Gantuya Lkhagvasuren

Өнөөдөр (2026 оны 02 дугаар сарын 09-ний өдөр) Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамны Төрийн нарийн бичгийн даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Б.Мягмарнаран, “Ухаалаг засаг 2” төслийн захирал Д.Цэнгүүнжав, Төслийн Зохицуулагч Б.Энхдөлгөөн, холбогдох албан хаагчдын хамт  Дэлхийн Банкны Суурин төлөөлөгч ноён Таехюн Ли, БНСУ, БНХАУ, Монгол Улсыг хариуцсан Үйл ажиллагааны дарга Ларс Кристиан Муллер, “Ухаалаг засаг 2” төслийн багийн ахлагч, Цахим хөгжлийн бодлогын ахлах мэргэжилтэн Сиоу Чев Куек болон холбогдох албаны төлөөллийг хүлээн авч уулзлаа. Уулзалтаар талууд төслийн хэрэгжилтийн явц, үр дүн, цаашдын хамтын ажиллагааны талаар санал солилцож, төслийг төлөвлөгөөт хугацаанд үр ашигтай, амжилттай хэрэгжүүлэхэд хамтран ажиллахаа илэрхийллээ. Дэлхийн Банкны баг албан томилолтын хугацаанд төслийн үр шим хүртэгч голлох байгууллагууд буюу “Үндэсний Дата Төв” УТҮГ-ийн үйл ажиллагаа, төслийн хэрэгжилттэй газар дээр нь танилцах юм. The World Bank mission held in Mongolia Today (February 9, 2026), Mr. B. Myagmarnaran, Acting State Secretary of the Ministry of Digital Development, Innovation and Communications, together with Mr. D. Tsenguunjav, Project Director of the “Smart Government II” Project, Ms. B. Enkhdulguun, Project Coordinator and relevant officials, received Mr. Taehyun Lee, World Bank Country Representative, Mr. Lars Christian Moller, Manager Operations for the People`s Republic of China, the Republic of Korea and Mongolia, the World Bank, Mr. Siou Chew Kuek, Senior Digital Specialist and Task Team Leader for the “Smart Government II” Project, and relevant representatives of the World Bank. During the meeting, the parties exchanged views on the implementation progress, results, and future cooperation of the “Smart Government II” Project and expressed their commitment to jointly work towards the effective and successful implementation of the project within the planned timeframe. The World Bank representatives will also conduct a field visit to the National Data Center to view the project implementation on the site during this mission.

Дэлхийн Банкны дэмжлэгтэйгээр Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яам-ны хэрэгжүүлж буй “Ухаалаг Засаг 2” төслийн хүрээнд “Үндэсний цахим хөгжлийн индексийн судалгаа”-ны ажлыг гүйцэтгэгчийг сонгон шалгаруулах тендер шалгаруулалтад санал ирүүлэхийг урьж байна. Хугацаа: 2026 оны 02-р сарын 25-ны өдөр, 17:00 цаг 00 минут ************ The World Bank-financed Smart Government II Project, implemented by the Ministry of Digital Development, Innovation and Communications invites Proposals  from the eligible consulting firms (“Consultants”) for the “Mongolia’s Digital Government Transformation Level Assessment” to evaluate the current state of digital transformation in public service delivery and the digital readiness of stakeholders in Mongolia, aligned with international best practices. Deadline: February 25, 2026, 17:00 PM

Дэлхийн Банкны дэмжлэгтэйгээр Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яам-ны хэрэгжүүлж буй “Ухаалаг Засаг 2” төслийн хүрээнд “Төрийн үйлчилгээг цахимжуулах” ажлыг гүйцэтгэгчийг сонгон шалгаруулах тендер шалгаруулалтад санал ирүүлэхийг урьж байна. Хугацаа: 2026 оны 03-р сарын 10-ны өдөр, 15:00 цаг 00 минут ************ The World Bank-financed Smart Government II Project, implemented by the Ministry of Digital Development, Innovation and Communications invites Proposals  from the eligible Bidders for the “Public Services Digitalization” to design, develop, test, and implement  citizen-centered digital services of Mongolia. Deadline: March 10, 2026, 15:00 PM

