MDDIC

Монгол Улсын Засгийн газрын “Цахимаар нэн тэргүүнд” бодлогын зөвлөмжийн хүрээнд хэрэгжилтийг орон нутагт эрчимжүүлэх, хүүхэд, залуучуудын цахим ур чадвар, цахим соёлыг төлөвшүүлэх зорилготой “Цахим Баянхонгор” арга хэмжээг Баянхонгор аймагт зохион байгууллаа. Арга хэмжээний хүрээнд төр, хувийн хэвшил, салбарын байгууллагуудын төлөөлөл, төрийн албан хаагчид, хүүхэд залуучууд, ахмад настан зэрэг зорилтот бүлгүүдийг хамруулсан олон талт уулзалт, сургалт, хэлэлцүүлгийг зохион байгуулсан юм. Үйл ажиллагаа өглөөний уулзалтаар эхэлж, бизнес эрхлэгчидтэй Монгол Улсын Засгийн газраас хэрэгжүүлж буй бодлого, бизнесийн орчны шинэчлэл, цахим шилжилтийн боломжуудын талаар мэдээлэл хуваалцан, санал солилцлоо. Мөн төрөөс үзүүлж буй цахим үйлчилгээ, бизнес эрхлэгчдэд зориулсан цахим платформуудын хэрэглээ, хүртээмжийн талаар хэлэлцэв. Арга хэмжээний албан ёсны нээлтэд орон нутгийн удирдлагууд болон салбарын байгууллагуудын төлөөлөл оролцож, Монгол Улсын цахим шилжилтийн бодлого, хэрэгжилтийн талаар үндсэн илтгэлийг танилцууллаа. Энэ үеэр салбарын хөгжилд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан нэр бүхий албан хаагчдыг шагнаж, төрийн үйлчилгээний 20 орчим операторт батламж гардуулав. Түүнчлэн “Цахим шилжилт ба иргэдэд хүрэх үйлчилгээний шинэ загвар”, “Харилцаа холбооны дэд бүтэц ба орон нутгийн цахим шилжилтийн боломж”, “Хиймэл оюунд суурилсан халдлагууд” зэрэг сэдвээр илтгэлүүд тавигдсан юм. Ингэснээр орон нутгийн цахим шилжилтийн өнөөгийн нөхцөл байдал, хөгжлийн чиг хандлага, тулгамдаж буй асуудлуудын талаар оролцогчдод цогц мэдээлэл хүргэлээ. Мөн төрийн цахим үйлчилгээний 24/7 “ХУРДАН” цэг болон шуурхай удирдлагын төвийн үйл ажиллагаатай танилцаж, төрийн үйлчилгээг иргэдэд түргэн шуурхай, хүртээмжтэй хүргэх чиглэлээр хэрэгжүүлж буй ажлуудын бодит нөхцөл байдлыг газар дээр нь үзэж сонирхов. Арга хэмжээний хүрээнд ерөнхий боловсролын сургуулийн сурагчдад зориулсан сургалт явуулж, хиймэл оюуны хэрэглээ, кибер аюулгүй байдал, хүүхдийн оролцооны байгууллагын ач холбогдлын талаар мэдлэг олгов. Мөн өсвөрийн “ХУРДАН” клубийн 50 гишүүнд “Цахим элч” батламж гардуулсан нь хүүхэд, залуучуудын цахим ур чадвар, соёлыг төлөвшүүлэхэд чиглэсэн чухал алхам боллоо. Мөн 350 гаруй төрийн албан хаагчийг хамруулсан тусгай сургалт хийж, кибер аюулгүй байдлын өнөөгийн нөхцөл, төрийн байгууллагын нэгдсэн цахим хуудасны хэрэглээ, төрийн мэдээллийн сангийн үйлчилгээ, хиймэл оюунд суурилсан халдлагын эрсдэл зэрэг сэдвээр мэдээлэл өгч, албан хаагчдын цахим чадавхыг бэхжүүлэхэд дэмжлэг үзүүллээ. Үүний зэрэгцээ ахмад настан болон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулсан “Сургагч багш” бэлтгэх сургалтыг амжилттай зохион байгуулж, төрийн цахим үйлчилгээ, иргэний цахим оролцоо, цахим залилангаас урьдчилан сэргийлэх мэдлэг мэдээллийг түгээн, оролцогчдод батламж гардуулсан юм. “Цахим Баянхонгор” нь төрийн цахим үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, орон нутгийн цахим шилжилтийг эрчимжүүлэх, төрийн албан хаагчдын чадавхыг бэхжүүлэх, хүүхэд, залуучууд, ахмад настнуудын цахим ур чадварыг хөгжүүлэхэд чиглэсэн үр дүнтэй цогц арга хэмжээ болж чадлаа. Энэ нь төр-хувийн хэвшил-иргэдийн хамтын ажиллагааг бэхжүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулсан үйл явдал болов.

