Search
Close this search box.
Search
Close this search box.
Search
Close this search box.
Search
Close this search box.

ҮЙЛ ЯВДАЛ

Холбооны дөрөв дэх сайд Магсарын Чимиддорж

2021.03.25

Монгол Улсад орчин цагийн харилцаа холбооны салбар үүсэж хөгжсөний 100 жилийн ой тохиож байна. 100 жилийн ой хүрээнд салбарын түүхэн замналыг цуврал нийтлэлээр хүргэж буй. Бид энэ удаад Холбооны 4 дэх сайд М.Чимэддоржийн тухай өгүүлж байна. Мушаадан овгийн Магсарын Чимэддорж 1923 онд Дорнод аймгийн Баяндун сумын нутаг Улз голын ойр орчимд төржээ. 1933-1934 онд сумын бага сургуульд суралцан төгсөөд, жинчин болж, холбооны мэргэжилд дур сонирхолтой болсон тухайгаа “ … тэр үед арван хэдтэй хүү би жинчин болж, Онон голоос Баянтүмэн, Тамсагбулаг, Матад сум хүртэл үхэр тэргээр холбооны шугамын багана мод тээвэрлэж байлаа. Хүнд ачаатай үхэр тэрэг хөтөлж яваа хүүд урьд үзээгүй зүйл, олон янзын машинтай монгол, орос цэрэг дарга нар давхих нь сэтгэлд нэгийг бодогдуулна. Ялангуяа өдөр, шөнөгүй яваад байхад тасралтгүй үргэлжлэх холбооны агаарын урт шугам миний сонирхлыг гойд татаж байлаа. Энэ шугамыг харахад гайхамшигтай цэх шулуун тавигдсан, мод бүр нь өөрийн дугаартай, орой нь жигд бөгөөд цэвэрхэн тэр хэсэгт нь дэгээ, лонх суулгаж, төмөр утас татаж, тэгээд дүнгэнэж дуугарах нь бүр ч сонирхолтой, түүгээр ямар нэгэн чухал мэдээ дамждаг байх гэсэн бодол төрдөг байлаа. Энэ шугам байгуулдаг ажилтай бол ямар сайхан бэ, гэсэн бодол санаанаас гардаггүй боллоо. Ингэж явахдаа Улаанбаатар хотын холбооны сургуульд орж, шугам байгуулдаг мэргэжилтэй болохоор 1940 оны зун шийдэж билээ” хэмээн дурсан бичжээ. М.Чимиддорж 1940 онд Улаанбаатар хотод ирж, төсөр утасны сургуульд орж, 1944 онд холбооны техникумыг утсан харилцааны техникчийн мэргэжлээр төгсжээ. Түүнийг Улаанбаатар хотын телефон хорооны станцын шугамын хэсэгт механикч- монтёроор томилж, утасны модонд гарах, агаарын шугам шалгаж засах болон аюулгүй ажиллах арга техникийг эзэмшүүлсний дараа Их тэнгэрт тавигдсан утаснуудыг буюу Монгол Улсын төр засгийн удирдлагуудын тусгай холбооны ашиглалт үйлчилгээг гардан хариуцуулжээ. Дээрх үүргээ хариуцлагатай гүйцэтгэж, 1944-1946 онд тусгай байрны телефон техникчээр ажиллаж, мөн Холбооны техникумд багшилж байв. Үүний зэрэгцээ тэрээр МУИС-ийн бэлтгэл ангид оройгоор суралцан, өөрийн мэдлэгээ дээшлүүлэхэд анхаарч байлаа. МУИС-ийн тоо физикийн ангид суралцах болсноо сайд З.Аюурзанад танилцуулсан боловч эхлээд чухал ажил хариуцсан сайдын мэдлийн хүн атлаа зөвшөөрөлгүй ажлаа орхин сургуульд явах гэлээ гэж зэмлүүлж, сайд “Холбооны мэргэжлээр инженерийн дээд сургуульд гадаадад явуулбал чи суралцаж чадах уу” гэж асуусан гэдэг. Ийнхүү ЗХУ-ын холбооны сургуульд суралцуулахаар бэлтгэл хийж, 1946 онд Москва хотын Холбооны цахилгаан техникийн дээд сургуульд суралцахаар элсэн орж, 1951 онд тус сургуулийг радио холбооны инженерийн мэргэжлээр амжилттай төгссөн бөгөөд Монгол Улсын