Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яам Хэнтий аймагт гуравдугаар сарын 29-ний өдөр “Зүүн бүсийн харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн чуулган”-ыг зохион байгууллаа. Энэ үеэр Хэнтий аймгийн Засаг даргын тамгийн газар Монгол Шуудан ХК-тай “Зүүн бүсийн логистикийн төв” байгуулах хамтын ажиллагааны санамж бичиг байгууллаа.  Санамж бичигт дурдсанаар, “Зүүн бүсийн логистикийн төв”-ийг байгуулах газар, дэд бүтцийн асуудлыг Хэнтий аймгийн Засаг даргын тамгын газраас шийдвэрлэж өгөх бол Монгол шуудан ХК-ийн зүгээс уг төвийг бүтээн байгуулж, зүүн бүсийн иргэдийн тээвэр логистикийн хэрэгцээг хангах, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний бодит өртгийг бууруулах боломжийг бүрдүүлэх чиглэлд хамтран ажиллана Хэнтий аймгийн Засаг дарга Д.Аюурбунь Хэнтийн аймгийн Засаг дарга Д.Аюурбунь: Газарзүйн байрлалын хувьд Хэнтий аймаг нь Улаанбаатар хот болон бусад аймагтай холбогдох, ОХУ, БНХАУ, Эрээнцав, Бичигт боомтын зангилаа хэсэг гэж үзэж, “Зүүн бүсийн тээвэр, логистикийн төв” болох зорилт дэвшүүлсэн. Энэ хүрээнд Монгол Шуудан ХК-тай хамтран ажиллах санамж бичиг байгууллаа.  Монгол Улс булангийн орнууд руу мах экспортлоход Хэнтий аймаг гол үүргийг гүйцэтгэсэн. Цаашид Монгол Шуудан компанитай хамтран экспортын түргэн шуурхай нэвтрүүлэх боломж бүрдэж байна Монгол Шуудан ХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Г.Тэлмэн Монгол Шуудан ХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Г.Тэлмэн: Санамж бичгийн хүрээнд, зүүн бүсийн тээвэр, логистикийн төвөөр дамжуулан бүс нутгийн иргэдэд ачаа тээвэр түргэн шуурхай, хямд хүрэх нөхцлийг бүрдүүлнэ. Инфляцийн 23 хувь нь тээвэр логистик байдаг. Энэ утгаараа, тээвэр, логистикийг оновчтой, үр ашигтай зохион байгуулснаар иргэдэд Улаанбаатар хотын бараа, бүтээгдэхүүн түргэн шуурхай, хямд хүрэх, нөгөө талаараа зүүн бүсийн ЖДҮ эрхлэгчдийн бараа бүтээгдэхүүн бусад аймаг, Улаанбаатар хот болон дэлхийн шуудангийн сүлжээгээр дамжуулан олон улсад гарах бодит бололцоо бий болгох урт хугацааны ажил болно гэж харж байна.  Дашрамд дурдахад, Бүсчилсэн хөгжлийн хөтөлбөрт Зүүн бүсийг тээвэр логистикийн төв болгон хэмээн тусгасан. Энэ дагуу Хэнтий аймгийн Засаг даргын үйл ажиллагааны хөтөлбөрт дээрх ажил туссан байсныг ийнхүү бодит ажил хэрэг болгож байна. 

ЦХИХХЯ-ны санаачилгаар гадаад руу томилолтоор явсан Газар, хэлтсийн дарга нар, мэргэжилтнүүд томилолтын үр дүн, шинэ санаа, цаашид хэрэгжүүлэх төлөвлөгөөний талаар нийт ажилчдадаа танилцуулж, үр дүнгээ хуваалцдаг жишгийг бий болгож эхэллээ. Энэ хүрээнд арваннэгдүгээр сарын 23-24-ний өдрүүдэд Бүгд найрамдах Эстони Улсад ажиллаад ирсэн гадаад томилолтыг эхний ээлжид онцолж байна. Засгийн газрын цахим засаглал, цахим шилжилтийн талаар судлах, туршлага солилцож, цаашид  хамтран ажиллах санал солилцох зорилгоор УИХ-ын гишүүд, Инновац, цахим бодлогын байнгын хороо, ЦХИХХЯ-ны төлөөлөл зэрэг 17 хүний бүрэлдэхүүнтэйгээр энэхүү томилолтыг зохион байгуулжээ. ЦХИХХЯ-ны Салбар дундын зохицуулалт хариуцсан шинжээч Г.Энхтулга “1991 онд Тусгаар тогтнолоо байгуулсан Эстони Улс сүүлийн 2.5 жилд цахим шилжилтийн хүрээнд үсрэнгүй хөгжжээ. 