ”Үндэсний антискам” тогтолцоог сайжруулснаар цахим залилангийн гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, илрүүлэх, таслан зогсоох, гэмт хэргийн улмаас шилжүүлсэн мөнгөн хөрөнгийг шуурхай царцаах, буцаан олгох үйл ажиллагааг түргэн, шуурхай болгох ач холбогдолтой.

“Мэдээлэл харилцаа холбооны технологийн салбарыг хөгжүүлэх” төслийн үндсэн Ажлын хэсгийн анхны хурал боллоо.Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яам, Японы Олон улсын хамтын ажиллагааны байгууллага (JICA) болон Мэдээллийн технологийн үндэсний парк хамтран “Мэдээлэл харилцаа холбооны технологийн салбарыг хөгжүүлэх” төслийг 3 жилийн хугацаанд хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байна. Энэхүү төсөл нь Монгол Улсын Мэдээлэл харилцаа холбооны технологийн салбарын хөгжлийг шинэ шатанд гаргах, олон улсын хамтын ажиллагааг бодит үр дүнд хүргэх чухал ач холбогдолтой.Төслийн хүрээнд дараах үндсэн зорилтыг хэрэгжүүлэх ажлын хэсгүүд байгуулагдан ажиллаж байна. Үүнд: -Төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагаа, хэлэлцүүлгийг идэвхжүүлэх -Мэдээллийн технологийн салбарын бодлого, хууль тогтоомжийг сайжруулах -Монголын IT компаниудын гадаад зах зээлд нэвтрэх чадавхыг нэмэгдүүлэх -Мэдээлэл технологийн салбарын бизнесийг олон улсын зах зээлд нэвтрэх үйл явцад дэмжлэг үзүүлэх -Мэдээлэл технологийн салбарын гарааны бизнесийн экосистемийг хөгжүүлэх -Нээлттэй өгөгдөл, их өгөгдөл, хиймэл оюуны тогтолцоог сайжруулах, хэрэглээг хөгжүүлэх Төслийн хүрээнд хэрэгжүүлэх гол ажлуудаас дурдвал:• Төр болон хувийн хэвшлийн байгууллагуудын хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх ажлын хэсэг, дэд ажлын хэсгүүд байгуулж, салбарын хөгжлийн замын зураг, санал зөвлөмжийг боловсруулан холбогдох байгууллагуудад хүргүүлэх• Монголын мэдээллийн технологийн компаниудын мэдээллийн нэгдсэн сан бүрдүүлэх, салбарын экосистемийн зураглал боловсруулах• Монголын IT компаниудыг гадаад зах зээлд нэвтрэхэд чиглэсэн сургалт, менторинг, олон улсын бизнес холбох арга хэмжээг зохион байгуулах• Үндэсний болон бүс нутгийн хурдасгуур хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлж, гарааны бизнесийн экосистемийг хөгжүүлэх• Нээлттэй өгөгдөл, Big Data, AI-д суурилсан инновацын шийдлүүдийг дэмжих, туршилтын арга хэмжээнүүдийг зохион байгуулах юм.

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин “ClariTec Digital Technology Group”-ийн гүйцэтгэх захирал Ван Пэнсю, Бизнес хариуцсан захирал Му Чэньлу тэргүүтэй төлөөлөгчдийг хүлээн авч уулзлаа.Уулзалтаар сэргээгдэх эрчим хүч, хиймэл оюунд суурилсан дата төвийн дэд бүтэц, өндөр үнэ цэн бүхий дижитал эдийн засгийн экосистем бий болгох талаар санал солилцов.“ClariTec Digital Technology Group” нь хиймэл оюуны тооцооллын дэд бүтэц, сэргээгдэх эрчим хүч болон аж үйлдвэрийн хөрөнгө оруулалтын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд Хятад, АНУ, Япон, Индонез, Монгол, Казахстан, Австрали болон бусад улс орон, бүс нутагт үйл ажиллагааны сүлжээ, төслийн хөгжүүлэлтийн боломжийг бүрдүүлэн ажиллаж байгаагаа танилцууллаа.Тус группийн хөгжлийн гол чиглэл нь “Эрчим хүч + Тооцооллын хүчин чадлын уялдаа” (Power-Compute Synergy) бөгөөд хямд, тогтвортой ногоон эрчим хүчийг AI дата төв болон өндөр хүчин чадлын тооцооллын дэд бүтэцтэй уялдуулахад чиглэдэг. Мөн нар, салхины эрчим хүч, эрчим хүчний хуримтлуур болон AI дата төвийг нэгтгэсэн хөгжлийн загварыг чухалчилж байна. Энэхүү загвар нь сэргээгдэх эрчим хүчийг өндөр үнэ цэн бүхий AI тооцооллын хүчин чадалтай уялдуулж, шинэ төрлийн дижитал эдийн засгийн экосистем бий болгох зорилготой аж.

