Search
Close this search box.
Search
Close this search box.
Search
Close this search box.
Search
Close this search box.

ҮЙЛ ЯВДАЛ

Х.Энхманлай: Сансар судлалыг хөгжүүлэхэд энэ талаар баримтлах бодлого, уг асуудлыг зохицуулсан хууль тогтоомж хоёр хоршиж байж үр дүнгээ өгнө.

2022.12.30

Сансар судлалыг хөгжүүлэхэд баримтлах чиглэл батлагдсантай холбогдуулан ЦХХХЯ-ны Харилцаа, холбооны бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газрын дарга Х.Энхманлайтай ярилцлаа.

“Монгол Улсад Сансар судлалыг хөгжүүлэхэд баримтлах чиглэл” энэхүү баримт бичгийн зорилго юу вэ?

Дэлхий нийтээр сансар судлалын салбар эрчимтэй хөгжиж, энэхүү хөгжил нь тусгаар тогтносон улс бүрийн анхаарал хандуулах шаардлагатай асуудлуудын нэг болж, цаашлаад бидний өдөр тутмын амьдралд сансрын технологийн хэрэглээ өргөн нэвтэрч эхлээд байна. Миний бие энэ жил Ази номхон далай сансрын хамтын ажиллагааны байгууллагын удирдах зөвлөлийн 16 дугаар хуралд оролцоход ихэнх улс орнууд сансар судлалын талаар төрөөс баримтлах бодлого болон хууль тогтоомжтой /Space policy болон Space law/ болж байгаа талаар яригдлаа. Бид энэхүү олон улсын чиг хандлагыг даган, ойрын 10 жилийг харсан баримтлах чиглэлтэй болох нь зүйтэй гэж үзэн ажлаа эхлүүлсэн бөгөөд холбогдох 37 байгууллагаас санал авч, хамтарсан хэлэлцүүлэг зохион байгуулж, Шинжлэх ухааны академи, Их сургуулиуд, яамд, энэ чиглэлийн мэргэжилтэн судлаачид зэрэг олон талын төлөөллийг оролцуулан боловсруулсан.

Уг баримтлах чиглэлийн зорилго нь сансар судлалын техник технологийг хөгжүүлэх, үндэсний хиймэл дагуул хөөргөх, хиймэл дагуулын мэдээллийг боловсруулан ашиглах үйл ажиллагааг эрчимжүүлэх замаар Монгол Улсад сансар судлалыг хөгжүүлэхэд оршиж байгаа юм.

Агуулга, хамрах хүрээний талаар мэдээлэл өгөхгүй юу?

Space policy болон Space law гэсэн 2 ойлголт байдаг. Space policy нь тухайн улс ер нь сансар судлал, сансрын технологийн чиглэлээр урт, дунд хугацаандаа ямар бодлого баримтлах юм гэдгийг харуулсан баримт бичиг байдаг. Бид үүнийг боловсруулахыг зорьсон. Цахим хөгжил, харилцаа холбооны сайдын эрхлэх асуудлын хүрээнд сансар судлалын талаар ойрын 10 жилдээ баримтлах бодлогын чиглэлийг батлан гаргаснаар холбогдох байгууллагууд нэгдсэн удирдлага зохион байгуулалтад орж, 2023-2033 онд сансар судлал, сансрын технологийг хөгжүүлэх төлөвлөгөө гарган хамтарч ажиллах өндөр ач холбогдолтой юм.  

Сая Space law буюу сансрын хууль тогтоомжийн талаар дурдлаа. Энэ талаар дэлгэрүүлбэл?

Тийм ээ, сансар судлалын талаар баримтлах бодлого болон уг асуудлыг зохицуулсан хууль тогтоомж 2 нь хоршиж байж үр дүнгээ өгдөг туршлага бий. Бид баримтлах чиглэлээ гаргасан бол одоо энэ талын хуультай болох шаардлагатай. Мэдээж хуулийн төсөл боловсруулахын өмнө судалгаа хийнэ. Судалгаагаар үнэхээр сансар судлалын талаар хууль батлах хэрэгцээ шаардлага байгаа эсэхийг нарийвчлан гаргаж ирнэ. Уг чиглэлийн хууль гэдэг нь Монгол Улсын сансар судлал, сансар огторгуйн уудам, гео мандлын орон зайг ашиглах, сансрын техник технологийг хөгжүүлэх, сансрын хог хаягдлын асуудлыг зохицуулах зэрэг ойлголтыг тусгасан эрх зүйн баримт бичиг юм.

