Search
Close this search box.
Search
Close this search box.
Search
Close this search box.
Search
Close this search box.

ҮЙЛ ЯВДАЛ

“Мета” компаний Төв Ази, Монгол, Хятадыг хариуцсан олон нийтийн бодлогын газрын захирал ноён Жорж Ченд “Найрамдлын одон” гардууллаа

2022.09.19

Facebook-ийн толгой компани “Мета” бүс нутгийн шинэ дата төвийг байгуулах байршлаа тодорхойлохоор ажиллаж байгаа билээ. Өнгөрсөн 2 дугаар сард МУ-ын Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ “Мета” компанийн дата төвийг МУ-д байгуулах боломжтой тухай саналаа уламжилж байсан бол энэ удаад Мета компанийн Төв Ази, Монгол, Хятадыг хариуцсан олон нийтийн бодлогын газрын захирал ноён Жорж Чен болон ЦХХХ-ны сайд Н.Учрал нар уулзаж энэ тухай санал солилцлоо.

ЦХХХ-ны сайд Н.Учрал Мета компанийн дата төвийг Буянт-Ухаа Инновацын төвд байгуулах боломжтойг дурдаад мөн дэлхийн 20 топ технологийн компаниудыг оффисоо нээхэд бүх талаар нээлттэй хамтран ажиллахад бэлэн гэдгээ илэрхийлэв.

“Мета” компанийн төлөөлөгчид цахим хөгжлийг дэмжих хууль эрхзүйн орчин сайжирч, салбарын яам байгуулан цахим хөгжилд онцгой анхаарч байгаа МУ-ын засгийн газрын бодлогыг сайшааж, цахим шилжилтэд шаардлагатай бусад төслүүд дээр хамтран ажиллах боломжтойг дурдаад хамтын ажиллагааны цар хүрээг бодитоор өргөжүүлэх хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлж байлаа.

Уулзалтын төгсгөлд ЦХХХ-ны сайд Н.Учрал өнгөрсөн хугацаанд Facebook хэрэглэгч Монгол иргэдийн эрх ашиг, цахим аюулгүй байдлыг хамгаалах чиглэлд 2019 оноос идэвхтэй хамтран ажилласан мөн “Тоон бичиг үсэг” номын санг 2020 онд МУ-д нээсэн, “Бид цахим иргэд” ОУ-ын төслийг МУ-д хэрэгжүүлж 1.000 орчим багш, 10.000 гаруй сурагчдад сургалт зохион байгуулсан, худал мэдээлэлтэй тэмцэх зорилгоор Монголын Баримт Шалгах Төвийг “Мета” компанийн гуравдагч бие даасан баримт шалгах төв болгосон гэх мэт амжилт ололтыг нь үнэлэн “Мета” компанийн бүс нутгийн захирал Ноён Жорж Ченд МУ-ын ерөнхийлөгчийн зарлигаар “Найрамдал одон” олгосныг гардуулав.

Бусад мэдээ

Э.Батшугар: Хиймэл оюуныг нэвтрүүлэхэд төр, хувийн хэвшил, олон улсын байгууллагуудын хамтын ажиллагаа чухал ач холбогдолтой

Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хөгжлийн хөтөлбөр (НҮБХХ)-ийн Ази, Номхон далайн бүсийн төвөөс эрхлэн гаргасан “The Next Great Divergence” тайлангийн нээлт болон Монгол Улсын хиймэл оюуны бэлэн байдлын талаар хэлэлцүүлэг арга хэмжээ зохион байгуулагдлаа. Тус тайланд хиймэл оюун нь бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, эрүүл мэнд, боловсрол, төрийн үйлчилгээний чанар, хүртээмжийг сайжруулах асар их боломжийг агуулж буй ч дижитал суурь бүтэц, ур чадвар, засаглалын чадавх жигд бус нөхцөлд улс орнууд болон нийгмийн бүлгүүдийн хоорондын ялгааг улам гүнзгийрүүлэх бодит эрсдэлтэйг онцолсон байна. Тайланд энэхүү эрсдэлийг “Дараагийн их ялгарал”  хэмээн тодорхойлж, хиймэл оюуныг нэвтрүүлэх бодлогын өнөөгийн сонголтууд ирээдүйн хөгжлийн чиглэлийг шийдвэрлэх чухал мөчид ирснийг анхааруулжээ. Арга хэмжээний нээлтийн үеэр НҮБХХ-ийн Монгол дахь Суурин төлөөлөгч Матилда Димовска хиймэл оюуны хөгжлийн өнөөгийн нөхцөл байдлын талаар онцлон “Хиймэл оюун асар хурдтай хөгжиж байгаа хэдий ч олон улс орон түүний үр өгөөжийг хүртэх суурь бүтэц, ур чадвар, засаглалын тогтолцоог бүрдүүлж амжаагүй байна. Ийм тэнцвэргүй байдал нь хөгжлийн зөрүүг улам тэлэх бодит эрсдэл дагуулж байна,” хэмээн тэмдэглэлээ. Тэрбээр мөн өнөөдөр гаргах бодлогын сонголт нь ирэх үеийнхэнд хиймэл оюун хөгжлийн зөрүүг багасгах эсэхийг тодорхойлохыг онцолсон юм. Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн, Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Э.Батшугар Монгол Улсын баримталж буй бодлогын чиглэлийг танилцуулж, “Хиймэл оюуныг хүмүүсийг орлох хэрэгсэл бус, харин хүний сайн сайхны төлөө юу хийж, юу бүтээж болох боломжийг тэлэхэд чиглүүлэх нь бидний хамтын зорилго юм. Хиймэл оюуныг эрүүл мэнд, боловсрол, иргэдийн аюулгүй байдлыг хангах чиглэлд нэн тэргүүнд нэвтрүүлэхэд төр, хувийн хэвшил, олон улсын байгууллагуудын хамтын ажиллагаа шийдвэрлэх үүрэгтэй,” болохыг илэрхийлэв. Арга хэмжээний үеэр Монгол дахь НҮБХХ-ийн уур амьсгалын санхүүжилт, хөгжлийн эдийн засагч Фируз Сайдхадзаев ‘The Next Great Divergence’ сэдвээр илтгэл тавьж, хиймэл оюуны хурдацтай хөгжил нь улс орнуудын эдийн засаг, нийгмийн хөгжилд хэрхэн ялгаатай нөлөө үзүүлж буйг танилцуулав. Тэрбээр илтгэлдээ хиймэл оюуныг нэвтрүүлэх суурь нөхцөл болох эрчим хүч, холболт, тооцоолох хүчин чадал, өгөгдөл, ур чадвар, засаглалын чадавх жигд бус байгаа нь Ази, Номхон далайн бүс нутагт хөгжлийн зөрүүг улам тэлэх эрсдэлтэйг онцолж, Монгол Улсын хувьд хиймэл оюуныг эдийн засгийн шинэ хөдөлгөгч хүч болгохын зэрэгцээ нийгмийн тэгш бус байдлыг бууруулах бодлогын сонголт хийх чухал мөчид ирснийг тэмдэглэлээ.

ЦАХИМ ХӨГЖИЛ, ИННОВАЦ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЯАМНЫ АЛБАН ХААГЧДЫН 2025 ОНЫ ЖИЛИЙН ЭЦСИЙН ГҮЙЦЭТГЭЛИЙН ҮНЭЛГЭЭ

