Search
Close this search box.
Search
Close this search box.
Search
Close this search box.
Search
Close this search box.

ҮЙЛ ЯВДАЛ

Цахим засаглалын багц хуулиуд ба тэдгээрийн онцлох зохицуулалтууд

2022.05.01

Нийтийн мэдээллийн ил тод байдлын тухай, Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай, Кибер аюулгүй байдлын тухай, Цахим гарын үсгийн тухай зэрэг хуулиуд 2022 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдрөөс буюу өнөөдрөөс хэрэгжиж эхэлж байна. Хуулийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд Цахим хөгжил, харилцаа холбооны яамнаас Хууль зүй, дотоод хэргийн яам, Сангийн яам, Хүний эрхийн үндэсний комисс, Тагнуулын ерөнхий газар, Зэвсэгт хүчний жанжин штаб, Үндэсний статистикийн хороо, Харилцаа холбооны зохицуулах хороо зэрэг төрийн байгууллага, их дээд сургуулийн эрдэмтэн судлаач нартай хамтран дээр дурдсан 4 хуульд батлуулахаар заасан журмуудын боловсруулалт дээр хамтран ажиллаж, Засгийн газраар батлуулах журмын төслүүдийг Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газарт хүргүүлэхэд бэлэн болоод байна. Хуулиудын онцлох зохицуулалтыг товч дурдвал, НИЙТИЙН МЭДЭЭЛЛИЙН ИЛ ТОД БАЙДЛЫН ТУХАЙ ХУУЛЬ Энэ хуулийн зорилго нь хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу иргэний мэдээлэл хайх, хүлээн авах эрхийг хангах, нийтийн мэдээллийн дэд бүтцийн эрх зүйн үндсийг тогтоох, төрийн үйл ажиллагааг цахим хэлбэрээр явуулах, нээлттэй, ил тод, шуурхай байлгах, төрийн үйл ажиллагаанд олон нийтийн хяналтыг бий болгоход оршино. Тус хуулиар байгууллагын нууц гэх нэрийн дор иргэд, олон нийт, хэвлэл мэдээллийнхэнд өгдөггүй байсан мэдээлэл, тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчийн мэдээлэл, барилга байгууламжийн улсын комиссын дүгнэлт, худалдан авах ажиллагааны мэдээлэл, төрийн байгууллагын ажлын байрны сул орон тооны мэдээлэл зэрэг 5 төрлийн 68 мэдээллийг нээлттэй болголоо. Түүнчлэн тус хуулиар цахим баримт бичгийг цаасан баримт бичигтэй адил хүчинтэй байхаар тогтоож, нотлох баримтын хэмжээнд үнэлэх зэрэг асуудлыг шийдвэрлэнэ. Мэдээлэл хариуцагч мэдээллийг гуравдагч этгээдэд дамжуулсан бол мэдээллийн эзэнд энэ талаар хуульд заасан журмын дагуу мэдэгдэл хүргүүлнэ. ХҮНИЙ ХУВИЙН МЭДЭЭЛЭЛ ХАМГААЛАХ ТУХАЙ ХУУЛЬ Энэ хуулиар хүний хувийн мэдээллийг цуглуулах, боловсруулах, ашиглах, аюулгүй байдлыг хангахтай холбогдсон харилцааг зохицуулж, мэдээлэл хариуцагч болох төрийн байгууллага, хүн, хуулийн этгээд нь хувь хүний мэдээлэл цуглуулж, боловсруулж, ашиглахдаа тухайн мэдээллийг хэрхэн, юунд ашиглах гэж байгаа зорилгыг мэдээллийн эзэнд мэдэгдэж, зөвшөөрөл авна. Түүнчлэн мэдээллийн эзэн болон хүний хувийн мэдээллийг хариуцаж, хамгаалж байгаа этгээд хоорондын харилцааг зохицуулж, мэдээллийн эзний эрхийг баталгаажуулан Монгол Улсын Үндсэн хуулиар тогтоосон хувь хүний халдашгүй, чөлөөтэй байх эрхийг тогтоож, мэдээлэл хариуцагчийн хүлээх үүргийг тодруулж өгсөн. Мөн хүний биеийн давхцахгүй өгөгдөл болох гарын хурууны хээг улсын бүртгэлийн байгууллага иргэний улсын бүртгэл