Search
Close this search box.
Search
Close this search box.
Search
Close this search box.
Search
Close this search box.

ҮЙЛ ЯВДАЛ

Чуулган: Кибер аюулгүй байдлын тухай хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийлээ

2021.12.16

Монгол Улсад арав гаруй жил батлагдаж чадахгүй байсан Кибер аюулгүй байдлын тухай хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлгийг УИХ-ын өнөөдрийн /2021.12.16/ чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцэж, эцэслэн батлах бэлтгэл хангуулахаар Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороо болон Инновац, цахим бодлогын байнгын хороонд шилжүүллээ. “Кибер аюулгүй байдлыг хангах чиглэлээр сүүлийн 10 гаруй жилийн хугацаанд АНУ, ОХУ, БНХАУ, ХБНГУ, БНСУ, Япон, Хорват, Унгар, Гүрж, Литви, Латви, Сингапур, Эстони зэрэг улсууд бие даасан хуулиа батлан гаргасан аж. Монгол Улсын хувьд Үндэсний аюулгүй байдлын тухай хууль, “Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал”-д мэдээллийн аюулгүй байдлыг үндэсний аюулгүй байдлын нэг бүрэлдэхүүн хэмээн тодорхойлсон. Гэсэн хэдий ч кибер аюулгүй байдлын индексийн гол үзүүлэлт болох хууль эрх зүйн орчин бүрдээгүй, үндэсний кибер халдлага, зөрчлөөс сэргийлэх, хариу үйлдэл үзүүлэх чиг үүрэг бүхий байгууллага байхгүй, хамтын ажиллагаа дутмаг байна.

Кибер аюулгүй байдлын тухай хуулийн төслийн зорилт нь кибер аюулгүй байдлыг хангах үйл ажиллагааны зарчим, эрх зүйн үндсийг тогтоох, кибер орчин дахь мэдээллийн бүрэн бүтэн, хүртээмжтэй, нууцлагдсан байдлыг хангахтай холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршино.

Цаашлаад цахим мэдээлэлд хандах, боловсруулах, ашиглах, түгээхэд ашиглагддаг мэдээллийн систем, мэдээллийн сүлжээ, тэдгээрийг эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх, халдлага зөрчлийг илрүүлэх, таслан зогсоох, хариу үйлдэл үзүүлэх, нөхөн сэргээх замаар кибер аюулгүй байдлыг хангах дараах харилцааг зохицуулахаар тусгасан. Үүнд:

  • Монгол Улсын хэмжээнд нэгдсэн удирдлага, зохион байгуулалттайгаар кибер аюулгүй байдлыг хангах хууль эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх,
  • Кибер орчинд дундын мэдээллийн систем боловсруулах, хадгалах, түгээх, цахим тооцооллын үйлчилгээ эрхэлж буй болон тэдгээрт мэдээллийн технологийн үйлчилгээ үзүүлэгч этгээдийн эрх, үүргийг тодорхойлох,
  • Кибер аюулгүй байдал алдагдсанаар хэвийн үйл ажиллагаа нь доголдож Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдал, нийгэм, эдийн засагт хохирол учруулж болох мэдээллийн систем, мэдээллийн дэд бүтэц бүхий байгууллагыг “Онц чухал мэдээллийн дэд бүтэцтэй байгууллага” гэж тодорхойлон, тэдгээр байгууллагын аюулгүй байдлыг хангах зохицуулалтыг тодорхойлох,
  • Төрийн байгууллага хооронд, төр-хувийн хэвшил, иргэд кибер халдлага, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, хариу арга хэмжээ авах, нөхөн сэргээх талаар тогтмол мэдээ, мэдээлэл солилцож байх асуудлыг зохицуулсан.          Хуулийн төсөлд тусгасан шинэлэг зохицуулалт бүхий харилцаа нь мэдээллийн аюулгүй байдлын аудит хийх харилцааг хуульчилсан. Учир нь кибер аюулгүй байдлыг хангах арга хэмжээ нь мэдээлэл, түүнийг агуулах мэдээллийн сан, ашиглах боломжийг бүрдүүлэх мэдээллийн систем, хүний нөөц, техник технологийн арга хэмжээ, эдгээрийн харилцан уялдаа холбоог зохицуулсан бодлого, дүрэм журам, төлөвлөгөө, зохион байгуулалтын үйл ажиллагаа болон хөндлөнгийн хараат бус хяналт шалгалтын чиг үүрэг бүхий аудитын үйл ажиллагааг шаарддаг олон улсын жишгийн дагуу энэ харилцааг оруулж ирсэн ажээ.

