Монгол Улсын Харилцаа холбоог хөгжүүлэх ерөнхий схем – төлөвлөгөө ба мастер төлөвлөгөөний тухай - Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яам

EVENT

Монгол Улсын Харилцаа холбоог хөгжүүлэх ерөнхий схем – төлөвлөгөө ба мастер төлөвлөгөөний тухай

2021.02.03

Монгол Улсын Харилцаа холбооны салбарыг урт хугацаагаар 10-15 жилээр хэтийн төлөвлөлт хийх асуудал анх 1957 оноос хөгжлийн шаардлагаар тавигдаж, улмаар 2020 оны өндөрлөгт хүртэлх 60 жилийн хөгжлийн хэтийн төлөвлөлтийг ЗХУ болон барууны орны тусламж, мэргэжилтнүүдтэй манай улсын инженерүүд хамтран ажиллаж, таван удаа хийж, хэрэгжүүлж байв. ЗХУ-ын тусламжтайгаар тус улсын Холбооны яамны зураг төслийн институт “Гипросвязь”-тай хамтран манай улсын Холбооны яам 1960-1970 он хүртэл болон 1970-1990 он хүртэл хоёр үеийг хамарсан ерөнхий схем –төлөвлөгөөг социализмын бүтээн байгуулалтын ид үед гүйцэтгэж хэрэгжүүлжээ. 1957 – 2003 оны хооронд буюу хоёр өөр нийгмийн байгуулалтын үед хийгдсэн хөгжлийн хэтийн төлөвийн таван баримт бичиг нь Монгол Улсын харилцаа холбооны сүлжээний хөгжлийг буухиалан дамжиж ирсэн нь өнөөдрийн хөгжлийн үндэс суурь нь болж байна. Эдгээр ерөнхий болон мастер төлөвлөгөөг өөр хооронд нь салгаж үзэх боломжгүй бөгөөд нэг нэгнээ цагийн урсгал даган дэмжиж хөгжүүлсээр өнөөдрийн Монголын мэдээлэл, харилцаа холбооны нэгдмэл сүлжээг бий болгож, аналогоос тоон систем рүү улмаар интернэт Ай-Пи “сансарын” орчин руу шилжиж буй үе, үеийн инженерийн философийн урсгал билээ. Анхны ерөнхий схем – төлөвлөгөө боловсруулж хэрэгжүүлсэн нь /1957 -1970 он/ Холбооны сайд асан М.Чимэддорж “Дурсамж бодол” номондоо “… Томоохон барилга байгууламжийн хөрөнгө шийдэгдэж, хайгуул, зураг төсөл зохиохоос эхлээд барилга барьж, тоног төхөөрөмж захиалан авч тавьж, ашиглалтанд оруулах хүртэлх ажлын үе шатыг таван жилд багтаахад зарим үед бэрхшээлтэй байсан учир холбооны нэгдсэн сүлжээг шинэчлэхийн тулд харилцаа холбоог 15-20 жилд хөгжүүлэх ерөнхий схем – төлөвлөгөөтэй болгох шаардлагатай байлаа. “…Ерөнхий схем – төлөвлөгөө нь манай улс ардын аж ахуйн дотроос анхных” байж сайд өөрөө удирдан боловсруулсан байна. Улс ардын аж ахуйг 1958-1960 онд хөгжүүлэх гурван жилийн төлөвлөгөөний жилүүдэд холбооны хөгжил байршлын анхны ерөнхий схемийг боловсруулах ажлыг Монголын холбооны анхны инженер, Холбооны сайд М.Чимиддорж гуайн удирдлагаар зөвлөлтийн мэргэжилтэн нар боловсруулжээ. Ерөнхий схемийн төлөвлөгөөний гол агуулга нь Радио нэвтрүүлэх станц, зурагт радио төв болон Цахилгаан холбоо, Шуудан, Холбооны төв барилга гэсэн бүлэг төслүүд байв. Эдгээр төслүүдийн зураг төслийг хийхэд ЗХУ–ын Холбооны яамны Холбооны зураг төслийн институт /ГПИ/-ын ерөнхий инженер А.А.Сычев тэргүүтэй мэргэжилтний хэсэг гүйцэтгэжээ. Тус улсын харилцаа холбоог 15-20 жилд хөгжүүлэх Ерөнхий схем –төлөвлөгөөг нь холбоог хөгжүүлэх талаар хийх гол ажлын техникийн нөхцөл, гүйцэтгэх дэс дарааг тогтоож, шаардагдах хөрөнгө, хүн хүчний хэрэгцээг тооцоолж чадсан гэж үзээд 1957 онд МАХН-ын ТХ-ны УТТ-ны хурлаар сайшаан баталсан байна. И.Норовжав сайд “…Анхны ерөнхий схемийг боловсруулах ажлыг Монголын холбооны анхны инженер, Холбооны сайдаар 1960 -1963 онуудад ажилласан М.Чимиддорж гуайн удирдлагаар Зөвлөлтийн мэргэжилтний оролцоотойгоор боловсруулсан юм гэж бичжээ. Холбооны төв барилга энэ төлөвлөгөөний дагуу баригдаж, нээлтийг 1960 оны 12 дугаар сарын 3-нд хийв. Энэ барилга нь одоогийн Монгол Шуудан компани, Мэдээлэл, холбооны сүлжээ компани, Монголын Цахилгаан холбоо компани, Харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн газар байрлаж буй төв барилга бөгөөд “…Холбооны төв барилгын ашиглалтанд орж байгаа техникийн хэсэг нь 4 давхар нийтдээ 5190 хавтгай дөрвөлжин метр талбайтай 132 тасалгаа бүхий 30 гаруй мянган шоо метр багтаамжтай …” ашиглалтанд орсноос хойш 60 жил болж Радио нэвтрүүлэх станц барьж ашиглалтанд оруулах ажилд анхны инженерүүдийн нэг Ц.Мятав болон төв барилгад холбооны тоног төхөөрөмж суурилуулах ажилд инженерээр төгсөж ирсэн Д.Гарам-Очир, С.Борхүү, Ц.Санжаажамц нар ажилласан байна. Тэдний удирдлагын дор туршлагатай техникчид С.Батдаваа, Л.Гаанжуур, С.Пүрэвсамбуу, Ж.Гомбогив, Х.Гонгор, Ж.Даваадорж, Э.Жамсрандорж, Л.Дэлгэр-очир, Ж.Алтангэрэл, Д.Хасбандан нарын зэрэг “алтан гарт” холбоочид ажилласан байна. БНМАУ-ын харилцаа холбоог хөгжүүлэх анхны ерөнхий схем нь 1957 онд боловсруулагдаж, дээрх том төслүүд хэрэгжсэн бөгөөд 1970-аад оны эх гэхэд тодорхойлсон зорилтууд нь үндсэндээ бүрэн хэрэгжсэн байлаа. Үүнд: Хонхорын радио нэвтрүүлэх төв, Нарангийн хүлээн авах станц, Улаанбаатар хотын зурагт радио станцын төв болон ЗХУ-ын телевизийг “Молния” хиймэл дагуулаас хүлээн авах “Орбит” станц, Холбооны төв барилга зэрэг том төслүүд амжилттай гүйцэтгэж дууссан байна. Энэ схем нь Монгол Улсын холбоог 1957-1970 он хүртэл хөгжүүлэх үндэс нь болж, бодож төлөвлөсөн зүйлүүд нь бүгд биелэгдсэн нь сайд асан М.Чимэддорж гуайн инженерийн ур чадвар, удирдах арга барилын шууд үр дүн байжээ. М.Чимиддорж нь Холбооны яамны ерөнхий инженер, нэгдүгээр орлогч сайдаар /1953-1957онд /ажиллаж байгаад Тээвэр холбооны яамны нэгдүгээр орлогч /1957-1960 онд /, мөн сайд /1960-1962 онд/ байсан, 1951 онд Москва хотын Цахилгаан холбооны институтад радио инженер мэргэжлээр төгссөн. Л.