Сансар судлалын талаар хуультай болно гэхээр хол сонсогдож магадгүй. Гэтэл бидний зулай дээрээс эхлээд 40,000 км хүртэлх орон зай өөрөө тодорхой хэмжээний зохицуулалт шаарддаг. Мөн бид өөрийн гэсэн өмчилсөн газартай байдаг шиг Монгол улсад ч сансрын тойрог замд 2 байрлал бий. Уг байрлалаа хэрхэн оновчтой ашиглах асуудлыг ч зохицуулах шаардлагатай. Цаашлаад сансрын хог хаягдал, гараг эрхсийн судалгаа, сар, марсыг эзэмших бусад орны төлөвлөгөө зэрэг томоохон төслүүдэд манай судлаачид, мэргэжилтнүүд орж ажиллах бүрэн боломжтой. Тиймээс бид олон улсын байгууллагуудын зөвлөмжийн дагуу энэ чиглэлийн хууль тогтоомжийн талаар судалж эхлээд байгаа юм.

Баримтлах чиглэлийн гол үзэл санаа нь юу вэ?

2040 он гэхэд 1,3 их наяд $ болж өсөх сансрын технологийн асар том зах зээлд бид бага ч гэсэн орон зай эзлэхийн төлөө ажиллах ёстой. Нөгөө талаар хүчирхэг гүрнүүд сарыг, марсыг хамтран судлах, эзэмших томоохон хөтөлбөр гаргаж үүндээ жижиг гэлтгүй бусад улсуудыг татан оролцуулах хандлагатай байна. Од, гараг эрхэс судлал шинэ шатанд гарч, нам орбитын хиймэл дагуулын зах зээл шинэ өрсөлдөөний талбар болж, мэдээлэл харилцаа холбооны салбарын бүтээгдэхүүн үйлчилгээ сансрын холбоотой уялдаатай хөгжих дүр зураг харагдаж байна. Эдгээр өөрчлөлт, хөгжлөөс бид хоцорч болохгүй, тодорхой хэмжээнд оролцох ёстой, үүний тулд дотоод гадаадад мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх, тэднийг судалгаа шинжилгээ, төсөл хөтөлбөрүүдэд оролцуулах, өөрийн сансрын байршлаа үр дүнтэйгээр ашиглах, үндэсний чадавхийг бэхжүүлэх зэрэг үзэл санааг уг баримт бичигт тусгаж өгсөн.

Сансар судлалын салбарт өнөөдрийг хүртэл улс орнуудын Засгийн газар голлох үүрэгтэй байсан. Сүүлийн жилүүдэд ОУ-д хувийн хэвшлийн оролцоо нэмэгдэж байна. Энэ чиг хандлагад хэрхэн нийцсэн бэ?

Сансар судлал дахь хувийн хэвшлийн оролцоог хэрхэн дэмжсэн бэ?

Сансар судлалын салбар анх 1950-1960 оноос хөгжиж эхэлж байхад төрийн оролцоо их байсан бол сүүлийн үед хувийн хэвшлийн оролцоо зонхилж байна. Үүний нэг тод илрэл нь Space X компанийн үйл ажиллагаа юм. Та бүхний сайн мэдэх Starlink компанийг байгуулснаар дэлхийн нам орбитод 42,000 бага оврын хиймэл дагуулыг хөөргөх замаар дэлхийн өнцөг булан бүрт интернэт хүргэхээр ажиллаж байна. Манай улсын хувийн хэвшлийн Ондо сат ХХК ч бас энэ зах зээлд гарахаар үйл ажиллагаагаа эхлүүлээд байгааг та бид мэднэ.

Тус баримтлах чиглэлд хувийн хэвшлийн оролцоог сансар судлал, сансрын технологийн үйл ажиллагаанд ил тод байдлыг эрхэмлэх, өмчийн хэлбэрийг үл харгалзан тэгш оролцоо, чөлөөт өрсөлдөөнийг хангана гэж зааж өгсөн.