хөтлөх, сонгогчийн бүртгэлийг хянах зорилгоор ашиглах, улсын хилээр нэвтэрч байгаа гадаадын иргэнийг таних, баталгаажуулах, хэрэг маргааныг хянан, шийдвэрлэх, УИХ-ын гишүүд цахим төхөөрөмж ашиглан санал хураалтад оролцохоос бусад тохиолдолд хориглоно. Дууны, дүрсний, дуу-дүрсний бичлэгийн төхөөрөмжийг байршуулахад тавигдах шаардлага, хориглох, хяналт тавих зохицуулалтыг тусгасан. Тухайлбал, ариун цэврийн өрөө, хувцас солих өрөө, нийтийн үйлчилгээний газрын тусгай зориулалтын үйлчилгээний өрөө, караокены өрөө, зочид буудлын өрөө, эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээг үзүүлэх хэвтүүлэн эмчлэх өрөө зэрэгт дууны, дүрсний, дуу-дүрсний бичлэгийн төхөөрөмж байршуулахыг хориглоно. Хүний хувийн мэдээллийг цуглуулж, боловсруулж, ашиглахтай холбоотой аливаа гомдол байвал Хүний эрхийн Үндэсний Комисс, эсхүл Захиргааны ерөнхий хуульд заасны дагуу гомдол гаргах боломжтой байна. ЦАХИМ ГАРЫН ҮСГИЙН ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГА Цахим гарын үсгийн тухай хуулийн зорилго нь цахим орчинд хүн, хуулийн этгээд цахим гарын үсэг хэрэглэх, түүнд тавигдах эрх зүйн болон техникийн шаардлага, нийтийн түлхүүрийн дэд бүтцийн үйл ажиллагааны эрх зүйн үндсийг тогтооход оршино. Тус хуулиар: Монгол Улсын 16 ба түүнээс дээш насны иргэдэд тоон гарын үсгийн гэрчилгээг үнэ төлбөргүй 5 жилийн хугацаатай Улсын бүртгэлийн байгууллагаас олгох ба тус байгууллагын нийслэл, дүүрэг, орон нутгийн бүх салбар, нэгж дээр биечлэн очиж авах боломжтой. Харин гадаадад байгаа Монгол Улсын иргэдийг дипломат төлөөлөгчийн газраар дамжуулан тоон гарын үсгийн гэрчилгээг авах боломжийг бүрдүүлнэ. Тоон гарын үсгийн гэрчилгээг гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүн Монгол Улсад оршин суух хугацаандаа авч ашиглах боломжтой. Хуулийн этгээдэд олгох тоон гарын үсэг нь цахим тамга хэлбэртэй байна. Тоон гарын үсгийг хэрэглээнд нэвтрүүлсэнээр цахим орчинд өөрийгөө таньж, баталгаажуулах, гэрээ хэлцэлийг цахим хэлбэрээр байгуулах, “e-Mongolia” системд нэвтэрч, төрийн 650 гаруй үйлчилгээг цахимаар авах боломж бүрдэж байна. КИБЕР АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН ТУХАЙ ХУУЛЬ Энэхүү хууль нь кибер аюулгүй байдлыг хангахтай холбоотой төрийн байгууллага, хүн, хуулийн этгээдийн хооронд үүсэх харилцааг уялдуулан зохицуулах, зохион байгуулах, хяналтыг хэрэгжүүлэх харилцаанд үйлчилнэ. Тус хуулиар үндэсний аюулгүй байдлыг хангах тогтолцоонд нийцсэн Кибер аюулгүй байдлын зөвлөл ажиллах бөгөөд тус зөвлөлийг Монгол Улсын Ерөнхий сайд тэргүүлж, дэд даргаар нь Цахим хөгжил, харилцаа холбооны сайд, Тагнуулын ерөнхий газрын дарга нар ажиллана. Мөн төрийн мэдээллийн нэгдсэн сүлжээнд холбогдсон болон онц чухал мэдээллийн дэд бүтэцтэй байгууллагын кибер аюулгүй байдлыг үндэсний төв, харин иргэн, аж ахуй нэгж, хуулийн этгээдийн кибер аюулгүй байдлыг нийтийн төв тус тус хангаж ажиллана. Харин зэвсэгт хүчний кибер командлал тайван цагт батлан хамгаалах салбарын хэмжээнд кибер аюулгүй байдлыг хэрхэн хангах талаар хуульд тусгажээ.