холбооны салбарын анхны инженер болсон байна. Тэрээр 1952 оноос Холбооны яаманд инженер, ерөнхий инженер, Холбооны яам болон Тээвэр холбооны яамны орлогч сайдаар ажиллаж байгаад БНМАУ-ын АИХ-ын Тэргүүлэгчдийн 1960 оны 7 дугаар сарын 8-ны өдрийн зарлигаар Тээвэр, холбооны сайдаар томилогджээ. Түүний Монгол Улсын харилцаа холбооны хөгжилд оруулсан үнэт гавьяа бол БНМАУ-ын харилцаа холбоог 1960-1975 онд хөгжүүлэх ерөнхий схем байсан бөгөөд энэ ерөнхий схемээс анхлан баригдсан томоохон төслүүд нь Холбооны төв барилга, Хонхор дахь радио нэвтрүүлэх төв, Наран дахь харилцаа холбооны зохицуулах хорооны радио долгионы хяналтын төв болон нийслэл аймаг, хоорондын шугамын өргөтгөн шинэчилж өнгөт шугам өлгөж телефоноор харилцуулах ажлыг эхлүүлсэн юм. М.Чимиддорж сайд шинийг санаачлагч байсан нь тэр 1939 онд Чойбалсан Тамсагбулгийн хооронд байгуулсан төмөр замыг хурааж шугамын баганын төмөр хөл хийж бэхлэх ажил байсан бөгөөд эзгүй хээр төмөр замын ган рельсийг тайрна гэдэг хүний ой тойнд оромгүй ажлыг идэр есийн хүйтэнд, үүрийн таван жингийн жавраар рельсээ тайрах газраа дэр тавьж байгаад хасуураар ором гаргаад үзүүр дээр нь лантуугаар цохиход хугардаг технологи нэвтрүүлсэн нь гайхалтай үр дүн өгч уул төмөр замыг 1957-1960 онд гуравхан өвөл хурааж Улаанбаатар, Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатар, Улаанбаатар, Архангай, Улаанбаатар Хужирт, Өвөрхангай чиглэлийн шугамын баганыг хөллөсөн нь тэдгээр шугамын бэхжилтийг шийджээ. М.Чимиддорж сайд 1962 онд Их Эзэн Чингис хааны мэндэлсний 800 жилийн ойгоор 4 ширхэг шуудангийн марк гаргасан нь дэлхийд маш үнэтэй цуглуулгын зүйл болсон бөгөөд гүйлгээнд гаргаад гурав хонож байтал ЗХУ-ын коммунист намын Төв Хорооны шахалтаар Чингис хааны ойг тэмдэглэх ажлыг зогсоосон учир борлуулалтыг хааж байсан ч ардчилсан хувьсгалын дараагаар хорио нь тавигдсан юм. Эх орныхоо түүхтэй холбоотой ийм марк гаргах зоригтой хүн социалист үзэл суртлын хатуу дэглэмийн үед ганцхан М.Чимиддорж гуай байсан бөгөөд түүнийг нь дэмжсэн МАХН-ын Төв Хорооны Улс төрийн Товчооны гишүүн, нарийн бичгийн дарга Дарамын Төмөр-Очир албан тушаалаас авахууны үндсэрхэг үзэл дэлгэрүүлэгч хэмээн буруутгагдаж байв. М.Чимиддорж 1962 оны намар Тээвэр холбооны сайдын ажлаасаа чөлөөлөгдсөн ЗХУ дахь БНМАУ-ын Элчин сайдын яаманд эдийн засгийн зөвлөхөөр томилогдсон бөгөөд энэ албаа хорь гаруй жил хашихдаа улсын харилцаа холбоог хөгжүүлэх анхдагч ба хоёрдогч ерөнхий схемийн зорилгыг биелүүлэх хэрэгт хүчин зүтгэж бүрэн биелүүлэхэд хүндтэй гавьяа байгуулсан ахмад холбоочин байсан. Тэрээр 1960-1973 онд АИХ-ын депутатаар сонгогдон ажиллаж байсан бөгөөд түүний хөдөлмөрийг өндрөөр үнэлж, “ Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон”- гоор 2 удаа, “ Алтан гадас” одон, “Монгол Улсын гавьяат эдийн засагч” цол, ЗХУ-ын “Улс түмний найрамдлын одон”- оор тус тус шагнажээ. Мэдээлэл бэлтгэсэн: Монгол Улсын зөвлөх инженер Н.Цэвээндарь