 

Бусад мэдээ

ЦАХИМ ХӨГЖИЛ, ИННОВАЦ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ ЯАМНЫ АЛБАН ХААГЧДЫН 2025 ОНЫ ЖИЛИЙН ЭЦСИЙН ГҮЙЦЭТГЭЛИЙН ҮНЭЛГЭЭ

№ Байгууллагын бүтцийн нэгж, албан тушаалын нэр Албан хаагчийн овог, нэр үнэлгээ       Гүйцэтгэлийн тайлан 1 2 3 5   Нэг. СТРАТЕГИ, БОДЛОГО, ТӨЛӨВЛӨЛТИЙН ГАЗАР   1 Стратеги, бодлого, төлөвлөлтийн газрын дарга Цэнджавын  Борхүү 93.2          Харах 2 Харилцаа холбооны бодлого хариуцсан ахлах шинжээч Ганболдын Болорчимэг 95          Харах 3 Салбарын хууль, эрх зүйн асуудал хариуцсан ахлах шинжээч Батмөнхийн Солонго 96.6       Харах 4 Цахим шилжилтийн бодлого хариуцсан ахлах шинжээч Чадраабалын Болор-Эрдэнэ 95.9       Харах 5 Мэдээллийн технологийн үйлдвэрлэл, инновацын бодлого хариуцсан ахлах шинжээч Малтарын  Солонго 94.8       Харах 6 Радио давтамжийн бодлого хариуцсан  шинжээч Содномцэрэнгийн Онончимэг 95.1       Харах 7 Өргөн нэвтрүүлгийн бодлого хариуцсан шинжээч Энхбаатарын   Оюун-Эрдэнэ 94.4       Харах 8 Салбарын стандарт, статистик хариуцсан шинжээч Булганы          Нинж-Эрдэнэ 91.9       Харах 9 Хөгжлийн бодлогын баримт бичиг, тогтоол шийдвэр, төсөл хөтөлбөрийн хэрэгжилт, нэгдсэн төлөвлөлт, тайлагналт хариуцсан шинжээч Дагвадоржийн Мөнхсарнай 94          Харах 10 Шуудан, цахим худалдааны бодлого хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Баатарын  Тунгалаг 95.1       Харах 11 Хиймэл дагуулын сүлжээний төлөвлөлт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Борчулууны Заяабаяр 94          Харах 12 Цахим ур чадвар хариуцсан мэргэжилтэн Дэмбэрэлийн Сэлэнгэ 93          Харах 1.1.Хиймэл оюун, их өгөгдлийн хэлтэс   13 Хиймэл оюун, их өгөгдлийн хэлтсийн дарга Бүнтэнгийн    Эрдэнэ 91.8       Харах 14 Хиймэл оюуны бодлого хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Баасандалайн Эрдэнэчимэг 93.2        Харах Хоёр.ТӨРИЙН ЗАХИРГААНЫ УДИРДЛАГЫН ГАЗАР   15 Хүний нөөц, сургалт хариуцсан ахлах шинжээч Батсүрэнгийн Загарсүрэн  90      Харах 16 Гүйцэтгэлийн төлөвлөгөөний боловсруулалт, тайлагналт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Эрдэнэжаргалын Анхбаяр 86.6        Харах 17 Салбар хороод хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Бат-Очирын Батцэцэг 88.2       Харах 18 Байгууллагын кибер аюулгүй байдал, цахимжилт хариуцсан мэргэжилтэн Баатарын Баярсайхан 91.1       Харах 19 Архив-бичиг хэрэг хариуцсан мэргэжилтэн Мөнхжаргалын Мөнхзаяа 94.4       Харах 20 Архив-бичиг хэрэг хариуцсан мэргэжилтэн Батбаатарын Уранзаяа 88.5       Харах 2.1.Хөрөнгө оруулалт, санхүүгийн хэлтэс   21 Төсвийн ерөнхийлөн захирагч, салбар болон харьяа байгууллагын хүрээний дотоод аудит хариуцсан ахлах шинжээч Пүрэв-Очирын Дэлгэрмаа  93          Харах 22 Салбарын төсвийн нэгдсэн төлөвлөлт хариуцсан шинжээч Даваадуламын Мөнхсолонго 92.9       Харах 23 Санхүүгийн нэгтгэсэн тайлан хариуцсан шинжээч бөгөөд ерөнхий нягтлан бодогч Сүхбатын       Лхам 93.2       Харах 24 Худалдан авах ажиллагаа, төрийн сангийн тайлан баталгаажуулалт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Цогзулын         Халиун 91.8       Харах 25 Сангийн хөрөнгө төлөврүүлэлт, төлбөр тооцоо хариуцсан мэргэжилтэн Бэххуягийн   Отгонзул 91.8        Харах 26 Ахлах нягтлан бодогч Олдохын Золзаяа 91.8       Харах 27 Аж ахуй хариуцсан ажилтан Минтэвийн Мөнхжаргал 90          Харах 2.2.Хууль, эрх зүй, хамтын ажиллагааны хэлтэс   28 Хууль, эрх зүй, хамтын ажиллагааны хэлтсийн дарга Лхагвасүрэнгийн Нямдорж  85.2      Харах 29 Гадаад хамтын ажиллагааны асуудал хариуцсан шинжээч Пүрэвчулууны Ариунтуул 98           Харах 30 Гадаад айлчлал, томилолт, зохион байгуулалт хариуцсан мэргэжилтэн Нямдоржийн Лувсаншарав 95.5       Харах 31 Тушаал шийдвэр хариуцсан мэргэжилтэн Цэндийн Эрдэнэцэцэг 90          Харах Гурав.