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин БНХАУ-ын төрийн өмчит “Эвербрайт Блю Скай” компанийн ТУЗ-ийн дарга Ян Хуафэн, ТУЗ-ийн даргын туслах Цүй Жинбо тэргүүтэй төлөөлөгчдийг өнөөдөр /2026.09.07/хүлээн авч уулзав. Уулзалтаар сэргээгдэх эрчим хүч, ногоон дата төв болон тооцооллын дэд бүтцийг хөгжүүлэх боломжийн талаар санал солилцлоо. Мөн эрчим хүчний нөөцийг өндөр үнэ цэн бүхий тооцоолол, дижитал бүтээгдэхүүн болгон хөрвүүлэх, найдвартай эх үүсвэрт түшиглэсэн дата төвийн дэд бүтцийг хамтран байгуулах боломжийн талаар ярилцав. “Эвербрайт Блю Скай” нь хатуу хог хаягдлыг нөөц баялаг болгон ашиглах, шинэ эрчим хүчний технологийг судалж хөгжүүлэх, үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэх чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд 20 жилийн туршлагатай компани юм. Уулзалтын үеэр тус компани Монгол Улсын дэд бүтцийн төслүүдэд хөрөнгө оруулж, эрчим хүч, дата төв, өндөр технологийн салбарт хамтран ажиллах сонирхолтой буйгаа илэрхийллээ. Цаашид Монгол Улсын эрчим хүчний давуу талыг өндөр технологийн экосистемтэй уялдуулж, дата төв болон хиймэл оюуны тооцооллын дэд бүтцийг хөгжүүлэх чиглэлд хамтын ажиллагааг бодит төсөл болгон өргөжүүлэх боломжийн талаар талууд санал солилцов.

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамнаас “Нийтийн мэдээллийн дэд бүтцийн ерөнхий төлөвлөлт”-ийн төслийг 2026 оны 09 дүгээр сарын 04-ний өдөр хэлэлцүүллээ. Нийтийн мэдээллийн ил тод байдлын тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд Судалгаа, зөвлөх үйлчилгээний “Эс Ай Си Эй” ХХК-тай хамтран боловсруулсан төслийн хэлэлцүүлэгт төрийн болон салбарын мэдээлэл хариуцагч 62 байгууллагын 70 гаруй албан хаагч оролцов. Хэлэлцүүлгээр нийтийн мэдээллийн дэд бүтцийн өнөөгийн нөхцөл байдал, систем хоорондын уялдаа холбоо, мэдээллийн сангийн давхардал, цаашдын хөгжлийн чиглэл, хөрөнгө оруулалтын үр ашгийг нэмэгдүүлэх асуудлаар санал солилцлоо. Монгол Улс 2021 онд Нийтийн мэдээллийн ил тод байдлын тухай хуулийг баталж, төрийн мэдээллийн ил тод байдал, мэдээлэл солилцоо, нийтийн мэдээллийн дэд бүтцийг нэгдсэн байдлаар хөгжүүлэх эрх зүйн үндсийг бүрдүүлсэн. Хуулийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд батлахаар заасан 22 хэм хэмжээний актаас 19-ийг нь батлан мөрдүүлж байна. Мөн хуулийн 18 дугаар зүйлд нийтийн мэдээллийн дэд бүтцийн бүрэлдэхүүнийг, 28 дугаар зүйлд ерөнхий төлөвлөлт болон төлөвлөлтийн нийтлэг журмыг Засгийн газар батлахаар тус тус заасан. Өнөөгийн байдлаар төрийн мэдээллийн систем, мэдээллийн сангууд тодорхой хэмжээнд хөгжсөн хэдий ч нэгдсэн архитектур бүрэн бүрдээгүй, байгууллага төвтэй хөгжлийн загвар давамгайлж байна. Мэдээллийг олон системд давхар бүртгэх, дахин цуглуулах нь өгөгдлийн давхардал, зөрүүтэй мэдээлэл үүсгэхээс гадна хөрөнгө оруулалтын давхардал, үр ашиггүй зардлын эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна. Иймд төрийн мэдээллийн систем, мэдээллийн сан, сүлжээг байгууллага бүр тусдаа хөгжүүлэх бус, улсын хэмжээнд нэгдсэн архитектур, нийтлэг стандарт, систем хоорондын уялдаа, мэдээлэл солилцоо, өгөгдлийн дахин ашиглалтыг хангах зарчимд шилжүүлэх шаардлагатай байна. Энэ хүрээнд боловсруулсан “Нийтийн мэдээллийн дэд бүтцийн ерөнхий төлөвлөлт” нь улсын хэмжээнд хөгжлийн чиглэл, бүтэц, уялдаа холбоо, тэргүүлэх чиглэл, хэрэгжүүлэх үе шатыг тодорхойлох бол “Төлөвлөлтийн нийтлэг журам” нь салбар, байгууллагын түвшинд хэрэгжүүлэх нийтлэг зарчим, үе шат, шаардлагыг тогтооно. Мөн техник, эдийн засгийн үндэслэл боловсруулах шаардлагатай мэдээллийн системийн ангиллыг тодорхой болгосноор системийг шинээр бий болгох, шинэчлэх, хөгжүүлэх шийдвэрийг бодит хэрэгцээ, техникийн шаардлага, эдийн засгийн үр ашигт үндэслэн гаргаж, давхардсан хөрөнгө оруулалт, үр ашиггүй зардал, уялдаагүй систем бий болох эрсдэлийг бууруулах боломж бүрдэнэ. Хэлэлцүүлгийн үеэр оролцогч байгууллагуудаас гарсан санал, зөвлөмжийг тусган баримт бичгийн төслүүдийг эцэслэн боловсруулж, холбогдох журмын дагуу батлуулах ажил үргэлжилнэ.