Дамжинжав нь БНМАУ-ын Холбооны сайдаар /1953-1957 онд/, Тээвэр холбооны сайдаар /1957 -1960 онд/ ажиллаж байсан, радиотехникч, төмөр замын инженер- эдийн засагч мэргэжилтэй, улс төрийн дээд боловсролтой. Харилцаа холбооны анхны ерөнхий схем – төлөвлөгөө зохион байгуулах ажлыг дэмжиж зохион байгуулсан байна. Энэ ерөнхий схем-төлөвлөгөөний хүрээнд бүх аймгийн төвийн холбооны байрыг 2-3 давхар болгох, нэг загварын зураг төсөл гаргаж хэрэгжүүлж эхэлжээ. Төлөвлөгөөнд шийдвэрлэгдэж, баригдсан барилга байгууламж, дэд бүтэц нь 60 жилийн дараа ч гэсэн аналог сүлжээгээр дамжин тоон технологи болон Ай-Пи технологийн хөгжлийн үндэс суурь нь болж ашиглагдаж байгаа нь алс хэтийг бүр 60 жилийг харж төлөвлөсөн нь төслийн удирдагч, сайд асан М.Чимиддорж гуайн инженерийн философийн бүтээлч сэтгэлгээ юм. БНМАУ-ын Харилцаа холбооны хөгжил, байршлын ерөнхий схем /1970-1990/ М.Чимиддорж сайд асан номондоо “…Тус улсын эдийн засаг, соёлын хөгжлийг дагаж, ард түмний амьдралд харилцаа холбооны үйлчилгээ өргөн нэвтэрсээр байв. Улсын төлөвлөгөөний комисс, Шинжлэх ухааны академи хамтран Монгол Улсын шийдвэрлэх хүчнийг хөгжүүлэн байршуулах 10-15 жилийн ерөнхий төлөвлөгөөг 1970-аад онд гаргаж, түүний хүрээнд харилцаа холбоог 1970-1990 онд хөгжүүлэн байршуулах хоёр дахь ерөнхий схемийн төлөвлөгөө гарсан билээ. Хоёр дахь ерөнхий схем – төлөвлөгөөг боловсруулахад Зөвлөлтийн холбооны “Гипросвязь” институт оролцсон гэж тэмдэглэжээ. 1970 -1972 онд тус улсын харилцаа холбоог 1976-1990 онд хөгжүүлэх “БНМАУ-ын Харилцаа холбооны хөгжил, байршлын ерөнхий схем”-ийг тэр үеийн ЗХУ-ын Холбооны яамны НИИР, ЦНИИС, ГСПИ-ээр /ахлагч нь доктор Исакова Анна Александровна/ хийлгэсэн нь холбооны салбарын цаашдын хөгжлийг эрчимжүүлэх, туйлын оновчтой зөв шийдэл бүхий техникийн бодлогыг явуулахад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн бөгөөд 1990 он гэхэд энэ ерөнхий схемд тавьсан зорилтууд нь үндсэндээ бүрэн хэрэгжсэн юм гэж тэмдэгсэн байна. Уг ерөнхий схемийн техникийн даалгавар боловсруулах Монголын талын ажлын хэсгийн ахлагчаар Д.Гарам-очир, гишүүдэд яамны Л.Лантуу, Д.Цэвэлмаа, И.Норовжав, Р.Дэчинлхүндэв, Л.Нацагдорж, н.Найдансүрэн, Д.Дашцэрэн, Л.Бадарч, Б.Алтангэрэл нарын санал санаачлага чухал үүрэг гүйцэтгэж байлаа. Энэхүү төлөвлөгөөний үзэл санаа нь БНМАУ-ын Харилцаа холбооны нэгдсэн сүлжээ болох агаарын зэс шугамыг радио релей, тэгш хэмт кабель, сансрын системүүдийн аль ашигтай хувилбараар солих, өргөн уудам нутгийг бүхэлд нь радиожуулах, үндэсний телевизийн нэвтрүүлгийг сум, орон нутагт хүргэх, бүх сумыг телефон холбоогоор хангах, хөдөө орон нутаг малчдыг холбоожуулах, шуудангийн үйлчилгээгээр хангахад чиглэгдсэн байлаа. Д.Готов сайд асан “Амьдралын зам” номондоо “… БНМАУ-ын харилцаа холбоог 1976-1990 онуудад хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөөг ЗХУ-ын Холбооны яамны Гипросвязь институтийн мэргэжилтнүүдтэй яамны бүх хэлтэс, хүн хүчээ дайчлан ажиллаж 1972 онд боловсруулж дуусгаад МАХН ТХ, СнЗ-д оруулж сайшаалгасан бөгөөд түүнийг хэрэгжүүлэх богино хугацаатай төлөвлөгөөг таван жилээр гаргадаг болсон юм. Энэхүү хэтийн төлөвлөгөөний үзэл санаа нь БНМАУ-ын харилцаа холбооны нэгдсэн сүлжээ болох агаарын зэс шугамыг радио релей, тэгш хэмт кабель, сансрын системүүдийн аль ашигтай хувилбараар сонгох…” гэж тэмдэглэсэн нь сүлжээний дамжуулах байгууламжийг сонгоход чанарын өөрчлөлт гарч байгааг илтгэсэн байна. Хот хоорондын дамжуулах байгууламжид радио релейн систем нэвтрэх нөхцөл бүрдэж, ЗХУ-ын 60 сая рублийн бэлгээр КУРС системийг 1978 оноос эхлэн байгуулж “…үндсэндээ арван таван жил үргэлжилсэн холбооны салбарын хөгжлийг орчин үеийн түвшинд хүргэхэд шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэсэн нь өнөөдрийн хот хоорондын аналог сүлжээнээс тоон урсгалын үндсэн сүлжээнд шилжүүлэн ашиглах дэд бүтцийг байгуулсан том төсөл байлаа. Энэ хот хоорондын үндсэн сүлжээний дамжуулах байгууламжаар радио релейн сонгон хэрэгжүүлсэн тухай “Тулгын чулууг тулалцсан минь” 1999 он номонд дэлгэрэнгүй тусгажээ. 4000 шахам км урттай 85 радио релейн станцын байгуулалт нь хоёрдугаар хөгжлийн ерөнхий схем – төлөвлөгөөний гол төслийн нэг болж хэрэгжсэн байна. “Монголын Цахилгаан Холбоог хөгжүүлэх” мастер төлөвлөгөө /1993 – 2010/ Telecommunications Development Master Plan Mongolia нэртэй энэхүү мастер төлөвлөгөөний гол зорилго нь Монголын Харилцаа Холбоо компаний /МХХК/ үндсэн сүлжээг автоматжуулсан тоон сүлжээнд шилжүүлэх үндсэн чиглэлийг тодорхойлж, 2000 он хүртэл хэрэгжүүлэх хандлагыг ерөнхийд нь тодорхойлсон болно. Энэ мастер планыг гүйцэтгэхэд Азийн Хөгжлийн Банк /АХБ/ санхүүжүүлж, Английн ВТ Teleconsult Ltd болон Touche Ross Ltd–ний судалгааны багийн удирдлагаар Монголын харилцаа холбооны салбарын туршлагатай менежерүүд, инженерүүд, эрдэмтдээс бүрдсэн баг хамтран ажиллаж, 1991-1993 онд гүйцэтгэж, Монголын талд хүлээлгэж өгчээ. Хамтарсан багийн бүрэлдэхүүн нь: Английн талын судалгааны баг: BT Teleconsult: John Ford – Team Leader, Planning and Report Structure, John Cole – External Network, Peter Frost-Operations & Maintenance, Alan Marsh-Transmission, Radio, satellite, Brian Gaulden-Sector & Institutional, and Training, Touché Ross: Stuart Mungall – Sector & Institutional, Keith Dewel – Demand Forecasting, Nicholas Garthwaite – Finance & Economics. Монголын талын багийн бүрэлдэхүүн нь: Communication Department, MRTC: B.Baatar – Director, Mr. Ph.D. Ganbaatar, First Deputy Director, Mr. Namsrai – Manager, Manufacturing and Research, Mrs, B.Purevsuren, – Head of International Cooperation Division, Mr, L.Balganshosh – Assistant to Director, Head of Bureau, Mr. O.Tomur – Assistant to Director, Head of Bureau, Mr. M.Onon – Senior Staff, Mrs.L.Banzragch, Principal Consulting, Frequency planning Policy, Mr.B.Tsog, Principal Consultant, Rural Telecommunications Policy, Mr. Bujinlham, Principal Consultant, Economy Finance Policy, Mr.D. Buyan, Principal Consultant, Rural Telecommunications