Монгол Улсын Засгийн газрын “Цахимаар нэн тэргүүнд” бодлогын зөвлөмжийн хүрээнд хэрэгжилтийг орон нутагт эрчимжүүлэх, хүүхэд, залуучуудын цахим ур чадвар, цахим соёлыг төлөвшүүлэх зорилготой “Цахим Өвөрхангай” арга хэмжээ өнөөдөр Өвөрхангай аймаг дахь Политехникийн коллежийн сурагчдад зориулсан цахим ур чадварын сургалтаар эхэллээ. Сургалтаар кибер аюулгүй байдал, хиймэл оюуны ашиглалт, хэрэглээ, “цахим орчин дахь хүүхэд хамгаалал” зэрэг сэдвийн хүрээнд“Сургагч багш” бэлтгэх сургалт зохион байгуулж, өсвөр үеийнхэнд цахим дээрэлхлээс урьдчилан сэргийлэх мэдлэг олгохын зэрэгцээ Өсвөрийн “ХУРДАН” клуб байгуулах үйл ажиллагааг эхлүүлж, 100 гаруй гишүүнд батламж гардууллаа. Мөн салбартаа идэвх санаачилгатай, үр бүтээлтэй ажиллаж байгаа нэр бүхий албан хаагчдыг салбарын шагналаар шагнаж, мэдээлэл, харилцаа холбоо, цахим хөгжлийн салбарын хөгжилд оруулж буй хувь нэмрийг нь үнэлэн урамшуулсан юм. “Цахим Өвөрхангай” арга хэмжээний хүрээнд Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин, ЦХИХХЯ-ын Төрийн Захиргаа, Удирдлагын газрын дарга Д.Мөнхцэцэг, Төрийн цахим үйлчилгээний зохицуулалтын газрын дарга Ц.Борхүү, “Монгол Шуудан” ХК-ийн гүйцэтгэх захирал Г.Тэлмэн болон холбогдох албаныхан Өвөрхангай аймгийн удирдлагуудтай уулзаж, орон нутгийн цахим шилжилтийн өнөөгийн байдал, төрийн цахим үйлчилгээний хүртээмж, иргэдэд үзүүлэх үйлчилгээний чанар, үр нөлөөг нэмэгдүүлэх чиглэлээр санал солилцов. Аймгийн хэмжээнд төрийн цахим үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор явуулын “ХУРДАН” цэг байгуулах боломжийн талаар хэлэлцэж, уг санаачилгыг дэмжин ажиллахаа Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин илэрхийллээ. Энэхүү шийдэл нь төрийн үйлчилгээг алслагдсан баг, суурин газрын иргэдэд илүү ойртуулах, үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэхэд чухал ач холбогдолтой юм. Түүнчлэн аймгийн хэмжээнд төрийн цахим үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор явуулын “ХУРДАН” цэг байгуулах боломжийн талаар хэлэлцэж, уг санаачилгыг дэмжин ажиллахаа Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин илэрхийллээ. Энэхүү шийдэл нь төрийн үйлчилгээг алслагдсан баг, суурин газрын иргэдэд илүү ойртуулах, үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэхэд чухал ач холбогдолтой юм. Мөн салбарын байгууллагуудын үйл ажиллагаатай танилцах үеэр Өвөрхангай аймгийн Цахим шилжилт, үйлчилгээний хэлтсийн үйл ажиллагаатай танилцаж, иргэдэд төрийн үйлчилгээг түргэн шуурхай хүргэхэд ашиглагдах “ХУРДАН” киоск төхөөрөмжийг шинээр гардуулан өглөө. Арга хэмжээний хүрээнд Монгол Шуудан ХК, Мэдээлэл холбооны сүлжээ ХХК, Радио телевизийн үндэсний сүлжээ УТҮГ, Монголын цахилгаан холбоо ХК зэрэг салбарын байгууллагуудын үйл ажиллагаатай танилцаж, орон нутаг дахь харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн дэд бүтцийн хөгжил, цаашдын хамтын ажиллагааны талаар санал солилцов. “Цахим Өвөрхангай” арга хэмжээ нь төрийн цахим үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, орон нутгийн цахим шилжилтийг эрчимжүүлэх, хүүхэд, залуучуудын цахим ур чадварыг хөгжүүлэх, дижитал орчинд зөв, хариуцлагатай оролцох мэдлэгийг түгээхэд чиглэсэн үр дүнтэй арга хэмжээ боллоо.