Бусад мэдээ

Сэлэнгэ аймагт процессын инженерчлэл хийх ажлыг эхлүүллээ

Монгол Улсын Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын 2023 оны 06 дугаар сарын 14-ний өдрийн дугаар 64 тушаалаар Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам, Хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний ерөнхий газар, Нийгмийн даатгалын ерөнхий газар болон тэдгээрийн харьяа нэгжүүд, Сэлэнгэ аймгийн Шаамар сумын Засаг даргын хэмжээнд процессын дахин инженерчлэл хийх ажлыг нэгдсэн удирдлага, зохион байгуулалтаар хангах ажлын хэсэг байгуулагдсан. Энэ хүрээнд тус ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүн өнөөдөр (2023.06.19) Сэлэнгэ аймагт ажиллаж, “Алсын хараа-2050” Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлогын баримт бичиг, Монгол Улсын Засгийн газрын 2020-2024 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр, Шинэ сэргэлтийн бодлого, төрийн байгууллагын үйл ажиллагааны шинэтгэлийн хүрээнд процессын дахин инженерчлэл хийх талаар танилцуулах уулзалт, хэлэлцүүлгийг зохион байгууллаа. Уулзалт, хэлэлцүүлэгт ажлын хэсгийн дарга, Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дэд дарга бөгөөд Засгийн газрын Хяналт хэрэгжүүлэх газрын дарга Б.Баасандорж, ЦХХХ-ны дэд сайд, ажлын хэсгийн гишүүн Ж.Эрхэмбаатар, Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын яамны Төрийн захиргааны удирдлагын газрын даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Л.Батсайхан, Шинэ сэргэлтийн бодлогын “Хурдасгуур төв” УТҮГ-ын захирал Б.Дөлгөөн, Засгийн газрын Хяналт хэрэгжүүлэх газрын Тандалт судалгааны багийн ахлагч Б.Анар зэрэг холбогдох албаны хүмүүс оролцон, илтгэл танилцуулж, нээлттэй санал солилцлоо. Процесс суурьтай, оновчтой, үр ашигтай засаглалыг бэхжүүлэх зорилго бүхий төрийн байгууллагын процессын дахин инженерчлэл нь байгууллагын чадамж, бүтээмж, процессын хөгжүүлэлт, төрийн үйлчилгээний чанар, иргэд болон төрийн албан хаагчдын сэтгэл ханамжийг сайжруулахад чиглэсэн үйл ажиллагаа юм. Уулзалт, хэлэлцүүлэгт Сэлэнгэ аймгийн ЗДТГ, ИТХ, Сэлэнгэ аймаг дахь Тагнуулын газар, Прокурор, Шүүх, аймгийн Засаг даргын дэргэдэх хэрэгжүүлэгч агентлагууд, хууль, хүчний байгууллагууд, банк санхүү, нийгмийн салбарын болон орон нутгийн аж ахуйн нэгжүүд, Шаамар сумын ЗДТГ-ын нийт 400 гаруй төрийн албан хаагчид оролцлоо. Төрийн байгууллагуудад процессын дахин инженерчлэлийг хийснээр захиргааны байгууллагын бүтэц, зохион байгуулалтыг илүү оновчтой болгох, төрийн үйлчилгээг авах шат дамжлагын тоо багасах, төрийн үйлчилгээг хүргэх илүү олон сонголттой болж, иргэдэд шуурхай, хүссэн хэлбэрээр төрийн үйлчилгээг хялбар авах боломж бүрдэх, төрийн албан хаагчийн ажлын ачааллыг тэнцвэртэй зохион байгуулах, төрийн албаны бүтээмж, чадамж дээшилж, төрийн үйлчилгээг үзүүлж буй албан хаагч, үйлчилгээ авч буй иргэдийн сэтгэл ханамж нэмэгдэх зэрэг үр дүнд хүрэх юм.

“ЦАХИМ ӨВӨРХАНГАЙ” АРГА ХЭМЖЭЭНИЙ ХҮРЭЭНД ЦАХИМ ШИЛЖИЛТ, ЦАХИМ УР ЧАДВАРЫГ ДЭМЖСЭН ОЛОН ТАЛТ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГ ХЭРЭГЖҮҮЛЖ БАЙНА