policy. Mongolian Telecommunications Company: Mr.Ts.Boldbaatar, General Director, Mr.L.Zunhuu, Director, Finance & Economics, Mrs, B.Tungalag, Manager, Finance Department, Mr, Shirbazar, manager, Accounts department, Mr.Hodroi, Director, Operations and maintenance, Mr.R.Arvintsogt, Manager, Technological Planning Department, Mr. I.Norovjav, Head of long Distance Transmission network O&M office, Dr.N.Nansaljav, Head of Long Distance and International Service Office, Mr.Ts.Chogjmoo, Head of Telephone service office of Ulaanbaatar, Mr.J.Baatarhuu, Deputy Director, Ulaanbaatar postal organization, Mr.Ochir, Transmission Engineer, Technological Planning Department, Mr.L.Bayaraa, Switching Engineer, Technological Planning Department, Mr.Batmunh, Satellite, and Radio Planning Engineer, Technological Planning Department, Mr.Munkhbat, Manpower Resources, Mr.Jargalsaikhan, International Relations, Mr.Bayarsaihan, outside Plant Manager ATC-6 Ulaanbaatar, Mr.Sh.Battomor, Engineer Telephone service office of Ulaanbaatar Mr.Bayanhuu Manager, Dornogovi Communication Office, Mr.Jadamba, Engineer, Dornogovi Communication Office, Mr. Tsend, Manager, Erdenet Communication Office, Mr.N.Tumurhuu, Manager, Darhan Communication Office, Mongolian Data communications Company: Dr.Enkhbat, General director, Ms.Narantsetseg, head of System telecommunications Software department, Mr.Munkhsaikhan, Director, Economics and Finance. Others: Mr.Batdorj, Director, Building and Technical Maintenance, Mongolian Stock Exchange, Mrs.Tuvshinjargal, Officer, Customer bureau, MTC, Mr. Viner, Manager, Cable & Wireless, Mrs.Gibbons, Chief Technical Adviser (Management Development) UNDP, Ulaanbaatar, Mr.Purevbaatar, General Director, Puji electron Co.Pte. Ltd. Mr. Webb, Consult Ltd., Hong Kong, Mr.Leger, Alcatel CIT, France, Mrs. Jainagan Engineer, Communications Institute of Science гэж уг мастер төлөвлөгөөний дөрөвдүгээр ботьд хамтран ажилласан албан тушаалтнаа нэрлэн бичсэн байна. Энэ мастер планы судалгааг хийх явцад Н.Нансалжавын судалгааны материалыг ашигласан тухай тодорхойлолтыг “Cable and Wireless plc the world telephone company, 31st August 1992” гэсэн албан бичигт дурьдсан байна. Монголын цахилгаан холбооны автоматжуулсан тоон сүлжээг оновчтой байгуулах үндсэн чиглэлийг заасан энэ мастер төлөвлөгөө нь дөрвөн боть, А4 хэмжээтэй нийт 350 хуудастай. Энэ мастер төлөвлөгөө нь үндсэн дөрвөн бүлэгтэй: Нэгдүгээр бүлэг нь Монголын цахилгаан холбооны нэгдсэн сүлжээний байдалд техникийн хувьд үнэлэлт дүгнэлт шинжилгээ хийсэн, хэрэглээний прогноз хийж, санхүү эдийн засгийн шинжилгээ хийж, дүгнэлт гаргажээ. Хоёрдугаар бүлэг нь Сүлжээний техникийн шинэчлэл төлөвлөлт болон хэрэглээний хөгжлийн хандлагын прогноз хийж, хот хоорондын сүлжээний хөгжлийн ерөнхий чиг хандлага, хөрөнгө оруулалтын хэмжээ, сонголтыг тоймчилсон үр дүнг гаргасан байна. Гуравдугаар бүлэг нь хот хоорондын нэгдсэн сүлжээг агуулгаар нь өөрчилж, тоон автоматжсан сүлжээнд шилжүүлэх нарийвчилсан тооцоог хэрэглээний ачааллын прогноз дээр үндэслэн сүлжээний бүтцийн байршлыг гаргав. Дөрөвдүгээр бүлэг нь урьд бүлгүүдээ нэгтгэн дүгнэж, хот хоорондын сүлжээнд эхний ээлжинд радио релейны дэд бүтцийг ашиглан тоон урсгал татах, радио релейгүй дөрвөн аймагт бага хүчин чадлын сансрын хиймэл дагуул суурьлуулан тоон урсгалд оруулах, хотын аналог АТС болон физик кабель шугамыг бүрэн шинэчлэн тоон АТС-д, тосон болон шилэн кабельд бүрэн шилжүүлэх шаардлагатай гэсэн дүгнэлт гарсан болно. Энэ мастер планы үндсэн дээр цаашид хотын болон хөдөөгийн цахилгаан холбооны нэгдсэн сүлжээнд шинэчлэлт хийхийн тулд тус бүрд нь нарийвчилсан мастер план гаргах шаардлагатайг зөвлөсөн юм. Радио релейгүй Увс, Завхан, Хөвсгөл, Архангай агаарын өнгөт шугамаар цөөн аналоги сувагтай байсан аймгуудын төвд хагас автомат холболтонд оруулахын тулд хот хоорондын дамжуулах байгууламжийг нь түр хугацаагаар сансрын холбоог ашиглан ВиСАТ системд холбож Улаангом, Улиастай, Мөрөн, Цэцэрлэг хотууд хагас автомат ба автомат холболтонд түр шилжсэн болно. Хот хоорондын сүлжээ нь автомат холболтонд шилжихийн тулд Улаанбаатар, хот хоорондын автомат холболт хосолсон Е-10 станц ашиглалтанд орж, нөгөө талд аймгийн төвүүдэд Монтелийн ЕМ-48 хэрэглэгчийн бага багтаамжийн АТС-ыг аналог хувиргагч тавьж зохицуулснаар түр хугацаанд шинэ тоон АТС, дамжуулах ашиглалтанд ортол нь тавьж ашигласан нь аймгийн төвийн 48 хэрэглэгч хот хоорондод автомат холболт хийж байлаа. 1995 оноос эхлэн Улаанбаатар болон аймаг хотын төвд Германы Сименс фирмийн EWSD, SDE, CDE маркийн тоон АТС нэвтэрч эхэлсэн нь улс, хот хоорондын сүлжээ нь 2003 он гэхэд автомат холболтонд тоон технологиод шилжсэний дээр бүх сум суурин тоон системийн алсын хэрэглэгчийн горимд шилжих бодит боломж бүрдсэн түүхтэй. ВиСАТ-ын оронд Ховд – Улаангом, Говь-Алтай – Улайстай, Булган –Хөвсгөл чиглэлд ээлж дараалан агаарын шилэн кабель суурилагдсан бол Хархорин –Цэцэрлэг чиглэлд радио релейны станц байгуулж, тус, тус ашиглалтанд орсоноор хот хоорондын үндсэн сүлжээ бүхэлдээ өргөн зурвасын дамжуулах байгууламжтай болсон юм. “Улаанбаатар хотын цахилгаан холбооны сүлжээний судалгаа” мастер төлөвлөгөө (1997 – 2015) “Улаанбаатар хотын цахилгаан холбооны сүлжээний судалгаа [The study on telecommunications network in Ulaanbaatar city]” мастер төлөвлөгөөг Японы Засгийн газрын ЖАЙКА байгууллагын буцалтгүй тусламжаар JTEC ба NTC зөвлөх байгууллагууд нь 1995 -1996 онд Монголын Холбооны Хөрөнгийн компанитай [МХХөК ( MCAC) ] хамтран гүйцэтгэж хүлээлгэж өгсөн. Мастер төлөвлөгөөний гол зорилго нь Улаанбаатар хотын тоон