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Э.Батшугар Тэргүүн шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр-тай уулзаж, 2026–2027 онд цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны салбарт хэрэгжүүлэх бодлого, хөтөлбөр, эрх зүйн шинэчлэлийн талаар санал солилцлоо. Уулзалтын үеэр сайд Э.Батшугар мэдээлэл, технологийн салбар нь Монгол Улсын эдийн засгийг солонгоруулах тэргүүлэх чиглэлүүдийн нэг болохыг онцолж, 2026 оныг “Их өгөгдөл, хиймэл оюуны жил” болгон зарлаж, дижитал шилжилт, инновацын бодлогыг эрчимжүүлэхээр ажиллаж байгаагаа танилцууллаа. Монгол Улсын Засгийн газрын 2025 оны 9-р сарын 26-ны хуралдаанд “Их өгөгдөл, хиймэл оюуны стратеги”-ийг танилцуулсан бөгөөд уг стратегийг дөрвөн тулгуур чиглэлд суурилан хэрэгжүүлэхээр зорьж байна. Тэрээр Монгол Улс цахим засаглалын индексээр Ази тивд 13-т, далайд гарцгүй орнуудын дунд нэгдүгээрт эрэмбэлэгдэж буйг дурдав. Цаашид Монгол Улс Ази тивийн тэргүүлэх 10 улсын нэг болох зорилт тавьж байгааг онцлов. Өнөөдөр дэлхийн 89 улс их өгөгдөл, хиймэл оюуны стратегиа баталсан бөгөөд Монгол Улс эдгээр орнуудаас үндэсний онцлог, давуу талаараа ялгарч өрсөлдөх шаардлагатайг сайд Э.Батшугар  онцлон  тэмдэглэлээ. Тухайлбал, уул уурхай болон байгаль орчны салбарт суурилсан хиймэл оюуны шийдлийг хөгжүүлж, тулгамдсан асуудлыг технологийн аргаар шийдвэрлэх нь манай улсын ялгарах боломж болохыг тодотгов. Төрийн үйлчилгээг иргэн төвтэй, хүртээмжтэй, өгөгдөлд суурилсан хэлбэрт шилжүүлэх зорилгоор “Цахимаар нэн тэргүүнд” зарчмыг төрийн бүх шатанд хэрэгжүүлж байна. Энэхүү бодлогын зөвлөмж нь төрийн үйлчилгээний философийг бүхэлд нь өөрчлөх томоохон шинэчлэл гэдгийг сайд Э.Батшугар онцоллоо. Монгол Улсыг 2025–2030 онд хөгжүүлэх хөгжлийн төлөвлөгөөнд төрийн үйлчилгээний 90-ээс доошгүй хувийг цахимжуулах зорилт тусгагдсан. Энэ хүрээнд төрийн үйлчилгээний нэгдсэн тоон мэдээллийг анх удаа гаргасан бөгөөд өнөөдрийн байдлаар төрийн үйлчилгээний 74 хувь нь цахимжжээ. Төрийн үйлчилгээг үе шаттай цахимжуулж байгаа ч иргэдийн цахим ур чадвар хангалтгүйгээс зарим үйлчилгээ цаасаар үргэлжилсээр байгаа тул бүх нийтийн цахим ур чадварыг дээшлүүлэх ажлыг “Цахимаар нэн тэргүүнд” бодлогын хүрээнд шат дараатай хэрэгжүүлж байна. Өнгөрсөн онд “Бүх нийтийн цахим ур чадварыг дээшлүүлэх 5-р аян”-ыг амжилттай зохион байгуулсан бол энэ жил “6-р аян”-ыг Улаанбаатар хотод зохион байгуулахаар төлөвлөжээ. Эрх зүйн орчныг шинэчлэх хүрээнд Нисгэгчгүй нисэх төхөөрөмжийн тухай, Сансарын тухай, Өгөгдлийн тухай, Хиймэл оюуны тухай, Цахим худалдааны тухай, Гарааны бизнесийг дэмжих тухай хуулийн төслүүдийг Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлж, батлуулахаар ажиллаж байгааг сайд Э.Батшугар мэдээллээ. Тэргүүн шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны салбар нь Монгол Улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 2.5 хувийг бүрдүүлж буйг онцлон, тус салбарын бодлогыг эрэмбэлэн хэрэгжүүлэх, эрх зүйн орчныг шинэчлэх, төрийн их өгөгдлийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах замаар үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх, төр-хувийн хэвшлийн түншлэлийг өргөжүүлэх шаардлагатайг тэмдэглэв. Мөн үндэсний хэмжээний GPU кластер төв байгуулах, монгол хэлний хиймэл оюуны загварыг хөгжүүлэх, салбарын хүний нөөцийг бэлтгэх, төрийн албан хаагчдын чадавхыг нэмэгдүүлэх чиглэлд бодлогын дэмжлэг үзүүлж, хамтран ажиллахаа илэрхийллээ.