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин, Эдийн засгийн хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр нар уулзалт хийлээ. Уулзалтаар, СОР17 бага хурлын үеэр байгуулсан Санамж бичгийн үр дүн, Өгөгдлийн тухай анхдагч хуулийн төсөл, хиймэл оюунд суурилсан Ногоон дата төвийг хөгжүүлэх эрх зүйн болон хөрөнгө оруулалтын орчин, эдийн засгаа солонгоруулах, дэлхийн зах зээлд өрсөлдөх боломж зэрэг асуудлаар санал солилцов. Монгол Улс сэрүүн цаг агаар, сэргээгдэх эрчим хүчний нөөц, газар зүйн байршлын давуу талд тулгуурлан олон улсын дата төвийн гол бүс болж хөгжих боломжтой. Ингэхдээ -Үндэсний хиймэл оюуны тогтолцоо бий болгох -Олон улсын дата төвүүдийг байгуулахад бодлогын түвшинд анхаарч ажиллах бөгөөд хөрөнгө оруулагчдын зүгээс -Өгөгдлийн халдашгүй байдал -Эрчим хүчний тогтвортой, найдвартай хангамж -Сүлжээний холболтын найдвартай байдал гэсэн шаардлага тавьж буйг уулзалтаар онцлов. Мөн Өгөгдлийн тухай анхдагч хуулийн төслийг өргөн барьсантай уялдуулан боловсруулсан бодлого, стратегийн хүрээг улсын бодлого төлөвлөлтөд тусгах, Засгийн газарт танилцуулж хэрэгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөөг хамтран батлуулах талаар ярилцлаа. Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин дата төвийн эдийн засгийн болон нийгмийн үр өгөөжийг онцолж, чөлөөт бүсүүдэд түшиглэсэн дата төвүүдийг хөгжүүлэх, сүлжээ, харилцаа холбооны дэд бүтцийг нэмэгдүүлэх, сэргээгдэх эрчим хүчний хэрэглээ, үндэсний хиймэл оюуныг хөгжүүлэх боломжийн талаар байр сууриа илэрхийлсэн. Эдийн засаг хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр Алсын хараа-2050 болон Хөгжлийн бодлого, баримт бичгүүдэд тусгаж дэмжиж хамтран ажиллахаа илэрхийлсэн. Уулзалтын үр дүнд, хамтарсан Ажлын хэсэг байгуулахаар боллоо.

НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал (UNCCD COP17)-ын хүрээнд Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин “Ногоон хиймэл оюун дата төвийн санаачилга”-ыг олон улсын хөрөнгө оруулагч, технологийн компаниуд болон хөгжлийн санхүүгийн байгууллагуудад албан ёсоор танилцууллаа. Арга хэмжээг нээж Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал үг хэлсэн бөгөөд Монгол Улсын өргөн уудам газар нутаг, сэрүүн хуурай уур амьсгал, нар салхины арвин нөөц нь ногоон дата төв хөгжүүлэх чухал давуу тал болж буйг онцлов. Тэрээр, дэлхийн хоёр том зах зээлийн дунд орших стратегийн байршлынхаа давуу талд тулгуурлан Монгол Улс сэргээгдэх эрчим хүч болон бүс нутгийн дижитал дэд бүтцийн “шинэ төв” болох суурь нөхцөлийг бүрдүүлж байгааг тэмдэглээд, олон улсын түншүүдийг хамтран ажиллаж, технологи, туршлагаа хуваалцан, хөрөнгө оруулахыг урьсан юм. Энэхүү санаачилга нь дэлхий дахинд өсөн нэмэгдэж буй хиймэл оюун, өндөр хүчин чадлын тооцоолол болон өгөгдөл хадгалах хэрэгцээг эрчим хүчний хэмнэлттэйгээр шийдвэрлэхэд чиглэж байна. Санаачилгын хүрээнд дээрх байгалийн давуу талуудыг эрх зүй, татвар, санхүүжилт, эрчим хүч, газар ашиглалтын бодлоготой нягт уялдуулж, хөрөнгө оруулалт татах таатай орчныг бүрдүүлэхээр зорьж байна. Уг арга хэмжээний хүрээнд Монгол Улс АНУ, БНХАУ, Япон, БНСУ, Сингапурын байгууллага, хувийн компаниуд болон Азийн хөгжлийн банктай 10 санамж бичигт гарын үсэг зурж, нийт 863 МВт-ын төслийн багц бүрдүүллээ. Санамж бичгүүд нь ногоон дата төв, сэргээгдэх эрчим хүч, хиймэл оюуны дэд бүтэц, дижитал шилжилт, судалгаа, технологийн хөгжлийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх үндэс бөгөөд дата төв болон холбогдох дэд бүтцийн төслүүдийг хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж байна.

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Мягмарнаран, АНУ-ын технологийн Blaize Holdings компанийн захирал Динакар Мунагала нар Харилцан ойлголцлын санамж бичиг байгууллаа. Санамж бичгийн хүрээнд Монгол Улсын хиймэл оюун, Ногоон дата төвийн бодлого, стратегийг боловсронгуй болгох, олон улсын зөвлөх үйлчилгээ, мэргэжлийн туршлага, технологийн шийдлийг нэвтрүүлэх, хүний нөөц болон технологийн экосистемийг хөгжүүлэх чиглэлээр хамтран ажиллана. Мөн өгөгдөл, хиймэл оюуны эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох, Blaize-ийн Graph Streaming Processor (GSP) технологи болон Blaize AI Studio платформыг Монгол Улсад ашиглах, турших боломжийг судална. Ингэснээр олон улсын туршлага, дэвшилтэт технологид тулгуурлан Монгол Улсын хиймэл оюуны бодлого, стратеги, хүний нөөц, технологийн экосистемийг хөгжүүлэх хамтын ажиллагааны суурь бүрдэж байна.

УИХ-ын гишүүн, Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин, УИХ-ын гишүүн, Шадар сайд Т.Доржханд нар Өгөгдлийн тухай анхдагч хуулийн төслийг УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод өргөн барилаа.Өгөгдлийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулж, бизнес, инновац, хиймэл оюун болон дижитал эдийн засгийн хөгжлийг дэмжих, түүнчлэн өгөгдөл ашиглахтай холбоотой нэгдсэн эрх зүйн орчныг бүрдүүлэхэд энэхүү хуулийн зорилго чиглэж буй. Хуулийн төсөлд дараах зохицуулалтуудыг тусгасан. Үүнд:-Өгөгдлийг бий болгох, цуглуулах, ашиглах, солилцохтой холбоотой нэгдсэн зохицуулалтыг бүрдүүлэх;-Өгөгдлийн аюулгүй байдал, чанар, хүртээмжийг хангах;-Төрийн өгөгдлийн харилцан ашиглалтыг сайжруулах;-Өгөгдлийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулж, инновац болон бизнесийн шинэ боломжийг дэмжих;-Өгөгдлийн дэд бүтэц, дата төвийн хөгжлийг дэмжих;-Хиймэл оюун болон дижитал эдийн засгийн хөгжлийн суурь орчныг бүрдүүлэх. Өгөгдлийн тухай анхдагч хуулийн төсөл батлагдсанаар өндөр хүчин чадлын тооцооллын дата төвүүдийг Монгол Улсад хувийн хэвшилд түшиглэн хөгжүүлэх эрх зүйн болон хөрөнгө оруулалтын орчин бүрдэнэ. Ингэснээр сэргээгдэх болон эрчим хүчний бусад нөөцөд түшиглэсэн шинэ эх үүсвэрийг хөгжүүлж, түүнд тулгуурласан дата төвүүдийн тооцоолох хүчин чадлыг дэлхийн хиймэл оюуны зах зээлд экспортлох замаар тус салбарт Монгол Улсын оролцоог хангах боломж нээгдэнэ.Үүний үр дүнд өндөр өгөөж бүхий шинэ эдийн засгийн салбарыг хөгжүүлэхийн зэрэгцээ эрчим хүчний бие даасан байдлыг бэхжүүлэх боломж бүрдэх юм.