системийн нэгдсэн автоматжуулсан телефон сүлжээний төв станцуудын бүтцийн оновчтой хувилбарыг гаргаж, техник, эдийн засгийн хувьд үр ашигтай байх арга замыг зааж өгсөнд оршино. Хамтарсан багийн бүрэлдэхүүн: Японы талын судалгааны үндсэн багын бүрэлдэхүүн:Team leader /Service plan, operation & maintenance Yasushi TAKAHASHI, Assistant team leader /Network plan Yuichi ITO, Demand forecast /Traffic forecast Naoto MATSUDA, Transmission network plan/ transmission & radio facilities plan Masahiro SATAKE, Switching facilities plan/traffic forecast Kaoru KUSHIDA, Local network plan/outside plant facilities plan Yuji OISHI, Organization & management plan/human resources, Tadashi AOYAGI, Economic /financial analysis Haruo Yamane, Administrative support Masayuki ITO. Монголын талын багийн бүрэлдэхүүн: Co-ordination with JICA Study team, MCAC, Executive Director, G.Battur, Co-ordination with JICA Study team/ network plan, MCAC, Deputy Executive director Dr. N.Nansaljav, Network plan, MTC, Chief Engineer of Ulaanbaatar Switching, D.Dorjsuren, Network plan, Network planning expert, MCAC, Sh.Ganbold, Network plan, Director of a telecom department, Government, G.Sharavdemberel, Transmission network plan, Radio System Expert, MCAC, N.Naranbaatar, Transmission network plan, Senior Engineer, MTC, T.Ochir, Transmission /radio facilities, Engineer, MCAC, Sh.Batchimeg Transmission/radio facilities, Officer, MOID L.Banzragch, Transmission /radio facilities, Transmission systems expert, MCAC, N.Baatarsuren, Transmission /radio facilities, Radio systems expert, MCAC, Dr.G.Demberel, Transmission /radio facilities, small-size enterprises expert, MCAC, Dr. N.Enebish, Switching facilities plan /traffic forecast, Switching Expert, MCAC, B.Davaatseren, Switching facilities plan /traffic forecast, data expert, MCAC, B.Tumennasan, Switching facilities plan/traffic forecast, Officer, MOID, B.Narantuya, Switching facilities plan/traffic forecast, Engineer, MTC, D.Boldbaatar, Local network plan /Outside plant facilities plan, OSP expert, MCAC, Ts. Ganbold, Local network plan /Outside plant facilities plan, Engineer, MTC, Ts. Altantsetseg, Local network plan /Outside plant facilities plan, Rural com expert, D.Dolgorsuren, Local network plan /Outside plant facilities plan, Radio systems expert, M.Mendochir, Institution & management human resources development, Senior officer, MCAC, B.Purevsuren, Local network plan /Outside plant facilities plan, General director of communications Department of MOID, J.Baatarkhuu, Local network plan /Outside plant facilities plan, Director of Human resource development and Administration Dept, MTC, L.Munkhbat, Economic / Financial analysis, Deputy Executive Director, MCAC, B.Tungalag, Economic / Financial analysis, finance planning Expert, MCAC, T.Oyunchuluun гэж тэмдэглэсэн байна. Улс, хот хооронд хотын телефон станцын хувьд улс хоорондод NEAX-61 станц 1992 оноос, хот хоорондод Е-10 станц 1991 оноос нэвтэрсэн бол, EWSD,SDE 8CDE станц 1997 оноос Улаанбаатар, Дархан, Эрдэнэт, Булган, Сэлэнгэ, Өвөрхангай аймгуудад 2002 он гэхэд үлдсэн бүх аймгийн төв болон Налайхад дээрх тоон АТС нэвтэрч хот хоорондын сүлжээ үндсэндээ 100 хувь хот хооронд болон улс хоорондод автомат холболтонд шилжсэн байна. Харин энэ үед орон нутгийн сум суурин нь 100 хувь аналоги станцтай байлаа. МХХК-ний цахилгаан холбооны сүлжээ нь үндсэн дөрвөн түвшинд хуваагдах бөгөөд энэ нь олон улсын гаралтын холбох төв (ISC), үндэсний дамжих төв (NTC) аймаг хотын холболтын төвүүд (PSC) сум суурингийн төвүүд (RSC) гэсэн од хэлбэрийн сүлжээ байна, хот хоорондын сүлжээ нь аажмаар тойруу холболт руу шилжинэ. Үндэсний телефон нягтрал 2003 оны 06 дугаар сарын байдлаар нийт хүн ам 2,379,500, телефон цэг суурин нь 130,000 буюу нягтрал нь 5.5 % байсан бол харин хөдөлгөөнт холбоо нь 228,000 буюу нягтрал нь 9.6% (Мобиком, Скайтел) болж, нийт телефон хэрэглэгч 358,000 болж, нийт телефон нягтрал 15.0 болсон байв. Мастер төлөвлөгөөнд холбох байгууламжийн хөгжлийн хандлагыг 2008 он ба 2013 он, 2020 он гэсэн гурван үе шаттай хуваасан бөгөөд 2008 оноос нийтийн хэрэглээний тоон АТС (PSTN ), улмаар түүнээс хойш 2013 оноос эхлэн интернэтэд суурилсан IP сүлжээ рүү аажмаар шилжиж, 2020 он гэхэд бүрэн шилжих техникийн боломжтой гэж төлөвлөсөн байна. Шийдвэрлэсэн гол асуудлууд: Улсын хэмжээнд нийгэм, эдийн засгийн байдлын шинжилгээ, цахилгаан холбооны сүлжээний байдал шинжилгээ, Улаанбаатар хотын цахилгаан холбооны сүлжээ ба хэрэглээний төлөвлөлт, прогноз 2020 он хүртэл, Улаанбаатар хотын цахилгаан холбооны сүлжээний оновчтой байршлын тооцоо судалгаа, тоон сүлжээнд шилжүүлэх чиг хандлагын төлөвлөлт зэрэг агуулгын шинж чанартай төлөвлөлтийн үндсэн асуудлуудыг энэ мастер планд шийдвэрлэж өгсөн болно. Энэ төлөвлөгөөнд тавьсан зорилтууд 2005 он гэхэд аймаг хотын төвүүдийн АТС нь улс, хот хоорондын тоон дамжуулах нь бүрдсэн бол автомат холболт хийх боломжтой болсон юм. 2003 оны байдлаар суурин ба үүрэн холбооны операторууд нь Монголын Төмөр Зам / МТЗ /, Мобиком корпораци, Скайтел, Датаком, Рейлком, Инкомнет зэрэг компаниуд ажиллаж байлаа. Хөдөлгөөнт холбооны үйлчилгээг Мобикомийн сүлжээний хэрэглэгч, Скайтел компани гүйцэтгэж байлаа. 2003 оны байдлаар цахилгаан холбооны сүлжээний суурин ба үүрэн холбооны хэрэглэгч ба хот сум суурингийн эзлэх хувийн жинг хүснэгтэнд үзүүлэв. Хүснэгтээс үзэхэд МЦХ ХК нийт хэрэглэгчийн 43 хувь, Үүрэн холбооны операторууд 65 хувь тус, тус эзэлсэн бол харин үйлчилж буй хүрээ нь МЦХ ХК нь 361 сум сууринд харин үүрэн холбооны операторууд дөнгөж 9 хувь байлаа.