Монгол Улсын засгийн газраас баталсан  “Цахимаар нэн тэргүүнд”  бодлогын зөвлөмжийн хүрээнд төрийн бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, цахим шилжилтийг эрчимжүүлэх ажил үе шаттай хийгдэж байна. Өнөөдрөөс “Төрийн үйлчилгээний нэгдсэн E-Business платформ мобайл аппликейшнтэй  боллоо. Та  “E-Business” Аппликейшнийг ашигласнаар: Нийт 953 төрлийн үйлчилгээг гар утасаараа авна Жишээлбэл: ГАР УТАСНААСАА БИЗНЕСЭЭ ХЯНАХ , УДИРДАХ боломжтой боллоо. Монгол Улсад сар бүр дунджаар 1,540 хуулийн этгээд шинээр үүсгэн байгуулагддаг бөгөөд тэдгээрийн 72.8 хувь нь Улаанбаатар хотод, 27.2 хувь нь орон нутагт бүртгэгддэг гэсэн судалгаа бий. E-Business платформ мобайл аппликейшнтэй болсоноор орон зай цаг хугацаанаас үл хамааран гар утаснаасаа цахимаар ж, бизнесийн үйл ажиллагаагаа нээж, хянах  боллоо. Өнгөрсөн хугацаанд E-Business платформ нь 186,969 хэрэглэгчтэй, нийт 953 төрлийн үйлчилгээг 437,274 удаа амжилттай үзүүлсэн байна. Үүнээс хамгийн их хандалт авсан үйлчилгээ нь: Түүнчлэн E-Business платформ мобайл аппликейшнаар бизнес эрхлэгчдэд зориулсан нийгэм, эдийн засгийн албан ёсны шинэ мэдээ, мэдээллийг цаг үетэй нь нийцүүлэн, шуурхай хүлээн авах боломжийг бүрдүүлсэн нь аппликейшний бас нэгэн онцлог юм. E-Business нь Монгол Улсад бизнесийн орчныг илүү ил тод, хүртээмжтэй, авлигагүй, хүний оролцоог багасгасан хэлбэрээр зохион байгуулахад чиглэсэн үндэсний хэмжээний шийдэл болж байна. Ялангуяа орон нутгаас бизнес эрхлэх, гадаадын хөрөнгө оруулагчдад ойлгомжтой, итгэлтэй орчныг бүрдүүлэхэд чухал ач холбогдолтой. E-Business мобайл аппликейшн нь төрийн үйлчилгээний хүнд суртлыг бууруулж, бизнес эрхлэгчдийн цаг, зардлыг хэмнэхийн зэрэгцээ өөрийн бизнесийн мэдээлэлд эзэн байх, хариуцлагатайгаар удирдах соёлыг төлөвшүүлж байна. Ингэснээр бизнес эрхлэгчид төрийн албан хаагчаас шууд хамааралтай байдал багасаж, бизнесийн үйл ажиллагаагаа илүү ил тод, бие даасан байдлаар зохион байгуулах нөхцөл бүрдэж буй нь Монгол Улсын бизнесийн экосистемийг дараагийн шатанд гаргах бодит суурь болж байна.