Нийтийн мэдээллийн ил тод байдлын тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангах, төрийн байгууллагын цахим хуудасны мэдээллийн ил тод, хүртээмжтэй байдлыг нэмэгдүүлэх, нээлттэй мэдээллийг хууль, журмын дагуу нийтэд ил тод байршуулах, “Шилэн индекс”-ийн үнэлгээг хийхэд шаардлагатай мэдлэг, арга зүйн зөвлөгөө өгөх зорилгоор Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яам болон түүний харьяа 27 байгууллагын холбогдох 40 гаруй албан хаагчдад сургалт зохион байгуулав. Сургалтаар Төрийн байгууллагын нэгдсэн цахим хуудас (gov.mn)-д мэдээлэл нийтлэх, шинэчлэх, мэдээллийн агуулга, хүртээмжид тавигдах шаардлага, Нээлттэй мэдээллийн систем (shilen.gov.mn)-д мэдээллийг хууль, журмын дагуу байршуулах, мөн “Шилэн индекс”-ийн үнэлгээг хийхэд анхаарах асуудал, шалгуур үзүүлэлтүүдийн талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл, арга зүйн зөвлөгөө өгч ажиллалаа.Уг сургалт нь төрийн байгууллагуудын цахим мэдээллийн ил тод байдлыг сайжруулах, нээлттэй мэдээллийн чанар, хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, холбогдох хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хангахад чиглэсэн ач холбогдолтой юм.

Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хөгжлийн хөтөлбөрөөс 2025 онд гаргасан судалгаагаар манай улсын 9-12 насны хүүхдийн гуравны нэг нь цахим дээрэлхэлтэд өртсөн бол 13-17 насны өсвөр үеийнхний хувьд энэ үзүүлэлт маш өндөр буюу 51.3 хувьд хүрсэн байна. Мөн улсын хэмжээнд 2025 оны жилийн эцсийн байдлаар хүүхэд үйлдсэн гэмт хэргийн тоо 1135, хүүхдийн эсрэг үйлдэгдсэн гэмт хэрэг 2339 бүртгэгдэж, 2391 хүүхэд хохирсны дотор үе тэнгийн дээрэлхэлтийн шинжтэй 399 гомдол, мэдээлэл ирснээс 246 буюу 61.7 хувь нь гэмт хэргийн, 153 буюу 38.3 хувь нь зөрчлийн шинжтэй байна. Судалгааны үр дүн болон хүүхдийн дунд үйлдэгдэж буй гэмт хэргийн тоон үзүүлэлтээс харахад цахим орчны хэрэглээ өсөхийн хэрээр хүүхэд, өсвөр үеийнхний дунд нэгнээ цахимаар дээрэлхэх байдал өсөх эрсдэлтэй байна. Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамнаас санаачлан хүүхэд, өсвөр үеийнхэнд аюулгүй, эерэг цахим орчныг бүрдүүлэх, тэднийг цахим дээрэлхэлтээс урьдчилан сэргийлэх мэдлэг, чадвар, зөв хандлагаар хангах зорилгоор Боловсролын яам, Боловсролын ерөнхий газар, Харилцаа холбооны зохицуулах хороо, Японы олон улсын хамтын ажиллагааны байгууллага (ЖАЙКА)-тай хамтран “Цахим дээрэлхэлтээс сэргийлье” үндэсний аяныг 2026 оны 09 дүгээр сарын 24-ний өдрөөс 10 дугаар сарын 24-ний хооронд зохион байгуулахаар эхлүүлж байна. Энэхүү аян нь Монгол Улсын Засгийн газраас хэрэгжүүлж буй “Хүүхдийн төлөө – За бол, Заавал хийе” үндэсний хөдөлгөөний хүрээнд хүүхдийн аюулгүй байдлыг хангах, чиглэлээр авч буй арга хэмжээ бөгөөд хүүхэд, эцэг эх, асран хамгаалагч, багш, сурган хүмүүжүүлэгч болон олон нийтийн оролцоог нэмэгдүүлэхэд чиглэж байгаа билээ. Аяны хүрээнд 09 дүгээр сарын 16-18-ны өдрүүдэд “Цахим орчинд хүүхдээ хамгаалъя” сэдэвт сургагч багш бэлтгэх сургалтыг зохион байгуулж, нийт 210 сургагч багш бэлтгэсэн. Сургагч багш нар нь өөрсдийн ажиллаж, амьдарч буй аймаг, сум, дүүрэг, орон нутагтаа сургалтын агуулгыг цааш түгээн дэлгэрүүлж, хүүхэд, эцэг эх, асран хамгаалагч, багш, сургалтын байгууллагын ажилтнуудад заах юм. Ингэснээр цахим орчин дахь хүүхэд хамгааллын мэдлэг, ойлголтыг орон даяар, өргөн хүрээнд түгээх ач холбогдолтой. Хүүхэд бол манай улсын ирээдүй, үндэсний баялаг мөн. Тэднийг цахим орчны эрсдэлээс хамгаалах нь зөвхөн төрийн байгууллагын олон нийтийн хамтын үүрэг, хариуцлага юм.