Монгол Улсын хөдөөгийн цахилгаан холбооны системийг хөгжүүлэх судалгаа, мастер төлөвлөгөө /2003-2020/

“The Master plan study for development of rural telecommunication system in Mongolia, 2003. Japan” нэртэй энэ төлөвлөгөө нь Монгол Улсын хөдөөгийн цахилгаан холбооны сүлжээг 2003-2020 он хүртэл хөгжүүлэх мастер төлөвлөгөөний судалгааг Японы ЖАЙКА байгууллага санхүүжүүлэн Японы цахилгаан холбооны инженерингийн зөвлөх байгууллага /JTEC / нь голлон Монголын Засгийн газрын агентлаг ШЦХГ-ын судалгааны багтай хамтран 2001-2003 онд гүйцэтгэсэн болно. Судалгааны баг нь тодорхойлогдсон ач холбогдол өндөртэй төслүүдийн техник, эдийн засгийн судалгааг хийх гол зорилготой. Монгол Улсын цахилгаан холбооны байгууламжууд нь улс хооронд, хот хооронд, хотуудын болон орон нутгийн холбох төмөр зам болон дамжуулах байгууламжуудын харилцан уялдаатай хослон ажиллах чадвараас шууд хамаарах бөгөөд энэхүү мастер төлөвлөгөө нь хотын болон орон нугийн холбох болон дамжуулах байгууламжуудыг хамран нийгэм, эдийн засаг, өрхийн хэрэгцээг нарийвчлан судалсан болно. Энэхүү мастер төлөвлөгөө нь таван ботиос бүрдэнэ. Үүнд:

Нэгдүгээр боть – Хураангуй
Хоёрдугаар боть – Мастер төлөвлөгөө
Гуравдугаар боть – Ач холбогдол өндөртэй төслүүдийн техник, эдийн засгийн судалгаа
Дөрөвдүгээр боль – Нийгэм, эдийн засгийн судалгаа /туслах материал/
Тавдугаар боть – Хавсралт /өгөгдлүүдийн товхимол/

Судалгааны багийн гишүүд:

Японы тал: List of JICA Study team members: Mr.MITSUHASHI Hideo Team Leader, Mr.KUBO Katsuhei Socio-Economic and Financial Analysis, Mr.KUSANO Makine Rural Development, Mr.UCHIYAMA Suzuo Demand Forecast, Mr.ISHIGAKI Hideaki Radio system, Mr.OKAMOTO Masazumi Outside Plant Plan, Mr.HOSADA Tomio Transmission Networking Plan, Mr.HASAI Takashi Power Plant Facility Plan, Mr.MIHARA Noboru IT Network Plan, Mr.MARUYAMA Iwao Operation and Maintenance Plan, Mr.Tanaka Makoto Organization and Management Plan, Mr.NEGISHI Yukio Administrative Support, Mr.ABIKO Sanae Interpreter.
Монголын тал: Хорооны гишүүд: Г.Басанжав, ДБЯ-ны газрын дарга, Н.Нармандах ДБЯ, Г.Баттөр ШЦХГ-ын дарга, Б.Даваацэрэн ШЦХГ, О.Баттогтох ХХЗХ, Б.Баатар ХХЗХ, У.Тамир ХХЗХ, М.Мэнд-Очир ХХЗХ, Н.Болор МЦХК.

ШУТЗ Гишүүд: дарга нь ШУ-ны доктор Б.Сүхбаатар, нарийн бичгийн дарга нь Ц.Болд, гишүүд: Г.Цогбадрах, Н.Нансалжав, Б.Дамдинсүрэн, Л.Батхишиг, Г.Баярсүрэн, И.Норовжав.

ШЦГХ-ын гүйцэтгэгч: Багийн ахлагч Н.Нансалжав, эдийн засаг – санхүүгийн шинжилгээг И.Норовжав,Т.Ганбат нар, Хөдөөгийн холбоог Н.Болормаа, Д.Наранбаатар нар, хэрэглээний прогнозийг Ц.Өсөхбаяр, холбох байгууламж, ачаалал, сүлжээ төлөвлөлтийг Н.Билгээ, Б.Даваацэрэн нар, Радио давтамжийг М.Наранбаатар, кабель шугам төлөвлөлтийг М.Ууганцэцэг, С.Төгсбилэг нар, Н.Баатарсүрэн, Ч.Даваажав нар дамжуулах байгууламжийн төлөвлөлт болон Д.Агчбаяр нь зай тэжээл, Мэдээллийн технологийг Ч.Золбаяр, Г.Энхбаяр нар, Ашиглалт үйлчилгээний төлөвлөлтийг Т.Очир, Д.Цэрэнчимэд нар, Хүний нөөц Ц.Болд, Б.Амгаланбат /20. RMP , Volume 2,P-1-15 / нараас бүрдсэн баг ажиллаж байсан байна. Хөдөөгийн цахилгаан холбооны сүлжээ нь:

Зурагт: Монголын Холбооны хөрөнгийн компани болон Шуудан Цахилгаан Холбооны газрын мастер план дээр хамтран ажилласан судалгааны ажлын багийн хамт олны гүйцэтгэсэн ажлыг үнэлж, Японы цахилгаан холбооны зөвлөх компаний /JTEC / удирдлага хүндэт үнэмлэхээр шагнасан байна.

Нийт 339 сум суурингаас 2003 онд тоон системд 10 сум суурин буюу 3% нь, аналог системд 329 сум буюу 97% байсан ба нийт агаарын шугамын дамжуулах байгууламжийн хэмжээ нь 28000 км, холбох байгууламж АТС-ын багтаамж нь 27000, холболтын арга нь “алсын хэрэглэгч”-ээр 319 сум суурин буюу 94 % нь гар холболтоор 6 % /23/ тус, тус байсан байна.

Хөдөөгийн цахилгаан холбоог хөгжүүлэх төвөвлөгөөг оновчлох үндсэн шалгууруудад дараахи шалгууруудыг сонгосон болно. Үүнд: ДНБ болон ОНДНБ-ны судалгааг аймаг бүрээр хийсэн, бүсчилсэн хөгжлийн бодлоготой уялдуулсан, тулгуур 76 сумын хөгжилтэй уялдуулсан, хөдөөгийн хэрэглэгчийн хэрэгцээ ба ачааллын прогнозыг тодорхойлсон, өрхийн орлогын судалгааг 5 аймгийн 70 суманд 3400 гаруй өрхөнд хийсэн / Амарсофт ХХК, проф О.Балдангомбо гүйцэтгэсэн /, дэлхийн мэдээлэл холбооны технологийн хөгжлийн хандлагыг тусгасаны үр дүнд ОУЦХХБ-ын хөдөөгийн бүс нутгийг хөгжүүлэх загварыг баяжуулж, Монголын нутаг дэвсгэр, хүн амын онцлогт тохирсон загвар гаргажээ.

Хөдөөгийн холбооны сүлжээг тоон системээр оновчтой шинэчлэх үе шатыг доорх байдлаар төлөвлөсөн байна. Үүнд:

Нэгдүгээр үе шат: 2003-2005 онд 101 сум буюу 29.8 %
Хоёрдугаар үе шат: 2006-2008 онд 143 сум 2 %
Гуравдугаар үе шат: 2009-2013 он 39 сум 11.5 %
Дөрөвдүгээр үе шат: 56 сум буюу 16.5 болж, нийт 362 /23 /хот, сум суурин хамрагдахаар төлөвлөсөн байна .