Гадаад хамтын ажиллагаа талаар дурдвал, тус баримт бичигт хэрхэн тусгагдсан бэ?

Сансар судлалыг хөгжүүлэхэд гадаад хамтын ажиллагаа манай улсын хувьд нэн чухал асуудлыг нэг юм. Жишээ нь: олон улсын хэмжээнд өөрийн орны байр суурийг бэхжүүлэн, сансрын уудмыг энхийн зорилгоор ашиглах олон улсын хамтын ажиллагаанд идэвхтэй оролцоно гэж заасан байгаа. Бүр нарийн чиглэл гэвэл Сансрын нисэгчийн хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх, Сар, Марс болон сансрын биетийн судалгааг хөгжүүлэх олон улсын хөтөлбөрт хамрагдах, олон улсын болон бусад улсын сансрын станц дээр хийгдэж байгаа судалгаа шинжилгээний ажилд оролцох, олон улсын сансрын хамтын ажиллагааны байгууллагуудад гишүүнээр элсэх зэрэг ажлуудыг нарийн зааж өгсөн.

Ярилцаж, мэдээлэл өгсөн танд баярлалаа.

Бусад мэдээ

ZJU-APSCO English Master and Doctoral Programs 2026

Introduction to Zhejiang University (ZJU) Zhejiang University (ZJU) is a leading higher education institution in China, as well as one of its oldest. Its roots can be traced back to the founding of the Qiushi Academy in 1897. Located in Hangzhou, one of China’s most picturesque cities, ZJU consists of seven faculties and 40 schools. It is home to around 4,600 full-time faculty members, including 27 members of the Chinese Academy of Sciences and 21 members of the Chinese Academy of Engineering. Comprising seven campuses, ZJU has over 67,000 full-time students, including over 5,500 international students  Recognized as the 27th in the 2024 Academic Ranking of World Universities, the University prides itself on a culture of innovation. ZJU researchers are making an impact across many priority areas that address global challenges, including clean energy, biotechnology, smart city, advanced materials, precision medicine, and global public health. ZJU has partnerships with more than 200 institutions from over 40 countries/regions worldwide. In collaboration with the Universities of Edinburgh and Illinois, it has also established ZJU-UoE Institute and ZJU-UIUC Institute on Haining International Campus, exploring new models of higher education that combine the best practices of east and west.  With its commitment to seeking truth and pursuing innovation, ZJU is dedicated to advancing knowledge, addressing pressing societal needs and contributing to a sustainable future. Available Programs (Full English Taught) Master Program Schools Major Remarks Mechanical Engineering http://me.zju.edu.cn/meenglish/main.psp Mechanical Engineering Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU supervisor Energy Engineering http://www.doe.zju.edu.cn/doeen Power Engineering and Engineering Thermophysics Suggested to Have: Form of Provisional Acceptance of International Student by ZJU supervisor   Contact: +86 571 87951008, yitonghua@zju.edu.cn Information Science and Electronic Engineering http://www.isee.zju.edu.cn/iseenglish/ Electronics Science and Technology Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU supervisor Contact: +86 571 87951729, zhongtingting@zju.edu.cn Control Science and Engineering http://www.cse.zju.edu.cn/cseenglish/main.htm Control Science and Engineering Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU supervisor Computer Science and Technology http://www.en.cs.zju.edu.cn/ Software Engineering Give priority to applicants who have Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU Supervisor   Contact: +86 571 87953863, qiaoliqing@zju.edu.cn Doctoral Program Schools Major Remarks Aeronautics and Astronautics http://saa.zju.edu.cn Mechanics Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU Supervisor Aeronautical and Astronautical Science and Technology Electronic Science and Technology Physics http://physics.zju.edu.cn Physics Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU Supervisor Mechanical Engineering http://me.zju.edu.cn Mechanical Engineering Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU Supervisor Materials Science and Engineering http://mse.zju.edu.cn Materials Science and Engineering Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU Supervisor Energy Engineering http://www.doe.zju.edu.cn Power Engineering and Engineering Thermophysics Suggested to Have: Form for Provisional Acceptance International Student by ZJU Supervisor Contact: +86 571 87951008, yitonghua@zju.edu.cn Information Science and Electronic Engineering http://www.isee.zju.edu.cn Electronic