Радио холбоо, радио давтамжийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллагуудын инженер, техникийн ажилтнууд болон харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн салбарын хуульчдын мэдлэг, ур чадварыг дээшлүүлэх зорилгоор Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамнаас Олон улсын цахилгаан холбооны байгууллага (ITU) болон Ази, Номхон далайн цахилгаан холбооны байгууллага (APT)-тай хамтран, Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны дэмжлэгтэйгээр Радио холбооны бүсийн семинарыг 2026 оны 09 дүгээр сарын 21-ээс 25-ны өдрүүдэд Монгол Улсад анх удаа зохион байгуулж байна.Энэхүү олон улсын түвшний сургалт, семинарт дотоодын 25 байгууллагын 130 гаруй мэргэжилтэн, Ази, Номхон далайн бүсийн 15 улсаас 18 төлөөлөгч тус тус оролцож байна.ОУЦХБ-ын Радио холбооны товчоо (ITU BR)-оос гишүүн орнуудын үндэсний бодлого, зохицуулалтын байгууллага, оператор компаниуд болон салбарын мэргэжилтнүүдэд зориулан явуулдаг уг семинарын хүрээнд дараах үндсэн чиглэлүүдээр мэдээлэл өгч, хэлэлцүүлэг өрнүүлж байна:Радио холбооны дүрмийн хэрэглээ: Дэлхийн Радио холбооны дүрмийн (Radio Regulations) хэрэглээ, радио давтамжийн зурвас болон хиймэл дагуулын орбитын тойрог замын зохицуулалтын талаар нарийвчилсан мэдлэг олгох;Координац ба бүртгэл: Дэлхийн болон бүсийн радио холбооны их хурлын (WRC, APG) шийдвэрүүд, радио давтамжийг улс хооронд болон олон улсын түвшинд зохицуулалт хийх, бүртгүүлэх үйл явцын чиглэлээр зөвлөмж өгөх;Практик сургалт: ITU-гийн программ хангамж, мэдээллийн санг ашиглан давтамжийн мэдүүлэг гаргах, зохицуулалтын шалгалт хийх дадлага, сургалт явуулах.Түүнчлэн энэхүү семинар нь 2027 онд зохион байгуулагдах Дэлхийн Радио холбооны их хурал (WRC-27)-ын бэлтгэл ажлын хүрээнд радио давтамжийн зохицуулалт, олон улсын радио холбооны дүрэм, WRC-ийн шийдвэрүүдийн талаарх үндэсний мэргэжилтнүүдийн мэдлэг, техникийн чадавхыг бэхжүүлэх ач холбогдолтой юм. WRC-27-д хэлэлцэгдэх радио давтамжийн асуудлуудтай холбоотой техникийн ойлголт, олон улсын зохицуулалтын талаарх мэдлэгийг нэмэгдүүлэх замаар Монгол Улсын үндэсний байр суурийг боловсруулах, бүсийн түвшний бэлтгэл ажилд үр дүнтэй оролцох суурийг бүрдүүлэхэд уг семинар хувь нэмэр оруулна.Энэхүү семинар нь улс орнуудын радио давтамжийн бодлого боловсруулагч, зохицуулагч болон салбарын мэргэжилтнүүдийн техникийн чадавхыг бэхжүүлж, хил орчмын давтамжийн зохицуулалт болон олон улсын стандарт, дүрэм журмыг үр дүнтэй хэрэгжүүлэхэд онцгой ач холбогдолтой юм.Мөн Монгол Улс уг семинарыг эх орондоо зохион байгуулснаар Ази, Номхон далайн бүсийн орнуудтай радио давтамжийн зохицуулалт, олон улсын хамтын ажиллагааны чиглэлээр мэдлэг, туршлага солилцох, цаашид WRC-27 болон түүний бэлтгэл ажлын хүрээнд Монгол Улсын оролцоог идэвхжүүлэх, үндэсний мэргэжлийн чадавхыг бэхжүүлэх боломжийг бүрдүүлж байна.