Хөдөөгийн цахилгаан холбоог хөгжүүлсэн энэ мастер төлөвлөгөөний гүйцэтгэлийг 2020 оны өндөрлөгөөс харахад Монгол Улсын мэдээлэл, холбооны нэгдсэн сүлжээ нь улс хооронд, хот хооронд, хотын төдийгүй сум суурингийн тевшинд бүрэн автомат холболтонд шилжсэн байна. 2015 оноос нэгдсэн автомат сүлжээний тоон АТС нь ашиглалтаас аажмаар гарч, Ай-Пи руу эрчимтэй шилжих процесс дуусч байна. Орон нутгийн хөдөөгийн малчин, тариаланч өрхийн хэрэглэгчийн түвшинд үүрэн холбооны сүлжээ бүрэн хамрагдаж, гар утаснаасаа интернэт орчинд орох боломж бүрдсэн байна.

Төгсгөлийн үг. Монголын мэдээлэл, харилцаа холбооны нэгдсэн нийлмэл

Зурагт : 2003 онд тоон АТС -аас Ай-Пи рүү шилжих байдлыг төлөвлөсөн байдал

Автоматжсан сүлжээг байгуулахын тулд 60 жилийн хугацаанд таван үе шаттай хэтийн төлөвлөгөө хийгдэж, түүний эхний хоёр ерөнхий схем – төлөвлөгөө нь өнөөдрийн сүлжээг байгуулах дэд бүтцийг бүтээн байгуулсан юм. Харин сүүлийн гурван мастер төлөвлөгөө нь технологийн хөгжлийн үе шатыг дамжиж байгуулсан дэд бүтэц дээр автоматжсан Ай-Пи “үүлэн” сүлжээг бий болгосон байна.

Зурагт: Хөдөөгийн холбоог оновчтойгоор аналогоос тоон системд улмаар Ай-Пи руу шилжих хөгжлийн дөрвөн үе шат төлөвлөсөн бөгөөд 2020 онд хэрэгжжээ.

Иймд “ Аналог –Тоон –Ай-Пи” шаталсан нэгдсэн нийлмэл сүлжээний хөгжлийг технологиор нь механикаар салгах боломжгүй бөгөөд монголын мэргэшсэн мэдээлэл, харилцаа холбооны үе, үеийн инженерүүдийн хамтын бүтээл болно. Энэ ерөнхий схем-төлөвлөгөө ба мастер төлөвлөгөө нь гадаадын тусламж зээлээр хийгдэх том төслүүдийн чиг баримжааг 10 – 20 жилээр тодруулан гаргаж санхүүжилтийн эх үүсвэр тодорхойлох гол зорилготой.

Монголын харилцаа холбооны салбарын эрдэмтэн, судлаач, инженерүүдийн хөгжлийг тодорхойлсон төлөвлөсөн олон арван судалгааны бүтээл, хэтийн төлөвийн төлөвлөгөө, төсөл хөтөлбөрүүд их бөгөөд энэ чиглэлийг нарийвчлан судлах шаардлагатай байна. Энэ талаар зарим судалгааны бүтээлүүд гарсан бөгөөд тухайлбал доктор, профессор Г.Дэмбэрэлийн бүтээл болох “Монгол Улсын Шинжлэх Ухаан” цуврал 108 ботийн 104 дахь боть болох “Харилцаа холбооны шинжлэх ухаан” номонд 2010 он хүртэлх эрдэмтдийн нэг сэдэвт бүтээлийн товч танилцуулга, судалгаа эрдэм шинжилгээний ажлын тайлангийн нэрс, том төсөл төсвүүдийн жагсаалт орсон байна. Мөн ХҮШИ-ын захирал асан доктор, профессор Д.Лхагва, доктор профессор Н.Хүүхэнжимээ нарын энэ номонд бичсэн бүтээлд дурдагдана. Сүүлийн 60 гаруй жилийн мэдээлэл холбооны салбарын хөгжлийн түүх дээрх гадаадтай хамтарсан урт хугацааны ерөнхий схем ба мастер төлөвлөгөөний чиг баримжаатайгаар хэрэгжүүлж хөгжиж ирсэн түүхтэй.

Мэдээлэл бэлтгэсэн: Гавъяат холбоочин Н.Нансалжав

Other news

DAMA INTERNATIONAL-ИЙН АЛБАН ЁСНЫ САЛБАР МОНГОЛ УЛСАД НЭЭГДЛЭЭ

2026-03-13

Өнөөдөр Монгол Улсын цахим шилжилтийн түүхэнд нэгэн шинэ хуудас нээгдэж байна. Дэлхийн өгөгдлийн удирдлагын хамгийн том мэргэжлийн холбоо болох DAMA International-ийн албан ёсны салбар Монгол Улсад үүд хаалгаа нээлээ. “Өгөгдөл бол шинэ газрын тос” гэж ярьдаг цаг үеэс нэгэнт хальж, “Өгөгдөл бол цахим засгийн суурь, хиймэл оюун ухааны тэжээл, улс орны стратегийн гол нөөц” болохыг хүлээн зөвшөөрөөд байна. Гэвч их хэмжээний өгөгдөл хуримтлуулах нь өөрөө зорилго биш юм. Хамгийн гол нь тэрхүү өгөгдлийг хэрхэн зөв удирдах, чанарыг нь яаж хангах, хамгийн чухал нь хэрхэн “Өгөгдлийн засаглал” (Data Governance)-ыг тогтоох вэ гэдэг нь бидний өмнө тулгарч буй томоохон сорилт билээ. Цахим хөгжил инновац, харилцаа холбооны сайд Э.Батшугар Монгол Улсын Засгийн газраас баримталж буй цахим шилжилтийн бодлогын хүрээнд бид төр, хувийн хэвшлийн бүхий л түвшинд өгөгдөлд суурилсан шийдвэр гаргалтыг хэвшүүлэхийг зорьж байна. Энэхүү зорилтод хүрэхэд DAMA Mongolia Chapter-ийн гүйцэтгэх үүрэг асар их юм. Тодруулбал Олон улсын стандарт (DMBOK): Өгөгдлийн удирдлагын дэлхийн шилдэг туршлага, стандартыг Монголын хөрсөнд буулгаж, нутагшуулах, CDMP зэрэг олон улсын зэрэгтэй дата мэргэжилтнүүдийг дотооддоо бэлтгэж, хүний нөөцийн чадавхыг эрс нэмэгдүүлэхэд чухал үүрэг оролцоотой юм. Цаашид Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамны зүгээс өгөгдлийн засаглалыг сайжруулах, дата мэргэжилтнүүдийг дэмжих чиглэлээр нягт хамтран ажиллах болно. Өгөгдөл зөв бол, шийдвэр зөв. Шийдвэр зөв бол, хөгжил хурдан гэлээ. Энэ үеэр ЦХИХХ-ны төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Мягмарнаран, DAMA International-ийн Удирдах зөвлөлийн дарга Г.Гүен нар хамтран ажиллах санамж бичгийг байгууллаа. DAMA International-ийн албан ёсны салбар “DAMA Mongolia” нээгдсэнээр манай банк санхүү, боловсрол, эрүүл мэнд, тэр дундаа төрийн байгууллагуудын дата системүүд хоорондоо “нэг хэлээр” ярьж, илүү үр ашигтай, илүү аюулгүй ажиллах боломж бүрдэнэ. ЦХИХХ-ны яамнаас “Их өгөгдөл, хиймэл оюуны үндэсний стратеги”-ийг хэрэгжүүлж, өгөгдөлд суурилсан шийдвэр гаргалт, дижитал засаглалыг хөгжүүлэх чиглэлээр ажиллаж байгааг тэмдэглэв. Түүнчлэн 2026 оныг “Их өгөгдөл, хиймэл оюуны жил” болгон зарлаж, өгөгдлийн дэд бүтэц, хүний нөөц, судалгаа хөгжүүлэлтийг дэмжих ажлуудыг хэрэгжүүлэн ажиллаж байна.