Бусад мэдээ

“Шүгэл ажиллагаа”-ны ажлын хэсэг Засгийн газрын иргэд, олон нийттэй харилцах 11-11 төвд ажиллалаа

Засгийн газраас хэрэгжүүлж буй авлигын эсрэг “5Ш” ажиллагааны нэг болох “Шүгэл ажиллагаа”-ны ажлын хэсэг 7 хоног бүрийн Баасан гарагт иргэд, олон нийттэй харилцах “11-11” төвд ажиллахаар болсон. Энэ хүрээнд ажлын хэсгийн ахлагч, ХЗДХ-ийн дэд сайд Б.Солонгоо, ЦХХХ-ны дэд сайд Ж.Эрхэмбаатар, Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны газрын дарга Б.Уянга нар өнөөдөр /2023.04.07/ иргэд, олон нийттэй харилцах 11-11 төвд ажиллаж, 08:30-12:30 цагийн байдлаар утсаар 19 санал гомдол, 32 иргэнтэй биечлэн уулзаж санал, хүсэлт, гомдлыг хүлээн авч ажиллалаа. Ажлын хэсэг нь анхан, дунд шатанд төрийн үйлчилгээг авахад үүсэж буй хүнд суртал, авлига өгөх эрсдэл үүсгэж буй нөхцөл байдлыг тогтоож, арилгах, иргэд, хувийн хэвшлээс мэдээлэл авч, хамтран ажиллах, иргэдээс ирүүлсэн мэдээлэлд дүн шинжилгээ хийн, иргэд, хувийн хэвшлийг чирэгдүүлж авлига үүсгэх нөхцөл бүрдүүлж буй үйл ажиллагаа, чиг үүргийн талаар дүгнэлт гаргах зорилготой юм.

ЦАХИМ ХӨГЖИЛ, ИННОВАЦ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЯАМНЫ АЛБАН ХААГЧДЫН 2025 ОНЫ ЖИЛИЙН ЭЦСИЙН ГҮЙЦЭТГЭЛИЙН ҮНЭЛГЭЭ