№ Байгууллагын бүтцийн нэгж, албан тушаалын нэр Албан хаагчийн овог, нэр үнэлгээ       Гүйцэтгэлийн тайлан 1 2 3 5   Нэг. СТРАТЕГИ, БОДЛОГО, ТӨЛӨВЛӨЛТИЙН ГАЗАР   1 Стратеги, бодлого, төлөвлөлтийн газрын дарга Цэнджавын  Борхүү 93.2          Харах 2 Харилцаа холбооны бодлого хариуцсан ахлах шинжээч Ганболдын Болорчимэг 95          Харах 3 Салбарын хууль, эрх зүйн асуудал хариуцсан ахлах шинжээч Батмөнхийн Солонго 96.6       Харах 4 Цахим шилжилтийн бодлого хариуцсан ахлах шинжээч Чадраабалын Болор-Эрдэнэ 95.9       Харах 5 Мэдээллийн технологийн үйлдвэрлэл, инновацын бодлого хариуцсан ахлах шинжээч Малтарын  Солонго 94.8       Харах 6 Радио давтамжийн бодлого хариуцсан  шинжээч Содномцэрэнгийн Онончимэг 95.1       Харах 7 Өргөн нэвтрүүлгийн бодлого хариуцсан шинжээч Энхбаатарын   Оюун-Эрдэнэ 94.4       Харах 8 Салбарын стандарт, статистик хариуцсан шинжээч Булганы          Нинж-Эрдэнэ 91.9       Харах 9 Хөгжлийн бодлогын баримт бичиг, тогтоол шийдвэр, төсөл хөтөлбөрийн хэрэгжилт, нэгдсэн төлөвлөлт, тайлагналт хариуцсан шинжээч Дагвадоржийн Мөнхсарнай 94          Харах 10 Шуудан, цахим худалдааны бодлого хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Баатарын  Тунгалаг 95.1       Харах 11 Хиймэл дагуулын сүлжээний төлөвлөлт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Борчулууны Заяабаяр 94          Харах 12 Цахим ур чадвар хариуцсан мэргэжилтэн Дэмбэрэлийн Сэлэнгэ 93          Харах 1.1.Хиймэл оюун, их өгөгдлийн хэлтэс   13 Хиймэл оюун, их өгөгдлийн хэлтсийн дарга Бүнтэнгийн    Эрдэнэ 91.8       Харах 14 Хиймэл оюуны бодлого хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Баасандалайн Эрдэнэчимэг 93.2        Харах Хоёр.ТӨРИЙН ЗАХИРГААНЫ УДИРДЛАГЫН ГАЗАР   15 Хүний нөөц, сургалт хариуцсан ахлах шинжээч Батсүрэнгийн Загарсүрэн  90      Харах 16 Гүйцэтгэлийн төлөвлөгөөний боловсруулалт, тайлагналт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Эрдэнэжаргалын Анхбаяр 86.6        Харах 17 Салбар хороод хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Бат-Очирын Батцэцэг 88.2       Харах 18 Байгууллагын кибер аюулгүй байдал, цахимжилт хариуцсан мэргэжилтэн Баатарын Баярсайхан 91.1       Харах 19 Архив-бичиг хэрэг хариуцсан мэргэжилтэн Мөнхжаргалын Мөнхзаяа 94.4       Харах 20 Архив-бичиг хэрэг хариуцсан мэргэжилтэн Батбаатарын Уранзаяа 88.5       Харах 2.1.