ZJU-APSCO English Master and Doctoral Programs 2026

2025-12-12

Introduction to Zhejiang University (ZJU) Zhejiang University (ZJU) is a leading higher education institution in China, as well as one of its oldest. Its roots can be traced back to the founding of the Qiushi Academy in 1897. Located in Hangzhou, one of China’s most picturesque cities, ZJU consists of seven faculties and 40 schools. It is home to around 4,600 full-time faculty members, including 27 members of the Chinese Academy of Sciences and 21 members of the Chinese Academy of Engineering. Comprising seven campuses, ZJU has over 67,000 full-time students, including over 5,500 international students Recognized as the 27th in the 2024 Academic Ranking of World Universities, the University prides itself on a culture of innovation. ZJU researchers are making an impact across many priority areas that address global challenges, including clean energy, biotechnology, smart city, advanced materials, precision medicine, and global public health. ZJU has partnerships with more than 200 institutions from over 40 countries/regions worldwide. In collaboration with the Universities of Edinburgh and Illinois, it has also established ZJU-UoE Institute and ZJU-UIUC Institute on Haining International Campus, exploring new models of higher education that combine the best practices of east and west. With its commitment to seeking truth and pursuing innovation, ZJU is dedicated to advancing knowledge, addressing pressing societal needs and contributing to a sustainable future. Available Programs (Full English Taught) Master Program Schools Major Remarks Mechanical Engineering http://me.zju.edu.cn/meenglish/main.psp Mechanical Engineering Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU supervisor Energy Engineering http://www.doe.zju.edu.cn/doeen Power Engineering and Engineering Thermophysics Suggested to Have: Form of Provisional Acceptance of International Student by ZJU supervisor Contact: +86 571 87951008, yitonghua@zju.edu.cn Information Science and Electronic Engineering http://www.isee.zju.edu.cn/iseenglish/ Electronics Science and Technology Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU supervisor Contact: +86 571 87951729, zhongtingting@zju.edu.cn Control Science and Engineering http://www.cse.zju.edu.cn/cseenglish/main.htm Control Science and Engineering Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU supervisor Computer Science and Technology http://www.en.cs.zju.edu.cn/ Software Engineering Give priority to applicants who have Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU Supervisor Contact: +86 571 87953863, qiaoliqing@zju.edu.cn Doctoral Program Schools Major Remarks Aeronautics and Astronautics http://saa.zju.edu.cn Mechanics Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU Supervisor Aeronautical and Astronautical Science and Technology Electronic Science and Technology Physics http://physics.zju.edu.cn Physics Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU Supervisor Mechanical Engineering http://me.zju.edu.cn Mechanical Engineering Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU Supervisor Materials Science and Engineering http://mse.zju.edu.cn Materials Science and Engineering Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU Supervisor Energy Engineering http://www.doe.zju.edu.cn Power Engineering and Engineering Thermophysics Suggested to Have: Form for Provisional Acceptance International Student by ZJU Supervisor Contact: +86 571 87951008, yitonghua@zju.edu.cn Information Science and Electronic Engineering http://www.isee.zju.edu.cn Electronic Science and Technology Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU supervisor Contact: +86 571 87951729, zhongtingting@zju.edu.cn Information and Communication Engineering Control Science and Engineering http://www.cse.zju.edu.cn Control Science and Engineering Must Have: Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU supervisor Computer Science and Technology http://www.cs.zju.edu.cn Software Engineering Give priority to applicants who have Form for Provisional Acceptance of International Student by ZJU Supervisor Contact: +86 571 87953863, qiaoliqing@zju.edu.cn Biomedical Engineering and Instrument Science http://www.cbeis.zju.edu.cn Biomedical Engineering Must Have: Form of Provisional Acceptance of International Student by ZJU Supervisor; Please contact the relevant professor to confirm language of instruction Introduction to Schools http://me.zju.edu.cn/meenglish/main.psp http://www.doe.zju.edu.cn/doeen/ http://www.isee.zju.edu.cn/iseenglish/ http://www.cse.zju.edu.cn/cseenglish/main.htm http://www.en.cs.zju.edu.cn/ http://esaa.zju.edu.cn/ http://www.cbeis.zju.edu.cn/cbeisen/ Scholarship and Program Application Applicants should Complete Online Applications of both CSC system(https://studyinchina.csc.edu.cn/#/register) and ZJU system (https://intlstudent.zju.edu.cn/) no later than December 22, 2025 (Beijing Time) and email all the documents to the Contact Person at APSCO. The CSC Online Application System is available at: https://studyinchina.csc.edu.cn/#/register Scholarship Type: B ZJU’s University Code: 10335 The ZJU Online Application System for International Students is available at: https://intlstudent.zju.edu.cn/ Note: for more details, please visit the introduction of Chinese Government Scholarships at CSC website: https://www.campuschina.org/scholarships/index.html Note: If the applicant is concluded to have Chinese citizenship by the exit-entry administrations of the Chinese public security organs after application, admission or enrollment, their application eligibility, admission offer, enrollment qualification, or student status shall be revoked.. English Language Tests Minimum Requirement Remarks IELTS 6.5 TOEFL 90 Duolingo 120 Cambridge Certificate in Advanced English (CAE) 180 Cambridge Certificate of Proficiency in English (CPE) 180 Note: Applicants who apply for exemption from submitting language test scores must upload relevant documents to the Language Proficiency Certificate Section of ZJU Online Application System. Note: Note: If applicants re-fill or modify the application information in CSC Online Application System after they have submitted the application, they need to send the updated Application Form for Chinese Government Scholarship to the admission email of Zhejiang University; otherwise the university may not be able to process the application. Application fee: RMB 800 yuan (non-refundable) Application fee should be paid in the online application system of ZJU before deadline. One who fails to pay application fee, his or her application will not be processed. Note: Please check your account of ZJU application system frequently before the result comes out in case there may be requirements for supplementary documents submission. Registration Medical Insurance (Fee: RMB 800 Yuan/Academic year) Accommodation More Information To find a supervisor, please visit https://person.zju.edu.cn/index/en/ Website of the Online Application System: Website of Zhejiang University International Admissions: Website of the International College of Zhejiang University: Contact Information APSCO: Ms. Charis Xiong Add: ASIA-PACIFIC SPACE COOPERATION ORGANIZATION (APSCO) Building 13&14, Section 3, No.188, South Street Fourth Ring, Fengtai District, Beijing, China E-mail: charis@apsco.int Telephone: +86-(0)10-6370 2677 Ex.404 Website: http://www.apsco.int ZJU: Add: Room 418, International College Building, West Zone, Zijingang Campus, Zhejiang University, Hangzhou, China admissionmaster@zju.edu.cn (Master’s Degree Programs) +86 571 87951537 (Master’s Degree Programs) Note: Should there be any change in the above content, the final interpretation from the International College of Zhejiang University shall prevail. Please pay attention to the update of the