ДИЖИТАЛ ШИЛЖИЛТ, ИННОВАЦЫН БОДЛОГЫН ХЭРЭГЖИЛТИЙГ ЗОХИЦУУЛАХ ГАЗАР   32 Дижитал шилжилт, инновацын бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газрын дарга Дангаагийн Батбаяр  88.5      Харах 33 Цахим шилжилтийн бодлогын хэрэгжилт хариуцсан ахлах шинжээч Төмөрбаатарын Пүрэвсүрэн 90.5        Харах 34 Үндсэн болон дэмжих систем хариуцсан шинжээч Баатарын Отгонбаяр 85.6         Харах 35 Салбар дундын зохицуулалт хариуцсан шинжээч Ганбатын    Энхтулга 96.8           Харах 36 Салбар дундын зохицуулалт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Энхтайвангийн Мөнгөнчимэг 85.2        Харах 37 Орон нутгийн цахим шилжилт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Батчулууны Лхагвадолгор 86           Харах 38 Цахим шилжилтийн төсөл хөтөлбөрийн бүртгэл хэрэгжилт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Энхтөрийн Болормаа 98.2              Харах 39 Мэдээллийн сангийн бүртгэл, нээлттэй өгөгдөл, мэдээлэл хариуцсан мэргэжилтэн Мөнхжаргалын Номин 90.8           Харах 40 Төрийн үйлчилгээний шинэчлэл хариуцсан мэргэжилтэн Лхамсүрэнгийн Лхамдулам 86                 Харах 41 Төрийн цахим шилжилтийн загварчлал хариуцсан мэргэжилтэн Ганбатын Далайцэрэн 88                 Харах 3.1.Инновацын хэлтэс   42 Төр хувийн хэвшлийн түншлэл, гарааны бизнесийн хөгжил хариуцсан шинжээч Лувсандоржийн Нармандах 94.5           Харах 43 Инновацын дэд бүтэц, технологи дамжуулалт хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Бямбаахүүгийн Бадамсүрэн 94.7            Харах 44 Их өгөгдлийн бодлогын хэрэгжилт хариуцсан мэргэжилтэн Дамдинсүрэнгийн Цэвэлмаа 89.1            Харах Дөрөв.ХАРИЛЦАА ХОЛБОО, КИБЕР АЮЛГҮЙ БАЙДЛЫН БОДЛОГЫН ХЭРЭГЖИЛТИЙГ ЗОХИЦУУЛАХ ГАЗАР   45 Харилцаа холбоо, кибер аюулгүй байдлын бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газар Чимиддоржийн Гүнсэнхорол  86.2              Харах 46 Дэд бүтцийн төсөл, хөтөлбөр хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Шаравжамцын Самданжамц 95.1           Харах 47 Гамшгийн үеийн харилцаа холбооны бэлэн байдал хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Гэрэлдамбын Гантулга 88.7          Харах 48 Дэд бүтцийн төсөл, хөтөлбөр хариуцсан мэргэжилтэн Ням-Очирын Чулуунчимэг 91.9             Харах 49 Радио давтамж хариуцсан мэргэжилтэн Вандансамбуугийн Батбаяр 89.5          Харах 4.1.Кибер аюулгүй байдлын хэлтэс   50 Кибер аюулгүй байдлын бодлого хариуцсан ахлах шинжээч Мягмаржавын Оролзод 95.5         Харах 51 Мэдээллийн аюулгүй байдлын аудит эрсдэлийн үнэлгээ хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Баяраагийн Ундрал 91.2             Харах 52 Кибер аюулгүй байдлын хамтын ажиллагаа хариуцсан мэргэжилтэн Мянганбаярын Мөнхтуул 90.3              Харах Тав.САЛБАРЫН ХЯНАЛТ-ШАЛГАЛТ, ҮНЭЛГЭЭ, ДОТООД АУДИТЫН ГАЗАР   53 Салбарын хяналт-шинжилгээ, үнэлгээ, дотоод аудитын газрын дарга Содовжамцын Цагаанхүү  93.4            Харах 54 Салбарын бодлогын хяналт-шинжилгээ, үнэлгээ хариуцсан ахлах шинжээч Алгаагийн Түвшинзаяа 92.5           Харах 55 Гүйцэтгэлийн дотоод аудит хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Бат-Эрдэнийн Баясгалан 89               Харах 56 Харилцаа холбооны хяналт шалгалт хариуцсан ахлах шинжээч Баасанбатын Бүрэнжаргал 91.9             Харах 57 Эрсдэлийн удирдлага хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Амаржаргалын Бурмаа 85.5               Харах 58 Хяналт шалгалтын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сан хариуцсан ахлах мэргэжилтэн Сүхдоржийн Шинэбаяр 90.6            Харах