№ Байгууллагын бүтцийн нэгж, албан тушаалын нэр Албан хаагчийн овог, нэр үнэлгээ       Гүйцэтгэлийн тайлан 1 2 3 5   Нэг. СТРАТЕГИ, БОДЛОГО, ТӨЛӨВЛӨЛТИЙН ГАЗАР   1 Стратеги, бодлого, төлөвлөлтийн газрын дарга Цэнджавын  Борхүү 93.2          Харах 2 Харилцаа холбооны бодлого хариуцсан ахлах шинжээч Ганболдын Болорчимэг 95          Харах 3 Салбарын хууль, эрх зүйн асуудал хариуцсан ахлах шинжээч Батмөнхийн Солонго 96.6       Харах 4 Цахим шилжилтийн бодлого хариуцсан ахлах шинжээч Чадраабалын Болор-Эрдэнэ 95.9       Харах 5 Мэдээллийн технологийн үйлдвэрлэл, инновацын бодлого хариуцсан ахлах шинжээч Малтарын  Солонго 94.8       Харах 6 Радио давтамжийн бодлого хариуцсан  шинжээч Содномцэрэнгийн Онончимэг 95.1       Харах 7 Өргөн нэвтрүүлгийн бодлого хариуцсан шинжээч Энхбаатарын   Оюун-Эрдэнэ 94.4       Харах 8 Салбарын стандарт, статистик хариуцсан шинжээч Булганы          Нинж-Эрдэнэ 91.9       Харах 9 Хөгжлийн бодлогын баримт бичиг, тогтоол шийдвэр, төсөл хөтөлбөрийн хэрэгжилт, нэгдсэн төлөвлөлт, тайлагналт хариуцсан шинжээч Дагвадоржийн Мөнхсарнай 94          Харах 10 Шуудан, цахим худалдааны бодлого хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Баатарын  Тунгалаг 95.1       Харах 11 Хиймэл дагуулын сүлжээний төлөвлөлт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Борчулууны Заяабаяр 94          Харах 12 Цахим ур чадвар хариуцсан мэргэжилтэн Дэмбэрэлийн Сэлэнгэ 93          Харах 1.1.Хиймэл оюун, их өгөгдлийн хэлтэс   13 Хиймэл оюун, их өгөгдлийн хэлтсийн дарга Бүнтэнгийн    Эрдэнэ 91.8       Харах 14 Хиймэл оюуны бодлого хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Баасандалайн Эрдэнэчимэг 93.2        Харах Хоёр.ТӨРИЙН ЗАХИРГААНЫ УДИРДЛАГЫН ГАЗАР   15 Хүний нөөц, сургалт хариуцсан ахлах шинжээч Батсүрэнгийн Загарсүрэн  90      Харах 16 Гүйцэтгэлийн төлөвлөгөөний боловсруулалт, тайлагналт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Эрдэнэжаргалын Анхбаяр 86.6        Харах 17 Салбар хороод хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Бат-Очирын Батцэцэг 88.2       Харах 18 Байгууллагын кибер аюулгүй байдал, цахимжилт хариуцсан мэргэжилтэн Баатарын Баярсайхан 91.1       Харах 19 Архив-бичиг хэрэг хариуцсан мэргэжилтэн Мөнхжаргалын Мөнхзаяа 94.4       Харах 20 Архив-бичиг хэрэг хариуцсан мэргэжилтэн Батбаатарын Уранзаяа 88.5       Харах 2.1.Хөрөнгө оруулалт, санхүүгийн хэлтэс   21 Төсвийн ерөнхийлөн захирагч, салбар болон харьяа байгууллагын хүрээний дотоод аудит хариуцсан ахлах шинжээч Пүрэв-Очирын Дэлгэрмаа  93          Харах 22 Салбарын төсвийн нэгдсэн төлөвлөлт хариуцсан шинжээч Даваадуламын Мөнхсолонго 92.9       Харах 23 Санхүүгийн нэгтгэсэн тайлан хариуцсан шинжээч бөгөөд ерөнхий нягтлан бодогч Сүхбатын       Лхам 93.2       Харах 24 Худалдан авах ажиллагаа, төрийн сангийн тайлан баталгаажуулалт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Цогзулын         Халиун 91.8       Харах 25 Сангийн хөрөнгө төлөврүүлэлт, төлбөр тооцоо хариуцсан мэргэжилтэн Бэххуягийн   Отгонзул 91.8        Харах 26 Ахлах нягтлан бодогч Олдохын Золзаяа 91.8       Харах 27 Аж ахуй хариуцсан ажилтан Минтэвийн Мөнхжаргал 90          Харах 2.2.Хууль, эрх зүй, хамтын ажиллагааны хэлтэс   28 Хууль, эрх зүй, хамтын ажиллагааны хэлтсийн дарга Лхагвасүрэнгийн Нямдорж  85.2      Харах 29 Гадаад хамтын ажиллагааны асуудал хариуцсан шинжээч Пүрэвчулууны Ариунтуул 98           Харах 30 Гадаад айлчлал, томилолт, зохион байгуулалт хариуцсан мэргэжилтэн Нямдоржийн Лувсаншарав 95.5       Харах 31 Тушаал шийдвэр хариуцсан мэргэжилтэн Цэндийн Эрдэнэцэцэг 90          Харах Гурав.