Science and Technology Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU supervisor Contact: +86 571 87951729, zhongtingting@zju.edu.cn  Information and Communication Engineering Control Science and Engineering http://www.cse.zju.edu.cn Control Science and Engineering Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU supervisor Computer Science and Technology http://www.cs.zju.edu.cn  Software Engineering Give priority to applicants who have Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU Supervisor   Contact: +86 571 87953863, qiaoliqing@zju.edu.cn Biomedical Engineering and Instrument Science http://www.cbeis.zju.edu.cn Biomedical Engineering Must Have: Form of Provisional Acceptance of International Student by ZJU Supervisor; Please contact the relevant professor to confirm language of instruction Introduction to Schools http://me.zju.edu.cn/meenglish/main.psp http://www.doe.zju.edu.cn/doeen/ http://www.isee.zju.edu.cn/iseenglish/ http://www.cse.zju.edu.cn/cseenglish/main.htm http://www.en.cs.zju.edu.cn/ http://esaa.zju.edu.cn/ http://www.cbeis.zju.edu.cn/cbeisen/ Scholarship and Program Application Applicants should Complete Online Applications of both CSC system(https://studyinchina.csc.edu.cn/#/register) and ZJU system (https://intlstudent.zju.edu.cn/) no later than December 22, 2025 (Beijing Time) and email all the documents to the Contact Person at APSCO. The CSC Online Application System is available at: https://studyinchina.csc.edu.cn/#/register Scholarship Type: B ZJU’s University Code: 10335 The ZJU Online Application System for International Students is available at: https://intlstudent.zju.edu.cn/ Note: for more details, please visit the introduction of Chinese Government Scholarships at CSC website: https://www.campuschina.org/scholarships/index.html Note:  If the applicant is concluded to have Chinese citizenship by the exit-entry administrations of the Chinese public security organs after application, admission or enrollment, their application eligibility, admission offer, enrollment qualification, or student status shall be revoked.. English Language Tests Minimum Requirement Remarks IELTS 6.5   TOEFL 90   Duolingo 120   Cambridge Certificate in Advanced English (CAE) 180   Cambridge Certificate of Proficiency in English (CPE) 180   Note: Applicants who apply for exemption from submitting language test scores must upload relevant documents to the Language Proficiency Certificate Section of ZJU Online Application System. Note: Note: If applicants re-fill or modify the application information in CSC Online Application System after they have submitted the application, they need to send the updated Application Form for Chinese Government Scholarship to the admission email of Zhejiang University; otherwise the university may not be able to process the application. Application fee: RMB 800 yuan (non-refundable) Application fee should be paid in the online application system of ZJU before deadline. One who fails to pay application fee, his or her application will not be processed. Note: Please check your account of ZJU application system frequently before the result comes out in case there may be requirements for supplementary documents submission. Registration Medical Insurance (Fee: RMB 800 Yuan/Academic year) Accommodation More Information To find a supervisor, please visit https://person.zju.edu.cn/index/en/ Website of the Online Application System: Website of Zhejiang University International Admissions: Website of the International College of Zhejiang University: Contact Information APSCO: Ms. Charis Xiong Add: ASIA-PACIFIC SPACE COOPERATION ORGANIZATION (APSCO)     Building 13&14, Section 3, No.188, South Street Fourth Ring, Fengtai District,     Beijing, China E-mail: charis@apsco.int Telephone: +86-(0)10-6370 2677 Ex.404 Website: http://www.apsco.int ZJU: Add: Room 418, International College Building, West Zone, Zijingang Campus, Zhejiang University, Hangzhou, China       admissionmaster@zju.edu.cn (Master’s Degree Programs)              +86 571 87951537 (Master’s Degree Programs) Note: Should there be any change in the above content, the final interpretation from the International College of Zhejiang University shall prevail. Please pay attention to the update of the

БҮГД НАЙРАМДАХ КАЗАХСТАН УЛСТАЙ МЭДЭЭЛЛИЙН ТЕХНОЛОГИЙН ГАРААНЫ КОМПАНИУДЫГ ДЭМЖИХ ХУУЛЬ ЭРХ ЗҮЙН ОРЧНЫГ БОЛОВСРУУЛАХ ЧИГЛЭЛЭЭР ХАМТАРНА

Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын “Astana hub” технологийн паркийн 2023.02.02-04-ний өдрүүдэд зохион байгуулсан “Digital Almaty 2023” форумд Цахим хөгжил, харилцаа холбооны сайд Н.Учрал оролцсон. Сайд энэ үеэр Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Цахим хөгжил, инновац, агаар-сансрын үйлдвэрлэлийн сайд Багдат Мусин, технологийн салбарын хөрөнгө оруулагч, Freedom Finance компанийн захирал Тимур Турлов нартай уулзаж Монгол Улсын мэдээллийн технологийн салбарт хөрөнгө оруулах боломж, бололцооны талаар ярилцсан. Энэ хүрээнд өчигдөр “ICT Expo 2023” -оор Astana HUB болон Монголын мэдээлэл технологийн үндэсний парк хамтран ажиллах санамж бичиг байгууллаа. Мөн өнөөдрийн уулзалтын хүрээнд мэдээллийн технологийн гарааны компаниудыг дэмжих хууль эрх зүйн орчныг сайжруулах чиглэлээр хамтран ажиллахаар тохиролцлоо.

Төв аймгийн бүх сум КИОСК-той, 10 сургууль Старлинктэй боллоо

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ц.Баатархүү, УИХ-ын гишүүн, Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Ц.Туваан болон УИХ-ын гишүүд С.Эрдэнэболд, Ж.Батжаргал, Д.Батбаяр нарын хамт өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд Төв аймагт ажиллалаа.  Монгол Улсын их Хурлаас шинэ Зуунмод хотыг “Хүннү хот” болгон хөгжүүлэхээр төлөвлөж буй. Тус хотод хиймэл оюуны олон улсын дата төвийг байгуулахаар төлөвлөж байгаа төдийгүй Ази тивийн “Цахиурын хөндий” болгон хөгжүүлэх томоохон санаачилгын эхлэл болгож, ЦХИХХ-ны сайд  Ц.Баатархүү Төв аймгийн бүх суманд буюу 27 ширхэг төрийн үйлчилгээний КИОСК машиныг хүлээлгэн өглөө. Өмнө нь аймгийн хэмжээнд ердөө хоёрхон ширхэг КИОСК машинтай байсан бол ийнхүү сум бүрд төрийн цахим үйлчилгээний киоск машинтай болж, орон нутгийн иргэдэд төрийн үйлчилгээг улам ойртууллаа.  Үүний зэрэгцээ, Боловсролын яамны судалгаанд үндэслэн, алслагдсан, интернэтийн хүртээмж муу 10 сургуульд Старлинк төхөөрөмжийг хүлээлгэн өгөв. Ингэснээр орон нутгийн сурагчид дэлхийн боловсролыг сумаасаа авах боломжийг бүрдүүллээ.  Цаашид Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яам Монгол орны алслагдсан бүхий л суманд сүлжээ оруулах ажлыг үе шаттай хэрэгжүүлж байна. 2025 онд 139 цэгт сүлжээ оруулахаас Төв аймгийн алслагдсан 11 цэгт 2025 онд сүлжээ оруулна.  № Аймаг  Сумын нэр  Сүлжээ оруулах цэг  1 Төв аймаг  Мөнгөнморьт 2-р баг Байдлаг баг 2 Төв аймаг Угтаалцайдам 1-р баг Талын уул 3 Төв аймаг Эрдэнэ 2-р баг, Чулуут 4 Төв аймаг Цээл 4-р баг, Сүүл буга 5 Төв аймаг Баян-Өнжүүл 1-р баг, Бараат 6 Төв аймаг Алтанбулаг 2-р баг, Аргал 7 Төв аймаг Баяндэлгэр 1-р баг, Байдлаг 8 Төв аймаг Баянцогт 1-р баг, Гуна 9 Төв аймаг Дэлгэрхаан 3-р баг, Давст багт 10 Төв аймаг Бүрэн 3-р баг, Монгол, Мэргэн толгой 11 Төв аймаг Бүрэн сум Бүрэн сум