Цахим засаглалын багц хуулиуд ба тэдгээрийн онцлох зохицуулалтууд

2022-05-01

ҮЙЛ ЯВДАЛ Цахим засаглалын багц хуулиуд ба тэдгээрийн онцлох зохицуулалтууд 2022.05.01 Нийтийн мэдээллийн ил тод байдлын тухай, Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай, Кибер аюулгүй байдлын тухай, Цахим гарын үсгийн тухай зэрэг хуулиуд 2022 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдрөөс буюу өнөөдрөөс хэрэгжиж эхэлж байна. Хуулийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд Цахим хөгжил, харилцаа холбооны яамнаас Хууль зүй, дотоод хэргийн яам, Сангийн яам, Хүний эрхийн үндэсний комисс, Тагнуулын ерөнхий газар, Зэвсэгт хүчний жанжин штаб, Үндэсний статистикийн хороо, Харилцаа холбооны зохицуулах хороо зэрэг төрийн байгууллага, их дээд сургуулийн эрдэмтэн судлаач нартай хамтран дээр дурдсан 4 хуульд батлуулахаар заасан журмуудын боловсруулалт дээр хамтран ажиллаж, Засгийн газраар батлуулах журмын төслүүдийг Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газарт хүргүүлэхэд бэлэн болоод байна. Хуулиудын онцлох зохицуулалтыг товч дурдвал, НИЙТИЙН МЭДЭЭЛЛИЙН ИЛ ТОД БАЙДЛЫН ТУХАЙ ХУУЛЬ Энэ хуулийн зорилго нь хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу иргэний мэдээлэл хайх, хүлээн авах эрхийг хангах, нийтийн мэдээллийн дэд бүтцийн эрх зүйн үндсийг тогтоох, төрийн үйл ажиллагааг цахим хэлбэрээр явуулах, нээлттэй, ил тод, шуурхай байлгах, төрийн үйл ажиллагаанд олон нийтийн хяналтыг бий болгоход оршино. Тус хуулиар байгууллагын нууц гэх нэрийн дор иргэд, олон нийт, хэвлэл мэдээллийнхэнд өгдөггүй байсан мэдээлэл, тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчийн мэдээлэл, барилга байгууламжийн улсын комиссын дүгнэлт, худалдан авах ажиллагааны мэдээлэл, төрийн байгууллагын ажлын байрны сул орон тооны мэдээлэл зэрэг 5 төрлийн 68 мэдээллийг нээлттэй болголоо. Түүнчлэн тус хуулиар цахим баримт бичгийг цаасан баримт бичигтэй адил хүчинтэй байхаар тогтоож, нотлох баримтын хэмжээнд үнэлэх зэрэг асуудлыг шийдвэрлэнэ. Мэдээлэл хариуцагч мэдээллийг гуравдагч этгээдэд дамжуулсан бол мэдээллийн эзэнд энэ талаар хуульд заасан журмын дагуу мэдэгдэл хүргүүлнэ. ХҮНИЙ ХУВИЙН МЭДЭЭЛЭЛ ХАМГААЛАХ ТУХАЙ ХУУЛЬ Энэ хуулиар хүний хувийн мэдээллийг цуглуулах, боловсруулах, ашиглах, аюулгүй байдлыг хангахтай холбогдсон харилцааг зохицуулж, мэдээлэл хариуцагч болох төрийн байгууллага, хүн, хуулийн этгээд нь хувь хүний мэдээлэл цуглуулж, боловсруулж, ашиглахдаа тухайн мэдээллийг хэрхэн, юунд ашиглах гэж байгаа зорилгыг мэдээллийн эзэнд мэдэгдэж, зөвшөөрөл авна. Түүнчлэн мэдээллийн эзэн болон хүний хувийн мэдээллийг хариуцаж, хамгаалж байгаа этгээд хоорондын харилцааг зохицуулж, мэдээллийн эзний эрхийг баталгаажуулан Монгол Улсын Үндсэн хуулиар тогтоосон хувь хүний халдашгүй, чөлөөтэй байх эрхийг тогтоож, мэдээлэл хариуцагчийн хүлээх үүргийг тодруулж өгсөн. Мөн хүний биеийн давхцахгүй өгөгдөл болох гарын хурууны хээг улсын бүртгэлийн байгууллага иргэний улсын бүртгэл хөтлөх, сонгогчийн бүртгэлийг хянах зорилгоор ашиглах, улсын хилээр нэвтэрч байгаа гадаадын иргэнийг таних, баталгаажуулах, хэрэг маргааныг хянан, шийдвэрлэх, УИХ-ын гишүүд цахим төхөөрөмж ашиглан санал хураалтад оролцохоос бусад тохиолдолд хориглоно. Дууны, дүрсний, дуу-дүрсний бичлэгийн төхөөрөмжийг байршуулахад тавигдах шаардлага, хориглох, хяналт тавих зохицуулалтыг тусгасан. Тухайлбал, ариун цэврийн өрөө, хувцас солих өрөө, нийтийн үйлчилгээний газрын тусгай зориулалтын үйлчилгээний өрөө, караокены өрөө, зочид буудлын өрөө, эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээг үзүүлэх хэвтүүлэн эмчлэх өрөө зэрэгт дууны, дүрсний, дуу-дүрсний бичлэгийн төхөөрөмж байршуулахыг хориглоно. Хүний хувийн мэдээллийг цуглуулж, боловсруулж, ашиглахтай холбоотой аливаа гомдол байвал Хүний эрхийн Үндэсний Комисс, эсхүл Захиргааны ерөнхий хуульд заасны дагуу гомдол гаргах боломжтой байна. ЦАХИМ ГАРЫН ҮСГИЙН ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГА Цахим гарын үсгийн тухай хуулийн зорилго нь цахим орчинд хүн, хуулийн этгээд цахим гарын үсэг хэрэглэх, түүнд тавигдах эрх зүйн болон техникийн шаардлага, нийтийн түлхүүрийн дэд бүтцийн үйл ажиллагааны эрх зүйн үндсийг тогтооход оршино. Тус хуулиар: Монгол Улсын 16 ба түүнээс дээш насны иргэдэд тоон гарын үсгийн гэрчилгээг үнэ төлбөргүй 5 жилийн хугацаатай Улсын бүртгэлийн байгууллагаас олгох ба тус байгууллагын нийслэл, дүүрэг, орон нутгийн бүх салбар, нэгж дээр биечлэн очиж авах боломжтой. Харин гадаадад байгаа Монгол Улсын иргэдийг дипломат төлөөлөгчийн газраар дамжуулан тоон гарын үсгийн гэрчилгээг авах боломжийг бүрдүүлнэ. Тоон гарын үсгийн гэрчилгээг гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүн Монгол Улсад оршин суух хугацаандаа авч ашиглах боломжтой. Хуулийн этгээдэд олгох тоон гарын үсэг нь цахим тамга хэлбэртэй байна. Тоон гарын үсгийг хэрэглээнд нэвтрүүлсэнээр цахим орчинд өөрийгөө таньж, баталгаажуулах, гэрээ хэлцэлийг цахим хэлбэрээр байгуулах, “e-Mongolia” системд нэвтэрч, төрийн 650 гаруй үйлчилгээг цахимаар авах боломж бүрдэж байна. КИБЕР АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН ТУХАЙ ХУУЛЬ Энэхүү хууль нь кибер аюулгүй байдлыг хангахтай холбоотой төрийн байгууллага, хүн, хуулийн этгээдийн хооронд үүсэх харилцааг уялдуулан зохицуулах, зохион байгуулах, хяналтыг хэрэгжүүлэх харилцаанд үйлчилнэ. Тус хуулиар үндэсний аюулгүй байдлыг хангах тогтолцоонд нийцсэн Кибер аюулгүй байдлын зөвлөл ажиллах бөгөөд тус зөвлөлийг Монгол Улсын Ерөнхий сайд тэргүүлж, дэд даргаар нь Цахим хөгжил, харилцаа холбооны сайд, Тагнуулын ерөнхий газрын дарга нар ажиллана. Мөн төрийн мэдээллийн нэгдсэн сүлжээнд холбогдсон болон онц чухал мэдээллийн дэд бүтэцтэй байгууллагын кибер аюулгүй байдлыг үндэсний төв, харин иргэн, аж ахуй нэгж, хуулийн этгээдийн кибер аюулгүй байдлыг нийтийн төв тус тус хангаж ажиллана. Харин зэвсэгт хүчний кибер командлал тайван цагт батлан хамгаалах салбарын хэмжээнд кибер аюулгүй байдлыг хэрхэн хангах талаар хуульд тусгажээ. Share on facebook Share on twitter Бусад мэдээ