ДИЖИТАЛ ШИЛЖИЛТ, ИННОВАЦЫН БОДЛОГЫН ХЭРЭГЖИЛТИЙГ ЗОХИЦУУЛАХ ГАЗАР   32 Дижитал шилжилт, инновацын бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газрын дарга Дангаагийн Батбаяр  88.5      Харах 33 Цахим шилжилтийн бодлогын хэрэгжилт хариуцсан ахлах шинжээч Төмөрбаатарын Пүрэвсүрэн 90.5        Харах 34 Үндсэн болон дэмжих систем хариуцсан шинжээч Баатарын Отгонбаяр 85.6         Харах 35 Салбар дундын зохицуулалт хариуцсан шинжээч Ганбатын    Энхтулга 96.8           Харах 36 Салбар дундын зохицуулалт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Энхтайвангийн Мөнгөнчимэг 85.2        Харах 37 Орон нутгийн цахим шилжилт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Батчулууны Лхагвадолгор 86           Харах 38 Цахим шилжилтийн төсөл хөтөлбөрийн бүртгэл хэрэгжилт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Энхтөрийн Болормаа 98.2              Харах 39 Мэдээллийн сангийн бүртгэл, нээлттэй өгөгдөл, мэдээлэл хариуцсан мэргэжилтэн Мөнхжаргалын Номин 90.8           Харах 40 Төрийн үйлчилгээний шинэчлэл хариуцсан мэргэжилтэн Лхамсүрэнгийн Лхамдулам 86                 Харах 41 Төрийн цахим шилжилтийн загварчлал хариуцсан мэргэжилтэн Ганбатын Далайцэрэн 88                 Харах 3.1.Инновацын хэлтэс   42 Төр хувийн хэвшлийн түншлэл, гарааны бизнесийн хөгжил хариуцсан шинжээч Лувсандоржийн Нармандах 94.5           Харах 43 Инновацын дэд бүтэц, технологи дамжуулалт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Бямбаахүүгийн Бадамсүрэн 94.7            Харах 44 Их өгөгдлийн бодлогын хэрэгжилт хариуцсан мэргэжилтэн Дамдинсүрэнгийн Цэвэлмаа 89.1            Харах Дөрөв.ХАРИЛЦАА ХОЛБОО, КИБЕР АЮЛГҮЙ БАЙДЛЫН БОДЛОГЫН ХЭРЭГЖИЛТИЙГ ЗОХИЦУУЛАХ ГАЗАР   45 Харилцаа холбоо, кибер аюулгүй байдлын бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газар Чимиддоржийн Гүнсэнхорол  86.2              Харах 46 Дэд бүтцийн төсөл, хөтөлбөр хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Шаравжамцын Самданжамц 95.1           Харах 47 Гамшгийн үеийн харилцаа холбооны бэлэн байдал хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Гэрэлдамбын Гантулга 88.7          Харах 48 Дэд бүтцийн төсөл, хөтөлбөр хариуцсан мэргэжилтэн Ням-Очирын Чулуунчимэг 91.9             Харах 49 Радио давтамж хариуцсан мэргэжилтэн Вандансамбуугийн Батбаяр 89.5          Харах 4.1.Кибер аюулгүй байдлын хэлтэс   50 Кибер аюулгүй байдлын бодлого хариуцсан ахлах шинжээч Мягмаржавын Оролзод 95.5         Харах 51 Мэдээллийн аюулгүй байдлын аудит эрсдэлийн үнэлгээ хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Баяраагийн Ундрал 91.2             Харах 52 Кибер аюулгүй байдлын хамтын ажиллагаа хариуцсан мэргэжилтэн Мянганбаярын Мөнхтуул 90.3              Харах Тав.САЛБАРЫН ХЯНАЛТ-ШАЛГАЛТ, ҮНЭЛГЭЭ, ДОТООД АУДИТЫН ГАЗАР   53 Салбарын хяналт-шинжилгээ, үнэлгээ, дотоод аудитын газрын дарга Содовжамцын Цагаанхүү  93.4            Харах 54 Салбарын бодлогын хяналт-шинжилгээ, үнэлгээ хариуцсан ахлах шинжээч Алгаагийн Түвшинзаяа 92.5           Харах 55 Гүйцэтгэлийн дотоод аудит хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Бат-Эрдэнийн Баясгалан 89               Харах 56 Харилцаа холбооны хяналт шалгалт хариуцсан ахлах шинжээч Баасанбатын Бүрэнжаргал 91.9             Харах 57 Эрсдэлийн удирдлага хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Амаржаргалын Бурмаа 85.5               Харах 58 Хяналт шалгалтын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сан хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Сүхдоржийн Шинэбаяр 90.6            Харах

