Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамнаас Өгөгдлийн тухай анхдагч хуулийн төслийн хэлэлцүүлгийг өнөөдөр /2026.06.12/ зохион байгууллаа. Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд Ч.Номин хэлэлцүүлгийг нээж хэлсэн үгэндээ, “Монгол Улсын Засгийн газрын 2026 оны 05 дугаар сарын 13-ны өдрийн 18 дугаар хуралдааны тэмдэглэлээр “Өгөгдлийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах, дахин ашиглах талаар эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх, Монгол Улсад эрчим хүчний хэмнэлттэй ногоон дата төв байгуулах бэлтгэл ажлыг хангах” чиглэлээр холбогдох арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэхийг үүрэг болгосон. Энэхүү үүргийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамнаас Өгөгдлийн тухай анхдагч хуулийн төслийг боловсруулсан” хэмээн тодотгов. Өгөгдлийн тухай анхдагч хуулийн төслийг Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Мягмарнаран танилцууллаа. Хэлэлцүүлэгт мэдээллийн технологийн үйлдвэрлэл эрхлэгчид, мэргэжлийн холбоод, хувийн хэвшлийн байгууллагуудын төлөөлөл оролцож, хуулийн төслийн зохицуулалт, хэрэгжих боломж, мэдээллийн технологийн үйлдвэрлэлд үзүүлэх нөлөө, өгөгдлийн дэд бүтэц, дата төв, өгөгдөл солилцоо, өгөгдлийг дахин ашиглах, инновац, хиймэл оюун зэрэг асуудлаа санал, зөвлөмжөө нээлттэй илэрхийлэв. Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яамнаас хуулийн төслийг боловсруулах ажлын хүрээнд төрийн болон хувийн хэвшлийн 75 байгууллагаас судалгаа авч, холбогдох нөхцөл байдалд дүн шинжилгээ хийсэн. Уг судалгаагаар өгөгдөл солилцох, хуваалцах, ашиглах, дахин ашиглах эрх зүйн зохицуулалт хангалтгүй, мэдээллийн сангийн давхардал их, өгөгдлийг шинэчлэх давтамж болон чанарын шаардлага харилцан адилгүй, өгөгдлийн стандарт, чанарын баталгаажуулалтын тогтолцоо бүрэн төлөвшөөгүй, өгөгдөл солилцооны дэд бүтцийн уялдаа сул, өгөгдлийн аюулгүй байдал болон ашиглалтад итгэх итгэл хангалтгүй гэсэн дүгнэлт гарсан. Иймээс өгөгдлийн харилцааны эрх зүйн үндсийг тогтоох, өгөгдлийн засаглалын нэгдсэн тогтолцоог бүрдүүлэх, өгөгдлийн чанар, аюулгүй байдал, хүртээмжийг хангах, өгөгдөлд суурилсан инновац, хиймэл оюун, мэдээллийн технологийн үйлдвэрлэлийг дэмжих, өгөгдлийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах зорилгоор Өгөгдлийн тухай хуулийн төслийг боловсруулсан байна. Монгол Улсын Их Хурлаас 2021 онд Цахим хөгжлийг дэмжих багц хуулиудыг баталсан нь өгөгдөлтэй холбоотой харилцааг зохицуулах суурь эрх зүйн орчныг бүрдүүлсэн чухал алхам болсон юм. Гэхдээ өгөгдлийг байгууллага, салбар, мэдээллийн систем хооронд солилцох, нэгтгэх, чанаржуулах, дахин ашиглах, өгөгдлийн бүтээгдэхүүн болгох, эдийн засгийн эргэлтэд оруулах, өгөгдлийн дэд бүтцэд хөрөнгө оруулалт татах харилцааг бүрэн хамарч чадаагүй. Мөн өгөгдлийн ангилал, өмчлөл, эзэмшил болон ашиглах эрхийг нэгдсэн байдлаар хуульчлан тодорхойлоогүй, төр, хувийн хэвшил, иргэн хооронд өгөгдөл солилцох, хамтран ашиглах, дахин ашиглах, арилжаалах, зуучлах эрх зүйн зохицуулалт бүрдээгүй, инновац, хиймэл оюуныг хөгжүүлэхэд шаардлагатай их өгөгдөл хангалтгүй, өгөгдлийг анхны зорилгоос өөрөөр дахин ашиглах нөхцөлийг зохицуулаагүйгээс өгөгдлийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах боломжгүй байна. Гэтэл дэлхий дахинд их өгөгдлийн зах зээл 2023 онд 327.26 тэрбум ам.доллараар үнэлэгдсэн бол 2024-2030 оны хооронд жилд дунджаар 14.9 хувиар өсөх тооцоолол гарсан. Түүнчлэн Олон улсын байгууллагуудаас өгөгдлийг эдийн засаг, инновац, төрийн удирдлага, судалгаа хөгжүүлэлт, санхүү зэрэг олон салбарт үнэ цэн бий болгох “стратегийн нөөц” гэж үзэж байна.