Монгол Улсын Засгийн газрын “Цахимаар нэн тэргүүнд” бодлогын зөвлөмжийн хүрээнд хэрэгжилтийг орон нутагт эрчимжүүлэх, хүүхэд, залуучуудын цахим ур чадвар, цахим соёлыг төлөвшүүлэх зорилготой “Цахим Өвөрхангай” арга хэмжээ өнөөдөр Өвөрхангай аймаг дахь Политехникийн коллежийн сурагчдад зориулсан цахим ур чадварын сургалтаар эхэллээ. Сургалтаар кибер аюулгүй байдал, хиймэл оюуны ашиглалт, хэрэглээ, “цахим орчин дахь хүүхэд хамгаалал” зэрэг сэдвийн хүрээнд“Сургагч багш” бэлтгэх сургалт зохион байгуулж, өсвөр үеийнхэнд цахим дээрэлхлээс урьдчилан сэргийлэх мэдлэг олгохын зэрэгцээ Өсвөрийн “ХУРДАН” клуб байгуулах үйл ажиллагааг эхлүүлж, 100 гаруй гишүүнд батламж гардууллаа. Мөн салбартаа идэвх санаачилгатай, үр бүтээлтэй ажиллаж байгаа нэр бүхий албан хаагчдыг салбарын шагналаар шагнаж, мэдээлэл, харилцаа холбоо, цахим хөгжлийн салбарын хөгжилд оруулж буй хувь нэмрийг нь үнэлэн урамшуулсан юм. “Цахим Өвөрхангай” арга хэмжээний хүрээнд Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин, ЦХИХХЯ-ын Төрийн Захиргаа, Удирдлагын газрын дарга Д.Мөнхцэцэг, Төрийн цахим үйлчилгээний зохицуулалтын газрын дарга Ц.Борхүү, “Монгол Шуудан” ХК-ийн гүйцэтгэх захирал Г.Тэлмэн болон холбогдох албаныхан Өвөрхангай аймгийн удирдлагуудтай уулзаж, орон нутгийн цахим шилжилтийн өнөөгийн байдал, төрийн цахим үйлчилгээний хүртээмж, иргэдэд үзүүлэх үйлчилгээний чанар, үр нөлөөг нэмэгдүүлэх чиглэлээр санал солилцов. Аймгийн хэмжээнд төрийн цахим үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор явуулын “ХУРДАН” цэг байгуулах боломжийн талаар хэлэлцэж, уг санаачилгыг дэмжин ажиллахаа Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин илэрхийллээ. Энэхүү шийдэл нь төрийн үйлчилгээг алслагдсан баг, суурин газрын иргэдэд илүү ойртуулах, үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэхэд чухал ач холбогдолтой юм. Түүнчлэн аймгийн хэмжээнд төрийн цахим үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор явуулын “ХУРДАН” цэг байгуулах боломжийн талаар хэлэлцэж, уг санаачилгыг дэмжин ажиллахаа Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин илэрхийллээ. Энэхүү шийдэл нь төрийн үйлчилгээг алслагдсан баг, суурин газрын иргэдэд илүү ойртуулах, үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэхэд чухал ач холбогдолтой юм. Мөн салбарын байгууллагуудын үйл ажиллагаатай танилцах үеэр Өвөрхангай аймгийн Цахим шилжилт, үйлчилгээний хэлтсийн үйл ажиллагаатай танилцаж, иргэдэд төрийн үйлчилгээг түргэн шуурхай хүргэхэд ашиглагдах “ХУРДАН” киоск төхөөрөмжийг шинээр гардуулан өглөө. Арга хэмжээний хүрээнд Монгол Шуудан ХК, Мэдээлэл холбооны сүлжээ ХХК, Радио телевизийн үндэсний сүлжээ УТҮГ, Монголын цахилгаан холбоо ХК зэрэг салбарын байгууллагуудын үйл ажиллагаатай танилцаж, орон нутаг дахь харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн дэд бүтцийн хөгжил, цаашдын хамтын ажиллагааны талаар санал солилцов. “Цахим Өвөрхангай” арга хэмжээ нь төрийн цахим үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, орон нутгийн цахим шилжилтийг эрчимжүүлэх, хүүхэд, залуучуудын цахим ур чадварыг хөгжүүлэх, дижитал орчинд зөв, хариуцлагатай оролцох мэдлэгийг түгээхэд чиглэсэн үр дүнтэй арга хэмжээ боллоо.