Хөрөнгө оруулалт, санхүүгийн хэлтэс   21 Төсвийн ерөнхийлөн захирагч, салбар болон харьяа байгууллагын хүрээний дотоод аудит хариуцсан ахлах шинжээч Пүрэв-Очирын Дэлгэрмаа  93          Харах 22 Салбарын төсвийн нэгдсэн төлөвлөлт хариуцсан шинжээч Даваадуламын Мөнхсолонго 92.9       Харах 23 Санхүүгийн нэгтгэсэн тайлан хариуцсан шинжээч бөгөөд ерөнхий нягтлан бодогч Сүхбатын       Лхам 93.2       Харах 24 Худалдан авах ажиллагаа, төрийн сангийн тайлан баталгаажуулалт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Цогзулын         Халиун 91.8       Харах 25 Сангийн хөрөнгө төлөврүүлэлт, төлбөр тооцоо хариуцсан мэргэжилтэн Бэххуягийн   Отгонзул 91.8        Харах 26 Ахлах нягтлан бодогч Олдохын Золзаяа 91.8       Харах 27 Аж ахуй хариуцсан ажилтан Минтэвийн Мөнхжаргал 90          Харах 2.2.Хууль, эрх зүй, хамтын ажиллагааны хэлтэс   28 Хууль, эрх зүй, хамтын ажиллагааны хэлтсийн дарга Лхагвасүрэнгийн Нямдорж  85.2      Харах 29 Гадаад хамтын ажиллагааны асуудал хариуцсан шинжээч Пүрэвчулууны Ариунтуул 98           Харах 30 Гадаад айлчлал, томилолт, зохион байгуулалт хариуцсан мэргэжилтэн Нямдоржийн Лувсаншарав 95.5       Харах 31 Тушаал шийдвэр хариуцсан мэргэжилтэн Цэндийн Эрдэнэцэцэг 90          Харах Гурав.ДИЖИТАЛ ШИЛЖИЛТ, ИННОВАЦЫН БОДЛОГЫН ХЭРЭГЖИЛТИЙГ ЗОХИЦУУЛАХ ГАЗАР   32 Дижитал шилжилт, инновацын бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газрын дарга Дангаагийн Батбаяр  88.5      Харах 33 Цахим шилжилтийн бодлогын хэрэгжилт хариуцсан ахлах шинжээч Төмөрбаатарын Пүрэвсүрэн 90.5        Харах 34 Үндсэн болон дэмжих систем хариуцсан шинжээч Баатарын Отгонбаяр 85.6         Харах 35 Салбар дундын зохицуулалт хариуцсан шинжээч Ганбатын    Энхтулга 96.8           Харах 36 Салбар дундын зохицуулалт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Энхтайвангийн Мөнгөнчимэг 85.2        Харах 37 Орон нутгийн цахим шилжилт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Батчулууны Лхагвадолгор 86           Харах 38 Цахим шилжилтийн төсөл хөтөлбөрийн бүртгэл хэрэгжилт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Энхтөрийн Болормаа 98.2              Харах 39 Мэдээллийн сангийн бүртгэл, нээлттэй өгөгдөл, мэдээлэл хариуцсан мэргэжилтэн Мөнхжаргалын Номин 90.8           Харах 40 Төрийн үйлчилгээний шинэчлэл хариуцсан мэргэжилтэн Лхамсүрэнгийн Лхамдулам 86                 Харах 41 Төрийн цахим шилжилтийн загварчлал хариуцсан мэргэжилтэн Ганбатын Далайцэрэн 88                 Харах 3.1.