Монгол Улсад сошиал медиа идэвхтэй хэрэглэгчдийн тоо 2025 оны аравдугаар сарын байдлаар 2.7 саяд хүрч, нийт хүн амын 76.5 хувийг эзэлж байгаа талаар DataReportal байгууллагын “Digital 2026: Mongolia” тайланд дурджээ. Цахим орчин ийнхүү өргөжин тэлж буйтай холбоотойгоор иргэдийн өдөр тутмын амьдрал, харилцаа, мэдээлэл солилцоо шинэ шатанд гарч байгаа хэдий ч үүнийг дагасан цахим орчинд үйлдэгдэх гэмт хэрэг, зөрчил жилээс жилд нэмэгдэх хандлагатай байна. Сүүлийн жилүүдэд хүний хувийн болон нууц, эмзэг мэдээллийг хууль бусаар олж авч, олон нийтийн сүлжээнд задруулах, задруулна хэмээн сүрдүүлэх, улмаар эдийн болон сэтгэл санааны дарамтад оруулах гэмт хэргийн шинжтэй үйлдлүүд түгээмэл гарч байна. Мөн гэр бүлийн гишүүд хоорондын маргаан, үл ойлголцлоос үүдэн хувийн мэдээллийг олон нийтэд тараах, нэр хүндэд нь халдах, түүнчлэн хүүхдүүдийн дунд цахим орчинд дээрэлхэх, сүрдүүлэх (cyberbullying) хэлбэрийн үйлдлүүд нэмэгдэж, улмаар хүүхэд цахим гэмт хэргийн хохирогч төдийгүй холбогдогч болох эрсдэл бодитоор тулгарч байна. Эдгээр нөхцөл байдалтай холбогдуулан гэр бүлийн хүчирхийллийн цахим хэлбэрийг таних, цахим нотлох баримтыг хуульд нийцүүлэн цуглуулах, хадгалах, хохирогчийг цахим орчинд хамгаалах, мөн хэрэг бүртгэлт, мөрдөн шалгах ажиллагаанд цахим ур чадварыг үр дүнтэй ашиглах мэдлэг, ойлголтыг нэмэгдүүлэх зорилгоор “И-Монгол академи” УТҮГ Нийслэлийн цагдаагийн удирдах газартай хамтран 2026 оны 01 дүгээр сарын 27-ны өдөр сургалт зохион байгууллаа. Сургалтаар “И-Монгол академи” УТҮГ-ын Сургалт, олон нийттэй харилцах газрын дарга Б.Гүнзаяа “Цахим орчинд хүүхэд, гэр бүлийн хүчирхийллээс урьдчилан сэргийлэх”, Гадаад харилцаа, хамтын ажиллагааны газрын дарга Г.Өнөрцэцэг “Цахим хүчирхийлэл: Шинэ эрсдэл ба бодлогын сорил сэдвүүдээр илтгэл танилцуулж, бодит кейс, хууль эрх зүйн зохицуулалт, практикт тулгамдаж буй асуудлуудын талаар мэдээлэл өглөө. Сургалтын хүрээнд гэр бүл, хүүхдийн цахим аюулгүй байдлыг хангах асуудал нь зөвхөн нэг байгууллагын хүрээнд бус, төрийн байгууллага, хууль сахиулах байгууллага, боловсролын байгууллага, эцэг эх, иргэн бүрийн хамтын оролцоотойгоор шийдвэрлэх шаардлагатайг онцолсон бөгөөд уг сургалтыг үе шаттайгаар, тогтмол зохион байгуулахаар төлөвлөж байгааг онцоллоо.