Дэлхийн банкны Монгол Улсыг хариуцсан нэгжийн дарга Виктория Делмон, “Ухаалаг Засаг II” төслийн ажлын хэсгийн ахлагч Женнифер Гүй болон ажлын хэсгийн гишүүдийг хүлээн авч уулзан, Ухаалаг Засаг II төслийн хэрэгжилт болон дижитал эдийн засаг, хиймэл оюуны хамтын ажиллагааны талаар санал солилцлоо. “Ухаалаг Засаг II” төсөл нь төрийн цахим үйлчилгээг бэхжүүлэх, цахим засаглалын чадавхыг нэмэгдүүлэх, дижитал эдийн засгийг хөгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэлж Засгийн газрын “Цахимаар нэн тэргүүнд” бодлогын хэрэгжилтэд хувь нэмэр оруулж байна. Монгол Улсын дижитал эдийн засгийн хөгжлийг урт хугацаанд дэмжих стратегийн төлөвлөлт, бодлогын шинэчлэл, дата төв болон тооцоолох дэд бүтэц, хиймэл оюун, өгөгдлийн засаглал, төрийн цахим үйлчилгээ болон хувийн хэвшлийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэн ажиллах боломжийг хэлэлцлээ. Цаашид дижитал шилжилтийн үр өгөөжийг иргэд, бизнес эрхлэгчид болон төрийн байгууллагуудад хүртээмжтэй хүргэх чиглэлээр Дэлхийн банктай хамтын ажиллагаагаа үргэлжлүүлэхээр санал нэгдэв.

  Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яам, Японы олон улсын хамтын ажиллагааны байгууллага JICA болон Мэдээлэл, технологийн үндэсний парк хамтран хэрэгжүүлж буй “Мэдээлэл, харилцаа холбооны технологийн салбарыг хөгжүүлэх” төслийн хүрээнд Мэдээллийн технологийн салбарын бодлого, хууль тогтоомжийг сайжруулах Дэд ажлын хэсгийн хурлыг 2026 оны 09 дүгээр сарын 22-ны өдөр зохион байгууллаа.   Энэхүү Дэд ажлын хэсэг нь мэдээллийн технологийн салбарын хууль, эрхзүйн орчныг боловсронгуй болгох чиг үүрэгтэй бөгөөд энэ хүрээнд Мэдээллийн технологийн үйлдвэрлэлийг дэмжих тухай хуулийн хэрэгжилтийн үр нөлөөг үнэлж, тулгарч буй асуудлуудад шийдэл боловсруулах, бусад улсын туршлагыг судлан, мэдээллийн технологийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний ангиллыг тодорхойлох замаар мэдээллийн технологийн салбарын эрх зүйн орчныг сайжруулах зорилготой.Өнөөдрийн хурлаар салбарт тулгамдаж буй хүндрэл бэрхшээл, хуулийн хэрэгжилтийн явцын талаар санал солилцохоос гадна төслийн үр дүнг амжилттай болгох үүднээс оролцогч талуудын үүргийг тодорхойлон, цаашид 3 жилийн хугацаанд хэрэгжүүлэх дэд ажлын хэсгийн арга хэмжээний төлөвлөгөөг хэлэлцлээ.  

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамны Төрийн нарийн бичгийн даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Б.Мягмарнаран, Мэдээллийн Технологийн Нэгдсэн Холбоо (МИТА) ТББ-ын ерөнхийлөгч Н.Баттулга нар хамтран ажиллах Санамж бичигт гарын үсэг зурж баталгаажууллаа. Энэхүү санамж бичгийн хүрээнд Монгол Улсын Нийтийн мэдээллийн ил тод байдлын тухай хууль болон холбогдох бусад хууль тогтоомж, бодлогын баримт бичигт нийцүүлэн төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх, хууль тогтоомж, дүрэм, журмыг хувийн хэвшлийн байгууллага болон иргэдэд сурталчлан таниулах, харилцан мэдээлэл солилцох, салбарын цахимжилтыг хөгжүүлэхэд хамтран ажиллах юм. Мэдээллийн Технологийн Нэгдсэн Холбоо (МИТА) ТББ нь Монгол Улсын мэдээллийн технологийн салбарын хөгжлийг хангах, сайн засаглалыг нэвтрүүлэх, олон улсын стандартыг нутагшуулах, төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийг дэмжих, салбарын бизнесийн болон хууль эрх зүйн орчныг эрүүлжүүлэх, гишүүн байгууллагын эрх ашгийг хамгаалах зорилго бүхий хамтын удирдлагатай үүсгэн байгуулагдсан мэргэжлийн төрийн бус байгууллага юм.