Инновацын хэлтэс   42 Төр хувийн хэвшлийн түншлэл, гарааны бизнесийн хөгжил хариуцсан шинжээч Лувсандоржийн Нармандах 94.5           Харах 43 Инновацын дэд бүтэц, технологи дамжуулалт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Бямбаахүүгийн Бадамсүрэн 94.7            Харах 44 Их өгөгдлийн бодлогын хэрэгжилт хариуцсан мэргэжилтэн Дамдинсүрэнгийн Цэвэлмаа 89.1            Харах Дөрөв.ХАРИЛЦАА ХОЛБОО, КИБЕР АЮЛГҮЙ БАЙДЛЫН БОДЛОГЫН ХЭРЭГЖИЛТИЙГ ЗОХИЦУУЛАХ ГАЗАР   45 Харилцаа холбоо, кибер аюулгүй байдлын бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газар Чимиддоржийн Гүнсэнхорол  86.2              Харах 46 Дэд бүтцийн төсөл, хөтөлбөр хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Шаравжамцын Самданжамц 95.1           Харах 47 Гамшгийн үеийн харилцаа холбооны бэлэн байдал хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Гэрэлдамбын Гантулга 88.7          Харах 48 Дэд бүтцийн төсөл, хөтөлбөр хариуцсан мэргэжилтэн Ням-Очирын Чулуунчимэг 91.9             Харах 49 Радио давтамж хариуцсан мэргэжилтэн Вандансамбуугийн Батбаяр 89.5          Харах 4.1.Кибер аюулгүй байдлын хэлтэс   50 Кибер аюулгүй байдлын бодлого хариуцсан ахлах шинжээч Мягмаржавын Оролзод 95.5         Харах 51 Мэдээллийн аюулгүй байдлын аудит эрсдэлийн үнэлгээ хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Баяраагийн Ундрал 91.2             Харах 52 Кибер аюулгүй байдлын хамтын ажиллагаа хариуцсан мэргэжилтэн Мянганбаярын Мөнхтуул 90.3              Харах Тав.САЛБАРЫН ХЯНАЛТ-ШАЛГАЛТ, ҮНЭЛГЭЭ, ДОТООД АУДИТЫН ГАЗАР   53 Салбарын хяналт-шинжилгээ, үнэлгээ, дотоод аудитын газрын дарга Содовжамцын Цагаанхүү  93.4            Харах 54 Салбарын бодлогын хяналт-шинжилгээ, үнэлгээ хариуцсан ахлах шинжээч Алгаагийн Түвшинзаяа 92.5           Харах 55 Гүйцэтгэлийн дотоод аудит хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Бат-Эрдэнийн Баясгалан 89               Харах 56 Харилцаа холбооны хяналт шалгалт хариуцсан ахлах шинжээч Баасанбатын Бүрэнжаргал 91.9             Харах 57 Эрсдэлийн удирдлага хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Амаржаргалын Бурмаа 85.5               Харах 58 Хяналт шалгалтын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сан хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Сүхдоржийн Шинэбаяр 90.6            Харах