БНХАУ-ын Бээжингийн технологийн их сургуулийн Доктор, магистрын тэтгэлэгт хөтөлбөрийн сонгон шалгаруулалт зарлагдаж байна

Ази, Номхон далайн сансрын хамтын ажиллагааны байгууллагаас хэрэгжүүлж буй “Сансрын хэрэглээний хөтөлбөр”-ийн хүрээнд сансрын технологийн хөгжлийг дэмжих, хүний нөөцийг чадавхжуулах зорилгоор БНХАУ-ын Бээжингийн технологийн их сургуульд 2026 оноос элсэн орох Доктор (DOCSTA) болон Магистр (MASTA)-ын зэрэг олгохтэтгэлэг хөтөлбөрийн сонгон шалгаруулалтыг нээлттэйгээр зарлаж байна. БНХАУ-ын Бээжингийн технологийн их сургууль нь 1940 онд байгуулагдсан сургууль юм. Суралцах чиглэл: 2026 онд Бээжинд хотод элсэх элсэлт School Major (English Name) Master/Ph.D. Language School of Aerospace Engineering Aeronautics & Astronautics Science & Technology Master               Ph.D. CH/EN Mechanics Master               Ph.D. CH/EN School of Mechatronical Engineering Mechanics Master               Ph.D. CH/EN Armament Science and Technology Safety Science & Engineering Mechanical Engineering School of Mechanical Engineering Mechanical Engineering Power Engineering and Engineering Thermophysics Master               Ph.D. CH/EN School of Optics and Photonics Optical Engineering Master               Ph.D. CH/EN Instrument Science and Technology School of Information and Electronics Information and Communication Engineering Master               Ph.D. CH/EN School of Integrated Circuits and Electronics Electronic Science and Technology Master               Ph.D. CH/EN Integrated Circuits Science and Engineering School of Automation Control Science and Engineering Master               Ph.D. CH/EN School of Computer Science and Technology Computer Science and Technology Master               Ph.D. CH/EN School of Cyberspace Science and Technology Cyberspace Science and Technology Master               Ph.D. CH/EN School of Materials Science & Engineering Materials Science and Engineering Master               Ph.D. CH/EN School of Chemistry and Chemical Engineering Chemistry Master               Ph.D. CH/EN Chemical Engineering and Technology School of Life Science Biology Master               Ph.D. CH/EN School Of Medical Technology Biomedical Engineering Master               Ph.D. CH/EN School of Mathematics and Statistics Mathematics Master CH/EN Statistics School of Physics Physics Master               Ph.D. CH/EN School of Management Master of Business Administration Master               CH/EN Master of Engineering Management Master               CH Management Science and Engineering Master               Ph.D. CH/EN Business Administration National Economy Mobilization School of Global Governance Public Administration Master               Ph.D. CH/EN School of Economics Applied Economics Master               Ph.D. CH/EN Theoretical Economics Master               Ph.D. CH School of Education Education Master               CH Ph.D. CH/EN School of Law  Law Master               Ph.D. CH/EN School of Foreign Languages International Chinese Language Education Master CH School of Design and Arts Design Master CH 2026 онд Жухай хотод элсэх элсэлт Domain Major (English Name) Master/Ph.D. Language Aerospace and Informatics Domain Computer Science and Technology Master               Ph.D. CH/EN Energy and Transportation Domain Mechanical Engineering Master               Ph.D. CH/EN Materials Science and Engineering Master               Ph.D. CH/EN Marine Science and Technology Domain Mechanics Master               Ph.D. CH Control Science and Engineering Master               Ph.D. CH Aerospace and Informatics Domain Information and Communication Engineering Master               Ph.D. CH Aeronautics & Astronautics Science & Technology Master               Ph.D. CH Energy and Transportation Domain Power Engineering and Engineering Thermophysics Master               Ph.D. CH Social Science Domain Applied Economics Master               Ph.D. CH Business Administration Master               Ph.D. CH  Хугацаа:  Магистрын хөтөлбөр 1 жил 9 сар, докторын хөтөлбөр 3-4 жил Тэтгэлгийн хамрах хүрээ: Тавигдах шаардлага: Бүрдүүлэх материал: Шалгаруулалт: Бичиг баримт бүрэн өргөдөл гаргагчдын эхний шатны сонгон шалгаруулалтыг ЦХИХХЯ зохион байгуулна. Сонгогдсон өргөдөл гаргагчид Ази, Номхон далайн сансрын хамтын ажиллагааны байгууллага болон Бээжингийн технологийн их сургуулийн хамтарсан комисстой цахимаар ярилцлага хийнэ. Өргөдөл хүлээн авах эцсийн хугацаа: 2025 оны 12 дугаар сарын 22-ны өдөр ЦХИХХЯ-ны Гадаад хамтын ажиллагааны хэлтэс Холбоо барих хаяг: Утас: 51-265104, 51 260636   Цахим шуудан: fr@mddic.gov.mn, Цахим хөгжил, ИННОВАЦ, харилцаа холбооны яам