Монгол Улсын Засгийн газраас ахмад настнуудын нийгмийн баталгааг хангах зорилгоор олгодог 65 нас хүрсэн ахмад настны “Насны хишиг” үйлчилгээний шинэ ээлжийн бүртгэл эхэллээ.   Ахмад настны тухай хуульд зааснаар 65 болон түүнээс дээш настай ахмад настанд Цагаан сар болон Үндэсний их баяр наадам, Ардын хувьсгалын ойн баярыг тохиолдуулан жил бүр улсын төсвөөс санхүүжүүлэн наснаас нь хамааруулан насны хишиг олгодог бөгөөд тэтгэмжийн хэмжээ, олгох журмыг Засгийн газар баталдаг.  2025 оны байдлаар Монгол Улсад 65-аас дээш насны 190 гаруй мянган ахмад настан байгаа гэх судалгаа бий. Эдгээр ахмад настнуудад наснаас нь хамааран 65–69 настайд 50,000 төгрөг, 70–79 настайд 80,000 төгрөг, 80–89 настайд 150,000 төгрөг, 90 ба түүнээс дээш настайд 250,000 төгрөгийн насны хишиг олгодог журамтай.  “Насны хишиг” тэтгэмжийг 2017 оны нэгдүгээр сарын 01-нээс олгож эхэлсэн бөгөөд тус тэтгэмжид анх удаа хамрагдах гэж байгаа болон өмнө нь хамрагдаж байгаагүй иргэд E-Mongolia системээр дамжуулан хүсэлтээ цахимаар илгээх боломжтой.   “Насны хишиг” үйлчилгээний хүсэлтийг хэрхэн илгээх вэ?  Тус үйлчилгээнд 65 болон түүнээс дээш насны бүх ахмадууд хамрагдах боломжтой. Харин өмнө нь “Насны хишиг” авч байсан ахмадуудын мэдээлэл автоматаар сунгагддаг тул дахин шинээр хүсэлт илгээх шаардлагагүй.  Биечлэн очих тохиолдолд өөрийн оршин суугаа харьяа дүүрэг, сумын халамжийн мэргэжилтэнд иргэний үнэмлэхтэйгээ очиж бүртгүүлнэ. Өөрийн биеэр очих боломжгүй бол итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөрөө дамжуулан хүсэлтээ илэрхийлснээр тухайн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь ахмад настны иргэний үнэмлэх бусад баримт бичгийг хавсарган “Насны хишиг” авах өргөдлийн маягтыг бөглөж бүртгүүлэх юм.  

Шинэ Зуунмод хот дахь чөлөөт бүсийн Хүннү ухаалаг шинэ хотын бүтээн байгуулалтыг тулгуурлан “Цахиурын хөндий” болон дата төв байгуулах талаарх харилцан мэдээлэл солилцох уулзалт боллоо. Уулзалтанд Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны (ЦХИХХ)-ны дэд сайд Г.Баярхүү, “Үндэсний дата төв” УТҮГ-ын захирал Б.Дагвасүмбэрэл, Хүннү хотын Захирагч М.Батбаяр , “Шинэ зуун мод хот болон Эдийн засгийн чөлөөлт бүсийн хөгжлийг дэмжих төсөл”-ийн Хөрөнгө оруулалтын бодлого хариуцсан зөвлөх Ишида Масаюки, “Хүннү хотын хөгжлийн корпораци” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Б.Гүнболд нар оролцлоо. Хүннү хот дахь чөлөөт бүсийг түшиглэн мэдээллийн технологи, инновацын төв бүхий “Цахиурын хөндий” болон  Дата төв байгуулахад Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамны зүгээс  бодлогын болон арга зүйн зөвлөмжийн хүрээнд хэрхэн хамтран ажиллах талаар Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны (ЦХИХХ)-ны дэд сайд Г.Баярхүү тодорхой саналуудыг гарган хэлэлцлээ. Цаашид эдийн засгийн үндэслэл, хэрэгжилтийн боломж, дэд бүтцийн шаардлага, санхүүгийн тооцоог тодорхойлсон ТЭЗҮ боловсруулж, улмаар олон улсын болон дотоодын хөрөнгө оруулагчдын анхаарлыг татахуйц төсөл боловсруулах, Эрчим хүчний хэмнэлттэй, хиймэл оюун (АI)-д суурилсан, их өгөгдөл (Вig data) боловсруулах боломжтой олон улсын стандартад нийцсэн ногоон Дата төв (Green data center)-ийг хэрхэн бий болгох талаарх бодит үр дүнд хүрэх ажил, арга хэмжээг хэрэгжүүлэх үүднээс хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэхээр санал солилцлоо.