Төрийн албаны нөөцөд бүртгэгдсэн тухай лавлагааг цаасаар авах шаардлагагүй

-Төрийн үйлчилгээ цахимжсанаар 1,2 их наяд төгрөгийг хэмнэжээ- Төрийн албан хаагчид “E-Mongolia”-аас лавлагаа, тодорхойлолт авах нөхцөл бүрдлээ. Тодорхой хэлбэл, төрийн жинхэнэ албаны шалгалт өгч тэнцэн, нөөцөд бүртгэгдсэн тухай лавлагаа, төрийн албан хаагчийн цалингийн тухай тодорхойлолт, төрийн албанд ажиллаж буй албан хаагчийн тодорхойлолтын үйлчилгээ үзүүлэх юм. Эдгээр нь хамгийн эрэлттэй лавлагаа, тодорхойлолт учраас эхний ээлжид дээрх мэдээллийг оруулжээ. И-Монгол академи УТҮГ-ын захирал Б.Мягмарнаран “Төрийн үйлчилгээг цахимжуулахад онцгойлон анхаарч ажиллаж байна. Энэ хүрээнд төрийн үйлчилгээг иргэдэд хүртээмжтэй хүргэх зорилгоор хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн, ахмадууд руу чиглэсэн үйлчилгээг түлхүү хүргэсэн. Өнөөдөр 200 мянга гаруй төрийн албан хаагчдад төрийн үйлчилгээг хүргэх зорилгоор төрийн албаны лавлагаа, тодорхойлолтыг “E-Mongolia”-д шинээр нэмж байна” хэмээн онцоллоо. Цаашид төрийн албан хаагчдад зориулсан үйлчилгээг нэмэх, хүний нөөцийн удирдлага модулийг төрийн албан хаагч модултай холбох, хүний нөөцийн бүртгэдэг шагналын мэдээллийг сервисээр холбох нөхцөл бүрдэж байна.  Мөн төрийн албан хаагчдад зориулсан тусгайлсан цонх нээх боломжтой аж. ЦХИХХЯ-ны газрын дарга Б.Бат-Өлзий “Сард 500 гаруй мянган иргэн И-Монголиагаар үйлчлүүлж байна. Төрийн үйлчилгээг цахимжуулахдаа цаасан маягтыг цахимжуулаад байна. Тиймээс програмчлагдаж болохуйц, төрд байгаа мэдээллээ дахин нэхэхгүй байх нөхцөлийг бүрдүүлэх чухал. Холбогдох газруудаас татаж авахад мэдээлэл, өгөгдлийг шинэчлэх, аль ч төрийн байгууллага мэдээллийг нь авах зэрэг процесст өөрчлөлт оруулж, хэн нэгнээс хамаарсан байдлыг шинэчлэх шаардлага байна” хэмээн ярилаа. Монгол Улсын Төрийн албаны зөвлөлийн дарга Л.Цэдэвсүрэн “Төрийн албаны нөөцөд бүртгэгдсэн тухай лавлагааг авах тухай хүсэлт хамгийн ихээр ирдэг. Энэхүү хүсэлтийг цахимжуулчихвал аль аль талдаа ачаалал буурна” гэж онцлов. “E-Mongolia” УТҮГ нь төрийн 29 системийг хариуцан ажиллаж байна. Одоогийн байдлаар 86 байгууллагын 1255 үйлчилгээг 1,9 сая иргэнд үзүүлжээ. Ингэхдээ Мобайл апп, ТҮЦ машин, иргэдэд үзүүлэх “Нэг цэг”- ийн үйлчилгээний төвөөр дамжуулан, хүргэж байна. Цахимаар 59,3 сая үйлчилгээг иргэдэд үзүүлж, 1,2  их наяд төгрөгийг хэмнэжээ. Цаашид хиймэл оюунд суурилсан үйлчилгээг үзүүлэхээр төлөвлөж байна. Гадаадад байгаа 216 мянган иргэн, алслагдсан бүсэд амьдарч буй малчдад үйлчилгээгээ хүргэхэд анхаарч, Үндэсний дата төвтэй хамтран ирэх жилээс төсөл хэрэгжүүлэхээр төлөвлөжээ. Мөн мэдээлэл хариуцагч 38 байгууллагын системийн найдвартай, тасралтгүй байдлыг хангахад анхаарах шаардлага бий. Тиймээс Хурын системийн тасалдалгүй байлгах чиглэлд анхаарал хандуулан ажиллаж байна.  