Улаанбаатар хотноо зохион байгуулагдаж буй Ази, Номхон далайн Шуудангийн Холбооны Удирдах Зөвлөлийн хурлын үеэр Монгол Шуудан ХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Г.Тэлмэн “APPU Vision 2030” буюу 2030 он хүртэлх шинэ стратегийг боловсруулах ажлын хэсгийг даргалахаар албан ёсоор томилогдлоо. Энэхүү стратеги нь Ази, Номхон далайн Шуудангийн Холбооны (APPU) дараагийн 4 жилийн хөгжлийн чигийг тодорхойлох, бүс нутгийн шуудан-логистик, дижитал шилжилт, хамтын ажиллагааны бодлогын суурь баримт бичиг байх юм. Дэлхийн Шуудан Холбооны дээд байгууллага болох ДШХ-ны Конгресс нь 4 жил тутамд зохион байгуулагдаж дараагийн 4 жилд мөрдөх дүрэм журам, шийдвэрүүдийг гаргадаг онцлогтой. Дараагийн конгресс энэ оны 09 дүгээр сард Дубай хотод зохион байгуулагдахаар товлогдсон бөгөөд Удирдах Зөвлөлийн хурлаар ДШХ-ны гишүүн орнууд, түүний томилогдсон операторууд дараагийн 4 жилд баримтлах стратеги, дүрэм журам, бодлогыг урьдчилан хэлэлцүүлж, санал, дүгнэлтийг тусган конгресст хүргэх зорилготой юм.

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны яам (ЦХИХХЯ), Боловсролын яам болон NTV телевиз хамтран зохион байгуулж буй “Нэг мөр цэг тавья” хоёр дахь хэлэлцүүлэг боллоо. Энэ удаагийн хэлэлцүүлэг нь “Нийгмийн сүлжээнд хүүхдийн аюулгүй байдлыг хангах тухай” хуулийн төслийн үзэл баримтлал, зохицуулалтыг олон нийтэд танилцуулж, тулгамдсан асуудал болон шийдвэрлэх арга замын талаар оролцогчдын санал, байр суурийг сонсоход чиглэв. Хэлэлцүүлэгт төрийн болон төрийн бус байгууллага, багш, хуульч, сэтгүүлч, эцэг эхчүүдийн төлөөллөөс бүрдсэн нийт 102 хүн оролцлоо. Уг хуулийн үзэл баримтлалыг ЦХИХХЯ, Боловсролын яам, ГБХНХЯ, Эрүүл мэндийн яам, ХЗДХЯ хамтран баталсан бөгөөд дээрх байгууллагуудын төлөөллөөс бүрдсэн Ажлын хэсэг хуулийн төслийг боловсруулж байна. Хуулийн зохицуулалтад зөвхөн технологийн арга хэмжээ авахаас гадна хүүхэд хамгаалал, боловсрол, сэтгэцийн болон нийгмийн эрүүл мэнд зэрэг олон салбарын асуудлыг цогцоор нь тусгаж буйгаараа онцлог юм. Оролцогчдын зүгээс цахим дарамт, хувийн мэдээллийн зөрчил, зохисгүй агуулгын нөлөөлөл зэрэг хүүхдэд тулгарч буй эрсдэлийг бууруулахад зөвхөн төрийн байгууллага бус эцэг эх, сургууль, цахим платформуудын хамтын оролцоо, хариуцлага нэн чухал болохыг онцоллоо. Түүнчлэн эцэг эхийн хяналт, оролцоог нэмэгдүүлэх, хүүхдийн насны онцлогт тохирсон хамгаалалтын арга хэмжээг боловсронгуй болгох, боловсрол, урьдчилан сэргийлэх үйл ажиллагааг өргөжүүлэх болон технологийн платформуудын хариуцлагыг тодорхой болгох зэрэг үнэтэй санал, зөвлөмжүүдийг дэвшүүлсэн юм. Хэлэлцүүлгийн үр дүнд цугларсан эдгээр санал, зөвлөмжийг хуулийн төслийг боловсронгуй болгох ажилд тусгах бөгөөд энэ нь хүүхдэд ээлтэй, аюулгүй цахим орчныг бүрдүүлэхэд олон нийтийн оролцоог хангасан чухал алхам боллоо.