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Э.Батшугараар ахлуулсан, бизнес эрхлэх таатай орчныг бүрдүүлэх зорилго бүхий төрөөс аж ахуйн нэгжтэй харилцах бүхий л үйл ажиллагааг Төрийн үйлчилгээний нэгдсэн “е-Business” системд нэгтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсгийн ээлжит хурал боллоо. Ажлын хэсгийн хүрээнд төрөөс аж ахуйн нэгжтэй харилцах үйлчилгээнүүдийг бүрэн цахим хэлбэрт шилжүүлэх зорилгоор судалгаа хийж байгаа бөгөөд үйлчилгээнүүдийг үе шаттайгаар Төрийн үйлчилгээний нэгдсэн “е-Business” системд нэгтгэхээр төлөвлөж байна. Тус системийн мобайл хувилбарыг 01 дүгээр сарын 30-ны өдөр, портал хувилбарыг 06 дугаар сарын 20-ны өдөр тус тус нээхээр ажиллаж байна. Ингэснээр хуулийн этгээдийн нэр баталгаажуулах үйлчилгээг хиймэл оюун ухаанд суурилсан шалгуураар авах, системээс үүссэн лавлагаа, тодорхойлолтыг QR кодоор баталгаажуулах, үйлчилгээний төлбөрийн нэхэмжлэлийг харах, үйлчилгээний явцын талаарх мэдэгдэл хүлээн авах, хуулийн этгээдийн цахим гэрчилгээ болон дүрмийн хуулбар авах, төрд бүртгэлтэй мэдээллээ хянах, аж ахуйн нэгжид зориулсан мэдээ, мэдээлэл авах, мөн холбогдох үйлчилгээний талаарх мэдээллийг хиймэл оюунт агентаас авах боломж бүрдэх юм. Цаашид аж ахуйн нэгжид үзүүлэх үйлчилгээг илүү хүртээмжтэй, хэрэглэгчдэд ээлтэй болгох зорилгоор холбогдох дүрэм, журмыг шинэчлэх, өөрчлөх санал боловсруулах бөгөөд гадаадын хөрөнгө оруулалттай аж ахуйн нэгжид үзүүлэх үйлчилгээг бүрэн цахимжуулахын зэрэгцээ шаардлагатай мэдээ, мэдээллийг НҮБ-ын албан ёсны зургаан хэлээр орчуулан хүргэхээр ажиллаж байна. Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатарын захирамжаар байгуулагдсан “Экспортыг нэмэгдүүлэх, худалдааг хөнгөвчлөх, бизнесийн орчныг сайжруулах” ажлын нэг хэсэг болох төрийн үйлчилгээний нэгдсэн системийг “E-Business”-т нэгтгэх ажил ийнхүү амжилттай хэрэгжиж байна.

       Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Э.Батшугар яам болон агентлаг, харьяа байгууллагын удирдлагуудад 2026 оны үйл ажиллагаагаа “Цахимаар нэн тэргүүнд” бодлоготой уялдуулан хариуцлагатайгаар үр дүнтэй, төсвийн сахилга батыг чанд сахин шуурхай зохион байгуулахыг даалгалаа.        Салбарын хэмжээнд 2026 оныг “Их өгөгдөл, хиймэл оюуны” жил болгон зарлаж,  иргэдэд төрийн үйлчилгээг түргэн шуурхай саадгүй хүргэх, төрийн үйл ажиллагаанд хиймэл оюун, их өгөгдлийг нэвтрүүлэх, кибер аюулгүй байдлын индексийг ахиулан баталгаажуулах, дижитал эдийн засгийг дэмжих нь та бидний үүрэг тул удирдах албан тушаалтнууд ажлын гүйцэтгэлд 1.Үр дүн болон чанар; 2. Төсвийн сахилга бат; 3. Нэгдсэн бодлогыг чухалчлан ажиллахыг онцлон санууллаа.