Нээлттэй өгөгдлийн чиглэлээр ажиллаж буй олон системүүдийг нэгтгэнэ

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ц.Баатархүү Инновац, цахим бодлогын байнгын хорооны ээлжит хуралд Нийтийн мэдээллийн ил тод байдлын тухай хуулийн хэрэгжилтийн талаар мэдээлэл хийлээ.  Тэрбээр, Нийтийн мэдээллийн ил тод байдлын хуулийн дагуу иргэдийн мэдэх эрхийг хангах зорилгоор 59 байгууллагын 691 төрлийн нээлттэй өгөгдлийг ил тод байршуулахаар батлуулсан. Бид ямар байгууллага нь цаг хугацаандаа мэдээллээ оруулж байгаа эсэхийг хянаж улирал тутам дүгнэдэг.  2025 оны 04-р сарын 01-ний өдрийн байдлаар нээлттэй өгөгдлийн нэгдсэн порталд нийт 59 байгууллага сүүлийн хоёр жилд 6,010 өгөгдөл байршуулахаас 53 байгууллага 2,777 өгөгдлийг байршуулсан ба тус өгөгдлийг иргэд, олон нийт 23,690 удаа татан авсан байна. Үүнээс Өнөөдрийн байдлаар нээлттэй өгөгдлийн чиглэлээр opendata.gov.mn, shilen.gov.mn, opendataburtgel.gov.mn, opendatalab.mn, sudalgaa.gov.mn, 1212.mn, 1313.mn, dashboard.gov.mn гэх мэт олон байгууллагын олон систем, платформ ашиглаж байна. Тэдгээр системүүдийг нэгдсэн бодлогоор зохион байгуулах, иргэд олон нийт нэг эх сурвалжаас мэдээлэл авах нөхцөлийг бүрдүүлэх, хиймэл оюуны тусламжтай тооцоолол хийх, өгөгдлийн засаглалыг сайжруулах зайлшгүй хэрэгцээ, шаардлага тулгарч байна.  Иймд, нээлттэй өгөгдлийн хэрэгжилтийг илүү үр дүнтэй болгохын тулд төрийн байгууллагуудын баазаас тухайн хүн, хуулийн этгээдийг таних боломжгүй болгон хөрвүүлж автоматаар нээлттэй болгох боломжийг нээх зорилгоор төрийн их өгөгдлийг байгуулах ажлыг эхлүүлээд байна.  Мөн өгөгдлийн дэд бүтцийг бэхжүүлж, хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, олон улсын стандарт, технологийн дэвшилд нийцсэн аналитик чадамж хөгжүүлэх, төрийн болон хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг идэвхжүүлж, өгөгдөлд суурилсан шийдвэр гаргалтыг дэмжих зорилгоор “Үндэсний өгөгдлийн стратеги”-ийг батлуулахаар холбогдох судалгааны ажлыг эхлүүлсэн гэдгийг онцлов.