1.3 сая иргэндээ e-ID-ийг бүрэн нэвтрүүлсэн. Үүнийг нийт иргэдийн 64 хувь тогтвортой ашиглаж байна. Мөн пластик үнэмлэх, мобайл ID, smart ID зэргийг нэвтрүүлжээ. Smart ID-ийг интернэттэй холбогдож буй иргэд хэрэглэх боломжтой бөгөөд заавал гар утас шаардахгүй учир гадаадад оршин сууж буй иргэдэд энэхүү үйлчилгээ түгээмэл хүрсэн. 2014 оноос Европын холбооны улсуудтай тохиролцож, Эстони Улсын иргэн өөр улсад амьдарч байвал Smart ID-ийг ашиглаж, хил дамнасан мэдээллийг хөгжүүлэх эхлэлийг тавьжээ. Мөн нийтийн дэд бүтцийн шилдэг технологийг 2001 оноос нэвтрүүлж, мэдээлэл солилцоход хамгийн өргөн хэрэглэгддэг Xroad-ийг бий болгожээ. Энэ нь дэлхийн тэргүүлэгч дижитал улс орнуудын ашигладаг байгууллагуудын хооронд аюулгүй мэдээлэл солилцох нээлттэй платформ юм. Түүнчлэн Бүгд найрамдах Эстони Улс нь 2005 оноос сонгуулиа цахимаар өгч буй дэлхийн ганц улс” гэдгийг онцоллоо. Томилолтын үр дүнд City verse, Lorawan, Large language model /LLM/, AI+IoT, E-community зэргийг хөгжүүлэх шаардлага байгааг олж харсан байна. Тодруулбал, хиймэл оюун, дрон, IoT-ийг хөгжүүлэхийн тулд Lorawan-гийн стандартыг нэвтрүүлэх нь чухал. Мөн LLM-ийг нэгдсэн бодлогоор хөгжүүлэх шаардлагатай. Дэлхийн 62 улс E-community-д нэгджээ. Үүнд нэгдэн орох хэрэгцээ Монгол Улсад ч бий. Цахим шилжилтийг эрчилжүүлэхийн тулд дээрх ажлуудыг гүйцэтгэхээс гадна иргэдийнхээ сэтгэлгээг бэлдэх, мэдээллийн аюулгүй байдлыг бүрэн хангах нь хамгийн чухал аж. ЦХИХХЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч П.Алтан-Од “Эстони Улсад 1,3 сая хүн цахимаар сонгуулийн саналаа өгч байна. Энэхүү жишгийг 2025 оноос гадаадад ажиллаж, сурч буй иргэдийн дунд нэвтрүүлэхийг зорьж байна. Гадаадад амьдарч буй 200 гаруй мянган иргэнээс 8000 нь сонгуулийн санал өгдөг. E-vote-ийг нэвтрүүлснээр энэхүү тоо өсөх юм. Мөн ЦХИХХЯ-наас санаачлан цахим нотариатыг 2026 оны нэгдүгээр сараас хэрэгжүүлэхээр зорьж байна. Үүнийг нэвтрүүлэхэд жил орчмын хугацаа шаардлагатай” хэмээн ярилаа. Цаашид ЦХИХХЯ-наас Бүгд найрамдах Эстони Улсын туршлагад тулгуурлан дараах цахим шилжилтийн үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж байна.  Үүнд: 1. Цахим нотариат: Нотариатын үйл ажиллагааг цахим хэлбэрт шилжүүлэх, 2. Цахим сонгууль: Сонгуулийн санал хураалтыг цахим хэлбэрт шилжүүлэх, иргэд саналаа цахим хэлбэрээр өгөх сонголтод хувилбарыг бий болгох, 3. X-road архитектур нийтийн мэдээллийн дэд бүтцийн ерөнхий төлөвлөлтийн  архитектурыг төвлөрсөн бус X-Road /X-Tee/ заrварт ойртуулах, холбогдох судалгаа, төлөвлөлтийн ажлыг хийж, дэд бүтцийн шинэчлэлтийг хэрэгжүүлэх шаардлагатай хүний нөөцийг бэлтгэх, 4. Шинэчлэгдсэн “Цахим үнэмлэх 6-10” экосистемийг үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлэх, үйл ажиллагааг эрчимжүүлэх, 5. Мэдээллийн технологийн чиглэлээр хүний нөөцийг сургах үйл ажиллагaar TalTech технологийн их сургуультай хамтран хэрэгжүүлнэ. /Төрийн албан хаагч нарт зориулсан 1 жилийн хөтөлбөр/ 6. Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яам болон Бүгд Найрамдах Эстони Улсын И-Засаглалын академитай 2023 онд байгуулсан хамтын ажиллагааны санамж бичгийн үйл ажиллагааг идэвхжүүлнэ. Бүгд найрамдах Эстони Улсад туршлага судлахаар явж ирсэн төлөөлөл энэ мэтээр мэдээллээ хуваалцаж, томилолтод тулгуурлан цаашид хийх ажлын төлөвлөгөөгөө танилцууллаа.