Дэлхийн 42 улс сансрын хөтөлбөрийн төсвөө нэмэгдүүлжээ

“2023 оны дэлхийн сансрын эдийн засгийн хэмжээ 570 тэрбум ам.долларт хүрсэн” гэж АНУ-ын Сансрын сан мэдээллээ. Энэ нь 2022 оны дүнгээс 7.4 хувиар өсөж, арван жилийн өмнөх сансрын эдийн засгийн хэмжээнээс хоёр дахин их болжээ. “The Space Report” сэтгүүлд нийтэлсэн дэлхийн сансрын эдийн засгийн шинжилгээнд энэ онд 54 улс орон, олон улсын байгууллагуудыг хамруулсан сансрын 11 салбарын арилжааны орлого, засгийн газрын зардлыг судалжээ. Арилжааны орлого нийт эдийн засгийн орлогын 78, АНУ-ын сансрын төсөв 13, АНУ-аас бусад улсын зарлага 9 хувийг эзэлж байна. Тухайлбал, Сансрын салбарын арилжааны орлого 2023 онд нийт 445 тэрбум ам.долларт хүрэв. Ингэхдээ байршил, навигац, цаг хугацаа (PNT)-ны мэдээллийг үнэн зөв өгөх хиймэл дагуул үйлчилгээ нь 209 тэрбум ам.долларын орлоготой хамгийн том дэд салбар аж. Улс орнуудын хиймэл дагуул хөөргөх хурд нэмэгдсэнээр арилжааны хиймэл дагуулын үйлдвэрлэл, хөөргөлтийн орлого хоёр жилийн дотор хоёр дахин өссөн байна. Мөн тус сангийн мэдээлснээр 2023 онд сансрын хөтөлбөрүүдэд олон улсын засгийн газрын зардал 11 хувиар өсөж, 125 тэрбум ам.долларт хүрчээ. Өнгөрсөн онд АНУ, Хятад, Япон, Орос, Европын холбоо, Франц, Герман, Итали, Өмнөд Солонгос зэрэг есөн орон төсвөө хоёр оронтой тоогоор нэмэгдүүлэв. 2023 онд нийт 54 улсын 42 (78%) нь сансрын төсвөө өсгөжээ. 44 улсын 2024 оны урьдчилсан төсөвт зарлага бага хэмжээгээр (64%) өссөн ч олон улс орон сансрын төсвөө огцом нэмсний улмаас дундаж өөрчлөлт 35 хувийн өсөлтийг харуулав. Сансрын сангийн Гүйцэтгэх захирал Хизер Прингл “Манай жил бүр хийдэг дэлхийн сансрын эдийн засгийн дүн шинжилгээ нь төрийн болон хувийн хэвшлийн аль алинд нь сансрын салбарын ач холбогдол нэмэгдэж байгааг харуулж байна” гэж тайлбарлав. Сансрын сангийн тайлангийн нэгэн адил Дэлхийн эдийн засгийн форумын сансрын технологийн тайланд дэлхийн сансрын эдийн засаг 2023 онд 630 тэрбум доллар байсан бол 2035 он гэхэд 1.8 их наяд ам.доллар болно гэж тодорхойлов. Хиймэл дагуул гэдэг нь хүний зохион бүтээж, сансрын тойрог замд байрлуулсан зүйлийг хэлнэ. Хүн төрөлхтний бүтээсэн анхны хиймэл дагуул болох Спутник-1 хиймэл дагуулыг хуучнаар Зөвлөлт Холбоот Улсын Сергей Королёв, Мстислав Келдыш нарын олон эрдэмтэд бүтээж, 1957 оны аравдугаар сарын 4-нд сансарт хөөргөжээ. Энэ үйл явдал хүн төрлөхтөний хөгжлийн түүхэнд шинэ эрин нээсэн юм. Түүнээс хойш 9115 хиймэл дагуул сансарт хөөрсөн байна. Нийт сансарт хөөрсөн хиймэл дагуулын цөөн хэсэг нь сансарт угсрагдаж, сансрын станц зэрэг томоохон байгууламжуудыг бий болгож, ихэнх нь ашиглалтаас гарч сансрын хаягдал болж, зарим нь дэлхийн агаар мандалд орж шатаж дуусах эсвэл газарт болон далай тэнгист унажээ. 2018 онд Шинэ Зеланд Улс Электрон цойлуур (пуужин) ашиглан сансарт хиймэл дагуул байрлуулснаар дэлхий дээр нийт 11 улс хөөргөлтийн талбайгаасаа хиймэл дагуул хөөргөх чадамжтай болжээ. Цөөн тооны сансрын судалгааны хөлөг дэлхийгээс бусад Сар, Буд, Сугар, Ангараг, Бархасбадь, Санчир, Нарны тойрог замд байрлан, хиймэл дагуул болон ашиглагдаж буй. Хиймэл дагуулыг цэрэг болон иргэний зориулалттаар ашигладаг. Мөн Дэлхийн ажиглалтын хиймэл дагуулууд, холбооны хиймэл дагуул, навигацийн хиймэл дагуулууд, цаг уурын хиймэл дагуулууд, судалгааны хиймэл дагуулууд гэж бий. Сансрын станц болон сансрын хөлөг ч тойрог замд байрласан үедээ хиймэл дагуул гэж нэрлэгддэг. Хиймэл дагуулын тойрог зам нь зорилгоосоо шалтгаалаад янз бүр байдаг бөгөөд олон янзаар ангилагддаг.  Хиймэл дагуул нь ихэнхдээ хагас биеэ даасан, компьютерын удирдлагатай системээр ажилладаг. Үүнд эрчим хүчний үүсгүүр, дулааны хяналтын, телеметрийн, чиглүүлэгч, тойрог замын хяналтын гэх мэт дэд системүүд бий. 2022 онд 6000 гаруй хиймэл дагуул идэвхтэй байсан бол 2030 он гэхэд манай гаригийн тойрог замд 60000 орчим хиймэл дагуул байх болно гэсэн тооцоолол бий. Эх сурвалж: Spacewatch