Jaap van Hierden: НҮБ Монгол Улсын Засгийн газрын дижитал шилжилтийн бодлогыг дэмжин ажиллана

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Э.Батшугар Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Монгол дахь суурин зохицуулагч Jaap van Hierden-ийг хүлээн авч уулзаж, Монгол Улсын дижитал шилжилтийн бодлого, хэрэгжилт болон цаашдын хамтын ажиллагааны талаар санал солилцлоо. Уулзалтын эхэнд НҮБ-аас Монгол Улстай хамтран хэрэгжүүлсэн Хиймэл оюуны орчны үнэлгээ (UNDP), мөн НҮБХХ, НҮБ-ын Хүүхдийн Сан (UNICEF)-ийн хамтран хэрэгжүүлсэн DEMOSC хөтөлбөрүүдийг хүртээмжтэй, дижитал шилжилтийг өргөжүүлэхэд бодит үр дүнд хүрсэнд талархал илэрхийлэв. Түүнчлэн жижиг, дунд үйлдвэрлэл эрхлэгчдийг дэмжих, албан бус бизнесийг дэмжихэд чиглэсэн дижитал шийдэл болох Е-Бизнес платформын 2 дугаар хувилбарыг хөгжүүлэхэд Олон улсын хөдөлмөрийн байгууллага (ОУХБ) ЦХХХЯ болон Е-Монголия академитай хамтран ажиллаж байгааг сайшаалаа. Энэ үеэр 2025 оноос хэрэгжиж эхэлсэн, 14–18 насны сурагчдыг хиймэл оюуны суурь мэдлэг, ур чадвараар хангах зорилготой “1,000 Хиймэл оюуны элч” санаачилгыг цаашид дэмжин ажиллахад НҮБ-ын Хүүхдийн Сан (UNICEF) бэлэн байгаагаа илэрхийллээ. Цаашид Монгол Улсын дижитал шилжилтийн залуучуудын чиглэл дэх тэргүүлэх (flagship) хөтөлбөрийн бүрэлдэхүүн хэсэг болгох саналыг дэвшүүллээ. Мөн Олон улсын цахилгаан холбооны холбоо (ITU), НҮБ-ын Хүүхдийн Сан (UNICEF), НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага (FAO) нь НҮБ-ын уялдаа зохицуулалтын дор дижитал шилжилтийн шинэ хамтарсан хөтөлбөр боловсруулж байгаа талаар танилцуулсан юм. Урьдчилсан байдлаар “Ухаалаг малчид (Smart Herders)” хэмээн нэрлэсэн уг хөтөлбөр нь дижитал шийдлээр дамжуулан малчдын хамтын нийгэмлэгийг дэмжихэд чиглэж, DEMOSC хөтөлбөрийн хүрээнд туршсан сургамж, загваруудад тулгуурлан хэрэгжих юм. Уулзалтын төгсгөлд НҮБ-ын Монгол дахь Нэгдсэн Үйл ажиллагаа нь Монгол Улсын Засгийн газартай дижитал шилжилтийн чиглэлээр хамтын ажиллагааг цаашид улам бэхжүүлэхэд бүрэн бэлэн байгаагаа илэрхийлж, ялангуяа хот, хөдөөгийн ялгааг бууруулах, эдийн засгийн төрөлжилтийг дэмжих, хамрагдахуйц дижитал шийдлээр дамжуулан ядуурал, тэгш бус байдлыг бууруулахад бодит хувь нэмэр оруулахаа онцоллоо.